اکثرمون حداقل با یکی از سریالهای کمدی طنز موقعیت یا Situational Comedy (Sitcom) کلی خاطره داریم. شاید اولین سریالی که به ذهنتون میرسه فرندز (Friends) باشه. سریالی که پخشش از سپتامبر 1994 شروع شد و آخرین اپیزودش (اپیزود 236) در 6 می سال 2004 پخش شد. این سریال که توسط شبکه NBC پخش میشد، روایت زندگی روزمره 6 دوست به نامهای جویی تریبیانی، چندلر بینگ، مونیکا و راس گلر، ریچل گرین و فیبی بوفِی بود که شهرت جهانی پیدا کرد و خیلی از ما ایرانیا تا الان چند بار هر 10 فصلشو تماشا کردیم و حداقل با یکی از شخصیتهاش همذاتپنداری کردیم. دو نفر و نصفی (Two and a half men)، آشنایی با مادر (How I met your mother)، تئوری بیگبنگ (The Big Bang Theory) و سینفیلد (Seinfeld) هم سیتکامهای موفقی بودن. نکته مشترکی که همه این سریالها با همدیگه داشتن این بود که توی موقعیتهای خندهدار، صدای خنده یه جماعتی روی فیلم پخش میشد و اصلا خیلی وقتها همین خندهها بهمون کد میداد که «الان وقت خندیدنه»!
داستان این خندهها چیه؟
به این خندهها laugh Track یا Laughter Track) گفته میشه. Laugh Track در واقع یه فایل صوتی جداگانه از فیلم کمدی هست که دربردارنده صدای خنده حضار هست. توی بعضی از شوهای تلویزیونی از صدای واقعی خنده حضار که واقعا در لوکیشن ضبط برنامه داشتن استفاده میشده اما در بیشتر برنامههای کمدی آمریکایی از صدای ضبط شده خنده که بهش Canned Laughter یا Fake Laughter گفته میشه، استفاده میشده. این صداها توسط مهندس صدای آمریکایی «چارلز داگلاس» اختراع شده.
اما دلیل استفاده از این خندهها چی بود؟
وقتی اول کار داگلاس تو سال 1950 Laugh Track رو اختراع کرد، هدفش این بود که به مخاطب کمک کنه که بتونه از مدیوم جدیدِ اون موقع یعنی تلویزیون بهترین استفاده رو بکنه (تماشا کنه، درک کنه، راحت باشه و بخنده). سالها بعد تولیدکنندگان برنامههای کمدی تصمیم گرفتن با استفاده از این نوع خندهها «شیرینی» برنامههاشون رو بیشتر کنن، چرا که این تصور وجود داشت که مردم به خودی خود، اون نمک دیالوگها یا موقعیت رو نمیگیرن و شاید تو جای درستش نخندن!
این خندهها (Laugh Track) در واقع یک به اشتراکگذاری تجربه هستن. روانشناسان خندیدن رو یه سیگنال اجتماعی میدونن که ارتباطات انسانی بین مردم رو تقویت میکنن. شنیدن صدای خنده، ما رو هم برای خندیدن تحریک میکنه و باعث میشه اوقات خوشتری داشته باشیم. همه اینها انگیزه تهیهکنندگان برنامههای کمدی برای گنجوندن این خندهها تو برنامههاشون بوده. برخی از اونها برنامههاشون رو جلوی جمعیت ضبط میکردن و برخی دیگه از صداهای از پیش ضبط شده استفاده میکردن.
چی شد که دیگه کمتر از این خندهها استفاده شد؟
هنوز هم توی برخی از شوهای کمدی تلویزیونی صدای این خندهها به گوش میرسه. ولی سوالی که مطرحه اینه که:
آیا واقعا نیازی به استفاده از این خندهها هست؟
در این رابطه تحقیقات مختلفی انجام شده که بعضیهاش این خندهها رو در خنده گرفتن بیشتر از مخاطب تاثیرگذار دونستن و بعضی دیگه هم (که تعدادشون کم نیست) تاثیر این خندهها رو انکار کردن!
یک تحقیق در سال 1974 نشون داد که بینندهها به محتوایی که خنده ضبط شده داره بیشتر میخندن در حلی که یه تحقیق جدیدتر که نسخه سینفیلد (با خنده ضبط شده) رو با سیمپسونها (بدون خنده) مقایسه کرد و به این نتیجه رسید بودن و نبودن خندهها تاثیر معنیداری روی میزان خنده گرفتن از مخاطب نداشتن.
تحقیقات جدیدتر به این نتیجه رسیدن که مخاطب امروزی نیازی به این نداره که بهش کمک بشه در چه زمانی باید بخنده!
نکته جالب توجه: یه ژانر از ویدئوهای یوتیوب به وجود اومده که توش میان صدای خنده رو از سیتکامها حذف میکنن، نتایجش جالب از آب در اومده: همون صحنههای خندهدار قبلی تبدیل به صحنههای عجیب غریب و بعضاً بیمزه شدن!
نمونه ویدئوهای یوتیوب از «بیگبنگ تئوری» بدون خنده! | نمونه اول
نمونه ویدئوهای یوتیوب از «بیگبنگ تئوری» بدون خنده | نمونه دوم
نمونه ویدئوهای یوتیوب از «فرندز» بدون خنده
نمونه ویدئوهای یوتیوب از «سینفیلد» بدون خنده
چاک پالانیوک در سال 2002 در رمان خودش به نام «Lullaby» نوشت:
بیشتر Laugh Track های تلویزیونی در اوایل دهه 1950 میلادی ضبط شدهاند. این روزها بیشتر افرادی که شما صدای خندهشون رو روی شوها و سریالهای کمدی شنیدید مردهن!
این جمله اشتباهه! مهندسان صدا به مرور زمان صداهای خندهها رو آپدیت میکنن چون بعد از مدتی استفاده این صداها قابل پیشبینی و تکراری میشن!
سوال: صدای خندههای فرندز، فیک بود یا صدای واقعی مخاطبین؟
سریال فرندز در دو فصل اولش از Laugh Track استفاده کرد اما از فصل 3 تا به آخر سریال هر صدای خندهای که شنیدید، صدای مخاطبینی بودن که سر صحنه حضور داشتن (چه آدمای خوش شانسی، لعنت بهشون)!
در آخر این ویدئو رو در دفاع از Laugh Track ببینید.
راستی نظر شما در مورد این خندهها چیه؟ اضافین؟ یا با نمک و لازم؟
