باغ گیاهشناسی ملی ایران یکی از بزرگترین و زیباترین باغهای تخصصی خاورمیانه است که در شمالغرب تهران و در منطقه ۲۲، نزدیک به دریاچه چیتگر، واقع شده است. این مجموعه با مساحتی بیش از ۱۴۵ هکتار، مکانی برای تماشای گونههای گیاهی متنوع از سراسر جهان و همچنین مرکزی علمی و تحقیقاتی برای حفاظت و تکثیر گیاهان محسوب میشود.
ایده اولیه ایجاد باغ گیاهشناسی در دهه ۱۳۴۰ شکل گرفت. هدف اصلی از احداث این مجموعه، ایجاد مرکزی برای پژوهش، آموزش و حفاظت از گونههای گیاهی کمیاب ایران و سایر کشورها بود. پس از انتخاب موقعیت مناسب در محدوده منطقه ۲۲ و انجام مطالعات زیستمحیطی، عملیات احداث باغ آغاز شد. به مرور بخشهای مختلف آن ساخته و تجهیز شدند تا امروز به یکی از مراکز علمی و تفریحی مهم تهران تبدیل شود.
این باغ در محدوده آزادراه تهران-کرج و در مجاورت محله مرواریدشهر و دریاچه چیتگر قرار دارد. نزدیکی به بزرگراههای همت، حکیم و آزادگان باعث شده دسترسی به آن بسیار آسان باشد. همچنین با استفاده از مترو و ایستگاههای ایرانخودرو یا چیتگر و سپس تاکسی یا اتوبوس میتوان به راحتی به آن رسید.
باغ گیاهشناسی ملی ایران به بخشهای مختلفی تقسیم شده که هر کدام نمایانگر زیستگاهها و اقلیمهای متنوع ایران و جهان هستند. یکی از جذابترین بخشها، رویشگاههای ایران است که گیاهان مناطق زاگرس، البرز، کوهستانهای شرقی و حتی سواحل جنوبی کشور را در خود جای داده است.
در بخش دیگری، بازدیدکنندگان میتوانند با گیاهان مناطق مختلف دنیا مانند هیمالیا، ژاپن، مدیترانه و آمریکای شمالی آشنا شوند. همچنین، وجود باغ میوه و مجموعه گیاهان دارویی، هم جنبه علمی دارد و هم جذابیت بصری فراوانی ایجاد کرده است.
دریاچه مصنوعی و آبشارهای کوچک، فضای باغ را دلنشینتر کرده و زیستگاه مناسبی برای پرندگان و آبزیان فراهم آوردهاند. گلخانههای تخصصی نیز برای پرورش گونههای خاص و نادر طراحی شدهاند و گاهی تورهای آموزشی برای دانشجویان و دانشآموزان برگزار میشود.
این باغ خانه بیش از سه هزار گونه گیاهی از ایران و نقاط مختلف جهان است. بسیاری از گونههای کمیاب و در معرض خطر انقراض در این مجموعه نگهداری و تکثیر میشوند. نقش باغ گیاهشناسی فقط در نمایش گیاهان خلاصه نمیشود؛ بلکه به عنوان یک مرکز پژوهشی فعال، مطالعات متعددی در زمینه گیاهشناسی، کشاورزی و حفاظت محیط زیست انجام میدهد.
بازدید از باغ گیاهشناسی تجربهای ترکیبی از آموزش و لذت بردن از طبیعت است. مسیرهای پیادهروی طولانی و طراحیشده، مکانهای استراحت، کافیشاپ و فروشگاه محصولات گیاهی، بازدید را راحتتر و جذابتر میکنند. این امکانات باعث شده که خانوادهها، گردشگران داخلی و حتی توریستهای خارجی، باغ گیاهشناسی را در لیست مقاصد خود قرار دهند.
هر فصل در این باغ زیبایی خاص خود را دارد؛ اما بهار با شکوفههای رنگارنگ و پاییز با تنوع رنگ برگها، دو زمان طلایی برای بازدید محسوب میشوند. تابستان هم اگرچه گرمتر است، اما فضای سبز و سایهدار باغ محیطی خنک و دلپذیر فراهم میکند.
باغ گیاهشناسی ملی ایران تنها یک جاذبه گردشگری نیست، بلکه مکانی علمی و آموزشی است که با موقعیت مناسب در منطقه ۲۲ تهران، دسترسی آسان و تنوع گیاهی فوقالعاده، ارزش بازدید فراوانی دارد. نزدیکی به جاذبههایی مانند دریاچه چیتگر و ایرانمال هم باعث شده این باغ بخشی مهم از گردشگری و فضای سبز پایتخت باشد.
