سلام، من امیربهادر حاتمی هستم؛ فریلنسر حوزه طراحی سایت و سئو.
در این مطلب میخواهم درباره یک موضوع مهم صحبت کنم: اینکه در شرایط جنگ و بحران، ما فریلنسرها دقیقاً باید چه کارهایی انجام دهیم.
ما در سالهای اخیر چند بار قطعی سراسری اینترنت را تجربه کردهایم و برای منِ فریلنسر، همین هم یک بحران جدی بود. اما جنگ ۱۲ روزه و بعد جنگ ۴۰ روزه شرایط را سختتر کرد؛ چون این بار فقط مشکل اینترنت نبود و همزمان با خطر جنگ، فشار روانی، اختلال در زندگی و بههمریختگی کار هم روبهرو بودیم.
به نظر من، در چنین شرایطی یک فریلنسر باید روی چهار موضوع اصلی تمرکز کند:
اول: حفظ جان و امنیت
دوم: حفظ تمرکز
سوم: جلوگیری از عقب افتادن کارها
چهارم: حفظ کسبوکار و درآمد
حفظ جان و امنیت
اولین و مهمترین مسئله در شرایط جنگی، حفظ جان خودمان و خانوادهمان است. واقعاً هیچ کاری از امنیت مهمتر نیست. اگر میتوانید به جایی بروید که خطر کمتر باشد، حتماً این کار را انجام دهید. اگر هم امکان جابهجایی ندارید، باید تا جای ممکن نکات ایمنی را رعایت کنید.
مثلاً در جنگ ۱۲ روزه، چون بیشتر تهران در معرض حمله بود، من به شهرستان رفتم. اما در جنگ ۴۰ روزه، چون شهرهای بیشتری درگیر بودند، در تهران ماندم و سعی کردم حداقل اقدامات ایمنی را رعایت کنم؛ مثل آمادهکردن محل امن در خانه و رسیدگی به نکات حفاظتی.
در بحران، اولویت اول ما کار نیست؛ اولویت اول، امنیت و زنده ماندن است.
حفظ تمرکز
بعد از امنیت، یکی از سختترین چالشها برای فریلنسرها حفظ تمرکز است. تمرکز برای همه مهم است، اما برای فریلنسرها مهمتر است؛ چون برخلاف کارمند، فشار و ساختار بیرونیِ ثابت ندارند و در بحران آسیبپذیرتر میشوند.
یک صدای انفجار، یک خبر نگرانکننده، یک تماس تلفنی یا حتی فضای عمومی جامعه میتواند خیلی راحت تمرکز آدم را به هم بزند. بعد هم طبیعی است که مدام خبرها را دنبال کنیم، کارها را عقب بیندازیم و نتوانیم درست تصمیم بگیریم.
در بحرانهای اخیر، برای کسانی که از خانه کار میکنند، وقتی مدارس غیرحضوری میشود و بچهها هم در خانه هستند، تمرکز خیلی سختتر میشود. با این حال باید تا جایی که میشود برای حفظ تمرکز تلاش کنیم. همه ما در آن روزها ساعتهای زیادی را صرف پیگیری اخبار و تماس با اطرافیان کردیم و این کاملاً طبیعی است؛ اما در کنار آن باید یک حداقل نظم کاری را هم حفظ کنیم.
مثلاً استفاده از هدفون، محدود کردن زمان پیگیری اخبار و داشتن یک برنامه روزانه مشخص میتواند کمک کند کمی بهتر روی کار متمرکز بمانیم.
جلوگیری از تلنبار شدن کارها
یکی دیگر از نکات مهم در شرایط بحرانی این است که نگذاریم کارها روی هم جمع شوند. در شرایط عادی شاید بتوان بعضی کارها را چند ساعت یا حتی چند روز عقب انداخت، اما در بحران هر تأخیر ممکن است بعداً هزینه بیشتری برای ما داشته باشد.
ممکن است چند ساعت بعد اینترنت محدودتر شود، برق قطع شود، شرایط روحیمان بدتر شود یا اصلاً امکان انجام کار از بین برود. برای همین بهتر است هر کاری را در اولین فرصت ممکن انجام بدهیم و تا جای ممکن کارها را عقب نیندازیم.
به نظرم در بحران، سر وقت انجام دادن کارها از همیشه مهمتر است.
حفظ کسبوکار
واقعیت این است که فریلنسرها در شرایط بحران خیلی سریع آسیب میبینند. بعضی پروژهها متوقف میشوند، بعضی قراردادها لغو میشوند و بعضی کارفرماها هزینههایشان را کمتر میکنند. در نتیجه ممکن است درآمد فریلنسر ناگهان کاهش پیدا کند.
برای همین بهتر است تا جای ممکن از قبل برای چنین روزهایی آماده باشیم. بعضی بحرانها ناگهانی هستند و فرصت آماده شدن نمیدهند، اما بعضی شرایط تا حدی قابل پیشبینیاند و میشود برایشان برنامه داشت.
در حوزه کاری من، یعنی طراحی سایت و سئو، یکی از مهمترین نگرانیها در زمان جنگ و قطعی اینترنت، از دست رفتن اطلاعات یا از دسترس خارج شدن آنها است. خیلیها فایلهایشان را فقط روی سرویسهای ابری مثل گوگلدرایو نگه میدارند و در شرایط قطع یا محدودیت اینترنت ممکن است عملاً دسترسی به این اطلاعات از بین برود. همچنین کسانی که هاست خارج از ایران دارند، ممکن است در زمان بحران به فایلها و پنلهایشان دسترسی نداشته باشند.
بکاپگیری
به نظر من در چنین شرایطی یکی از مهمترین کارها بکاپگیری است. اگر احساس میکنید شرایط بحرانی در راه است، باید قبل از شروع بحران از اطلاعات مهم بکاپ بگیرید. اگر هم بحران ناگهانی شروع شد، بهتر است در اولین فرصت این کار را انجام بدهید.
فقط گرفتن بکاپ کافی نیست؛ مهم است که بکاپ را دانلود کنید و پیش خودتان نگه دارید. بهتر است فایلهای بکاپ حداقل در دو جای مختلف ذخیره شوند؛ مثلاً هم روی سیستم شخصی و هم روی هارد اکسترنال.
علاوه بر فایلهای سایت، لازم است فایلهای مهمی را هم که روی سرویسهای ابری دارید دانلود کنید. همچنین بهتر است رمزهای عبور، اطلاعات دسترسی، فایلهای قرارداد و اطلاعات مهم دیگر را در یک محل امن و قابل دسترس نگهداری کنید.
در بحران، بکاپ فقط یک کار فنی نیست؛ بخشی از بقای کسبوکار شماست.
جبران کاهش درآمد
قبلاً هم گفتم که فریلنسرها در شرایط بحران خیلی راحت ممکن است درآمدشان را از دست بدهند یا درآمدشان کم شود. برای همین باید منعطفتر باشیم و مدل درآمدیمان را با شرایط جدید هماهنگ کنیم.
طبیعی است که خیلی از کارفرماها در شرایط جنگی و بحرانی، اولویتشان حفظ بقا و کنترل هزینهها باشد. در نتیجه ممکن است پروژههایی مثل طراحی سایت جدید یا سئوی گسترده را به بعد از بحران موکول کنند. اما ما هم باید بتوانیم درآمدمان را تا حد ممکن حفظ کنیم.
به نظر من راهحل این است که خدماتمان را از حالت لوکس به خدمات ضروری تغییر بدهیم؛ یعنی بهجای تمرکز روی پروژههایی که در شرایط عادی جذابترند، روی خدماتی تمرکز کنیم که در بحران هم برای کارفرما لازماند.
در حوزه طراحی سایت، این خدمات میتواند شامل این موارد باشد:
پشتیبانی و نگهداری ماهانه، بکاپ و امنیت، بهینهسازی سرعت، رفع خرابیهای فوری و ساخت لندینگپیجهای ساده و سریع.
در حوزه سئو هم میشود روی این موارد تمرکز کرد:
بهینهسازی صفحات پولساز، بهروزرسانی محتوای قدیمی، رفع مشکلات فنی سئو و تقویت کانالهای ورودی کمهزینه.
نکته مهم دیگر این است که در چنین شرایطی، کار کردن با مشتریهای قبلی معمولاً خیلی راحتتر از جذب مشتری جدید است؛ چون هم اعتماد وجود دارد، هم شناخت، و هم احتمال تبدیل پیشنهاد به همکاری بیشتر است.
پیشنهادهایی در طراحی سایت
در زمینه طراحی سایت میشود خدمات کاربردیتری را به مشتریهای قبلی پیشنهاد داد؛ مثل:
بهینهسازی سایت، بهروزرسانی محتوای صفحات، ساخت لندینگپیجهای قویتر، اتصال سایت به پلتفرمهایی مثل ترب و ایمالز، یا تقویت حضور در پیامرسانها و موتورهای جستوجوی داخلی.
اینها کارهایی هستند که هم برای کارفرما مفیدند و هم در شرایط بحران شانس انجام و فروش بیشتری دارند.
پیشنهادهایی در سئو
در حوزه سئو، شرایط کمی پیچیدهتر میشود؛ مخصوصاً وقتی اینترنت محدود است و دسترسی گوگل به سایتها با اختلال روبهرو میشود. اما با این حال باز هم کارهای مهمی وجود دارد که میشود انجام داد.
اولین مورد، بررسی و رفع خطاهای سئو تکنیکال سایت است. بخش زیادی از کارهای فنی سئو را میتوان حتی در شرایط محدود هم انجام داد؛ مثل اصلاح آدرسدهی صفحات، بهینهسازی نام فایلها و تصاویر، بهبود ساختار داخلی، اصلاح اسکیماها و موارد مشابه.
یکی دیگر از کارهای مهم، هرس محتوا است؛ یعنی محتوای سایت را بررسی کنیم، صفحات ضعیف را تقویت کنیم، محتواهای کمارزش یا اشتباه را حذف کنیم، صفحاتی را که همپوشانی دارند با هم ادغام کنیم و برای صفحات حذفشده ریدایرکت مناسب در نظر بگیریم.
این کار باعث میشود وقتی شرایط عادیتر شد و موتورهای جستوجو دوباره بهتر به سایت دسترسی پیدا کردند، سایت ما ساختار تمیزتر، محتوای قویتر و شانس بهتری برای رشد داشته باشد.
کار مهم بعدی تولید محتوا است. درست است که در دوران بحران ممکن است روند کراول و ایندکس مثل قبل نباشد، اما نباید فراموش کنیم که مخاطب اصلی محتوا فقط گوگل نیست؛ کاربر هم هست. بنابراین تا جایی که ممکن است میتوانیم تولید محتوای مفید و باکیفیت را ادامه بدهیم.
در زمینه سئو خارجی یا آفپیج هم بهتر است فعالیت کاملاً متوقف نشود، اما شدت و هزینه آن باید منطقیتر شود. یعنی اگر قبلاً بودجه بالایی برای آفپیج در نظر گرفته میشد، در شرایط بحران بهتر است این هزینه کمتر شود و فقط روی کارهای ضروریتر تمرکز کنیم.
در مجموع، مهم است که هم به کارفرما کمک کنیم سایتش در شرایط بهتری باقی بماند و هم کاری کنیم که درآمد خودمان تا حد ممکن حفظ شود.
استفاده از بحران برای یادگیری
نکته آخر این است که در کنار همه این مسائل، میشود از بخشی از این زمان برای مطالعه و آموزش هم استفاده کرد. اگر شرایط بحرانی باعث شده حجم کارتان کمتر شود یا به هر دلیلی زمان آزاد بیشتری پیدا کردهاید، این فرصت میتواند برای یادگیری، مطالعه، دیدن آموزشها یا انجام کارهایی که همیشه عقب افتادهاند مفید باشد.
شاید بحران زمان ایدهآلی برای کار کردن نباشد، اما میتواند زمانی برای آمادهتر شدن باشد.
جمعبندی
در نهایت، به نظر من یک فریلنسر در شرایط جنگ و بحران باید چهار کار اصلی را جدی بگیرد:
اول: حفظ جان و امنیت خودش و خانوادهاش
دوم: حفظ تمرکز و جلوگیری از تلنبار شدن کارها
سوم: محافظت از اطلاعات و زیرساخت کاری با بکاپگیری و آمادگی فنی
چهارم: حفظ کسبوکار از طریق تبدیل خدمات لوکس به خدمات ضروری
امیدوارم هیچوقت دوباره چنین روزهایی را تجربه نکنیم. اما اگر دوباره با شرایط بحرانی روبهرو شدیم، بهتر است هم از خودمان محافظت کنیم و هم از کسبوکارمان.
امیدوارم همیشه سلامت، امن و پرروزی باشید.
خدا نگهدار.
