در سالهای اخیر اینستاگرام به یکی از اصلیترین کانالهای بازاریابی دیجیتال تبدیل شده است. میلیونها برند، تولیدکننده محتوا و اینفلوئنسر هر روز در تلاشاند پیامهای خود را در قالبی خلاق و جذاب به مخاطب منتقل کنند. اما تحقیقی جدید نشان میدهد که این حجم از تبلیغات، در ذهن کاربران همیشه آنطور که باید شفاف نیست.
طبق یک مطالعه از دانشگاه توئنته (هلند)، بسیاری از کاربران اینستاگرام قادر به تشخیص تفاوت بین یک تبلیغ و یک پست عادی نیستند.
در این تحقیق، ۱۵۲ کاربر اینستاگرام در معرض یک فید شبیهسازیشده شامل ۲۹ پست (که ۸ مورد آن تبلیغ بودند) قرار گرفتند. نتایج نشان داد حتی با دقت و تمرکز بالا، بخش زیادی از شرکتکنندگان متوجه تبلیغ بودن محتواها نشدند.
۱. ادغام طبیعی تبلیغات در فید
تبلیغات اینستاگرام (Sponsored Posts) عمداً شبیه به پستهای معمولی طراحی میشوند. همین شباهت باعث میشود مرز بین تبلیغ و محتوا کمرنگ شود.
۲. اثر سرعت و اسکرول
رفتار کاربران در اینستاگرام بر پایه اسکرول سریع است. فرصت کمی برای توجه به جزئیات باقی میماند و برچسبهایی مثل «Advertising» یا «Sponsored content» بهسادگی نادیده گرفته میشوند.
۳. طراحی و خلاقیت تبلیغات
برندها و آژانسها تلاش میکنند تبلیغات را هرچه بیشتر به «محتوای طبیعی» نزدیک کنند. وقتی تبلیغ از نظر لحن، تصویر یا ویدیو با محتوای روزمره اینفلوئنسر تفاوت کمی داشته باشد، تشخیص آن برای مخاطب دشوار میشود.
۴. کمبود آگاهی کاربران
بخش زیادی از کاربران به قوانین تبلیغات دیجیتال و لزوم شفافیت آگاه نیستند. در نتیجه، توجهی به برچسبگذاریها ندارند.
این وضعیت در کوتاهمدت شاید به نفع برندها به نظر برسد؛ چون نرخ تعامل (Engagement) بالاتر میرود. اما در بلندمدت میتواند به چند مشکل جدی منجر شود:
کاهش اعتماد کاربران: وقتی مخاطب متوجه شود ناخواسته در معرض تبلیغ قرار گرفته، اعتمادش به برند یا اینفلوئنسر خدشهدار میشود.
آسیب به اعتبار پلتفرم: اگر تبلیغات بیش از حد پنهان شوند، اعتبار کل اکوسیستم اینستاگرام زیر سؤال میرود.
مداخلات قانونی: نهادهای تنظیمگر (Regulators) در اروپا و آمریکا بهطور جدی روی شفافیت تبلیغات در شبکههای اجتماعی تمرکز کردهاند. این روند در سالهای آینده میتواند سختگیرانهتر شود.
این مطالعه یک هشدار جدی برای برندها و مارکترهاست:
شفافیت را در اولویت قرار دهید.
تبلیغ اگرچه باید جذاب باشد، اما باید بهوضوح مشخص شود که تبلیغ است. این صداقت، در بلندمدت به اعتماد بیشتر منجر میشود.
روی ارزش واقعی محتوا تمرکز کنید.
محتوایی که برای مخاطب مفید، سرگرمکننده یا الهامبخش باشد، حتی در قالب تبلیغ، بهتر پذیرفته میشود.
از ابزارهای بومی اینستاگرام استفاده کنید.
امکاناتی مثل Branded Content یا Collab Posts شفافیت بیشتری برای همکاریهای تبلیغاتی ایجاد میکنند.
مخاطب را دستکم نگیرید.
نسلهای جدید کاربران آگاهترند و اگر حس کنند فریب خوردهاند، واکنش منفی سریعی نشان میدهند.
پژوهش دانشگاه توئنته نشان میدهد که مرز بین تبلیغات و محتوای عادی در اینستاگرام بهطرز خطرناکی محو شده است. اگرچه این موضوع در کوتاهمدت میتواند به تعامل بالاتر منجر شود، اما در بلندمدت تهدیدی جدی برای اعتماد مخاطب، اعتبار برندها و حتی خود پلتفرم خواهد بود.
برای بازاریابان هم این یافتهها اهمیت دارد. در فضایی که تبلیغات اینفلوئنسری و محتوای اسپانسری روزبهروز گستردهتر میشوند، رعایت اصل شفافیت و ارائه ارزش واقعی میتواند کلید موفقیت پایدار باشد.
✍️ علیرضا کاظمزاده | درباره مارکتینگ، برندها و تجربههای واقعی مینویسم
📱 اینستاگرام: @AlizSocial
