تعریف جامع و دقیق استارتاپ

استارتاپ چیست؟

سوالی که همچنان پاسخ دقیقی به آن داده نشده. در واقع استارتاپ از قبل وجود داشته ولی به تازگی کشف شده و سپس افراد مختلف سعی در فهم و نام گذاری آن کردند. تا الان تعاریف زیادی از استارتاپ ارائه شده اما هر کدام ایراداتی دارند و بعضی ها با یکدیگر در تناقض هستند.

در زیر برخی از این تعاریف را بررسی میکنیم:

  • کسب و کاری که عموماً حول محور تکنولوژی شکل گرفته و پتانسیل رشد بالایی دارد. (مرکز کسب و کارهای کوچک آمریکا)
    این تعریف با وجود اینکه صحیح است، چندان دقیق نیست و بسیار عمومی بیان شده و محافظه کارانه است. بسیاری از کسب و کارهای غیر استارتاپی نیز در قالب این تعریف گنجانده میشوند.
  • استارتاپ، سازمانی ست موقت که در جستجوی یک مدل کسب و کار تکرار پذیر و مقیاس است. (استیو بلنک)
    تعریف مشهور استیو بلنک که مورد علاقه من هم هست. اما مشکل اینجاست که استارتاپ یک سازمان نیست (با وجود اینکه این کلمه بسیار هوشمندانه انتخاب شده است). ضمن اینکه در این تعریف اگر شما یک کسب و کاری که نمونه های مشابه زیادی دارد را کپی کنید، باز هم به اشتباه استارتاپ محسوب میشوید.
  • استارتاپ، نهادیست انسانی که برای ارائه یک محصول یا خدمات جدید در شرایط عدم قطعیت بالا، طراحی شده است.
    (اریک ریس) در این تعریف اریک ریس فقط مسئله عدم قطعیت را مد نظر گرفته است و تنها برای محصولات و خدمات جدید. اما نحوه رشد استارتاپ در نظر گرفته نشده است. آیا کسی که قصد ایجاد فروشگاهی که کالای جدیدی را بفروشد، استارتاپ حساب میشود؟ همچنین در این تعریف فیس‌بوک، یوتیوب و بسیاری از سرویس های دیگر، استارتاپ محسوب نمی‌شوند چون محصول جدیدی نبوده‌اند.
  • استارتاپ، به یک شرکت یا کسب‌وکار گفته می‌شود که معمولاً به تازگی و در نتیجه کارآفرینی ایجاد شده‌است، رشد سریعی دارد، و در جهت تولید راه حلی نوآورانه و دوام پذیر برای رفع یک نیاز در بازار شکل گرفته‌است. (تعریف ویکی‌پدیای فارسی)
    از آنجایی که غلط زیاد دارد، فقط به یکی از آنها اشاره میکنم. اینکه استارتاپ رشد سریع دارد. در صورتی که این مورد صحیح نیست. اینستاگرام، Airbnb و بسیاری از استارتاپ های دیگر مدت طولانی را صرف یافتن راه حل خود کردند و در این مراحل رشد چندانی نداشتند و حتی ممکن است یک کسب و کار سنتی رشد سریعتری از آنها داشته باشد. تا اینکه عدم قطعیت آنها به پایان برسد و درواقع دیگر استارتاپ نباشند. از آن به بعد میتواند رشد سریع و بدون دردسری داشته باشد.

در تمامی تعاریف بالا میتوان استارتاپ هایی پیدا کرد که از این قواعد تبعیت نکنند یا برخی کسب و کارهای غیر استارتاپی را پیدا کرد که در قالب این تعاریف قرار گیرند.ضمن اینکه در هیچکدام از تعاریف فوق، مسئله استارتاپ هایی که بزرگ شده اند و تبدیل به شرکت شده اند، پوشش داده نمی‌شوند.

استارتاپ چیست؟
استارتاپ چیست؟

تعریف من از استارتاپ

استارتاپ مرحله ای از کسب و کار است که در آن تلاش میشود ساختاری ایجاد شود تا بتواند به صورت نمایی رشد کند.

اول بررسی کنیم که چه چیزهایی استارتاپ نیستند.

  1. استارتاپ یک شرکت یا سازمان نیست
  2. استارتاپ فقط در زمینه آی تی نیست
  3. استارتاپ الزاما یک کسب و کار کوچک نیست
  4. استارتاپ یک شرکت با سرمایه کم یا بدون سرمایه نیست
  5. استارتاپ لازم نیست حتما یک نیاز جدیدی را برطرف کند
  6. لازم نیست یک استارتاپ از داخل گاراژ منزل یک شخص ایجاد شود
  7. یک استارتاپ لزوما رشد سریع ندارد
  8. استارتاپ لزوما یک کسب و کار جدید و نوپا نیست

در تمام موارد فوق میتوان مثال های نقض آورد.

اما واقعا استارتاپ چیست؟

رجوع میکنم به حرفی که در ابتدای مقاله زدم:

استارتاپ از قبل وجود داشته ولی به تازگی کشف شده

استارتاپ یک مرحله (Stage) از ایجاد کسب و کار است. ممکن است شما وارد این مرحله بشوید یا اینکه از آن صرف نظر کنید. در واقعی استارتاپ به مرحله ای از کسب و کار گفته میشود که شما همه چیز را زیر سوال میبرید، سعی میکنید چرخ را دوباره اختراع کنید. هر قاعده و اصولی که تا الان برای ایجاد یک کسب و کار وجود داشته است را زیر پا میگذارید و سعی میکنید با قوانین موجود بازی نکنید بلکه خودتان قوانین را تعیین کنید. در این مرحله شما به معنای واقعی کلمه یک ساختار شکن هستید.بسیاری از افراد که کسب و کار جدیدی را ایجاد میکنند، به خود زحمت این را نمی‌دهند که قوانین قبلی بیزینس خود را زیر سوال ببرند و راه حال ها و ساختارهای خلاقانه ای ارائه دهند. این افراد فقط کپی کسب و کارهای مشابه خود هستند.

تعریف دقیق استارتاپ
تعریف دقیق استارتاپ

همچنین یک کسب و کار قدیمی که سالهاست به صورت سنتی کار می‌کرده، میتواند تغییر ماهیت دهد و وارد مرحله استارتاپ شود. فقط کافیست که ساختار کسب و کار خود را به گونه تغییر دهند که بتوانند رشد نمایی داشته باشد. چندین نمونه از کسب و کارهایی که من مشاور آنها بوده‌ام، چنین وضعی را تجربه کرده‌اند، آنها را به مرحله استارتاپی برده‌ام، ساختارهای موجود را به گونه ای تغییر داده‌ام که آماده رشد سریع باشند و سپس به وضعیت رشد انتقال داده‌ام. مثال بالا کاملا مشخص میکند که استارتاپ یک مرحله است و میتواند برای یک کسب و کار اتفاق بیفتد یا نه. یا حتی چندین بار اتفاق بیفتد.در مرحله استارتاپ عدم قطعیت شدید وجود دارد، چون شما همه چیز را به چالش میکشید و سعی میکنید که ترکیب بهینه را برای رشد سریع پیدا کنید. درواقع در شروع استارتاپ هیچ چیز قطعی و از پیش تعیین شده نیست. حتی مسئله و راه حل شما!

استارتاپ لزوما رشد سریع و نمایی ندارد. بلکه در حال آماده سازی خود برای داشتن رشد سریع و نمایی هستند. هنگامی که رشد نمایی شما آغاز شد، اگر از شرایط آن راضی بودید، میتوانید آن شرایط را قطعی در نظر بگیرید و ساختار کسب و کار خود را قطعی کنید. درواقع هرچه شما رشد کنید، میزان استارتاپ بودن شما کم میشود و از جایی به بعد دیگر شما استارتاپ نیستید و فقط کسب و کاری هستید که رشد سریع و فزاینده ای دارد.

سخن پایانی

اولین استارتاپ خودم را زمانی شروع کردم که هنوز تعریف دقیقی از استارتاپ وجود نداشت (سال ۸۹). کسی زیاد با این واژه آشنا نبود و اکثرا فکر میکردند که استارتاپ یعنی استارتاپ ویکند. ما هم زیاد با این مفاهیم آشنا نبودیم ولی سعی میکردیم درک صحیحی از خواست های مشتری داشته باشیم و به اندازه ای جاه طلب بودیم که همیشه رشد بسیار سریع در مدت زمان بسیار کم مد نظرمان بود. تعریف ما از استارتاپ همین بود. توصیه میکنم شما هم خود را درگیر اسم ها نکنید و با قدرت بر روی کسب و کار خود تمرکز کنید. چه استارتاپ باشد یا نباشد.

در پایان خوش حال میشم که این تعریف را به چالش بکشید و با مدل های مختلف کسب و کار آن را تست کنید.