کروماکی (Chroma Key) یکی از مهمترین و پرکاربردترین تکنیکها در حوزه تولید ویدیو، سینما، و جلوههای ویژه بصری (VFX) است. این تکنیک به کاربران اجازه میدهد تا پسزمینهی یک تصویر یا ویدیو را حذف کرده و آن را با تصویر یا ویدیویی دیگر جایگزین کنند. کروماکی در ساخت فیلمهای علمیتخیلی، گزارشهای خبری، بازیهای ویدیویی، و محتوای آموزشی بسیار مورد استفاده قرار میگیرد.
کروماکی، فرآیند حذف رنگ خاصی از تصویر (معمولاً سبز یا آبی) و جایگزین کردن آن با تصویری دیگر است. به این رنگ خاص، کلید رنگ (Key Color) یا به سادگی، کلید گفته میشود. فرایند کروماکی، این رنگ را از تصویر جدا کرده و آن بخش را بهعنوان پسزمینه شفاف در نظر میگیرد، سپس تصویر جدیدی در آن ناحیه قرار داده میشود.
بنابراین، در تکنیک کروماکی، رنگ خاصی از تصویر حذف و به شفافیت تبدیل میشود تا بتوان تصویر یا ویدیوی دیگری را در آن بخش قرار داد. به بیان ساده، اون رنگ خاص نامرئی میشه تا بتونیم به جای اون یک تصویر یا ویدئوی دیگه بذاریم (مثل قرار دادن شخص روی پسزمینهٔ دلخواه).
کروماکی فرآیندی است که طی آن یک رنگ هدف به شفافیت آلفا تبدیل میشود.
در گرافیک دیجیتال، تصاویر معمولاً از 4 کانال تشکیل شدن:
R: قرمز 🔴
G: سبز 🟢
B: آبی 🔵
A: آلفا (Alpha) ← این همون چیزیه که باید خوب بشناسید!
کانال آلفا میزان شفافیت یا کدری هر پیکسل رو مشخص میکند. بسته به نرم افزار و سیستم عددی که استفاده می کنه:
مقدار 0 در کانال آلفا = کاملاً شفاف (نامرئی)
مقدار 255 (یا 1، بسته به سیستم عددی) = کاملاً مات (قابل دیدن)
مقادیر بین این دو = نیمهشفاف
وقتی یک ناحیه در تصویر (مثلاً پسزمینهی سبز) با شفافیت آلفا صفر (یعنی کاملاً شفاف) جایگزین میشود، آن قسمت دیگر دیده نمیشود و عملاً ناپدید میشود. حالا چون آن ناحیه نامرئی شده، میتوانیم تصویر یا ویدئوی دیگری را پشت آن ناحیه قرار دهیم تا از آن عبور کند و دیده شود. به این ترتیب، سوژهی اصلی در جلوی تصویر باقی میماند و پسزمینهی اصلی با محتوای دلخواه جایگزین میشود. این فرآیند اساس تکنیک کروماکی است که در فیلمسازی و تولید محتوا برای ایجاد جلوههای ویژه و ترکیب تصاویر به کار میرود.
پیشزمینه به قسمتهایی از تصویر گفته میشود که در جلوی صحنه قرار دارند و توجه بیننده را بیشتر به خود جلب میکنند. معمولاً سوژههای اصلی یا موضوعات مهم در پیشزمینه قرار میگیرند، مثل یک شخص، حیوان، یا شیئی که قرار است در تصویر برجسته شود. در کروماکی، پیشزمینه همان سوژهای است که مقابل پرده سبز یا آبی قرار گرفته و میخواهیم آن را از پسزمینه جدا کنیم.
پسزمینه بخش دورتر و پشت صحنه تصویر است که معمولاً برای ایجاد فضای محیطی، عمق یا زمینهی کلی تصویر استفاده میشود. این بخش ممکن است شامل آسمان، ساختمانها، دیوار، یا هر عنصر دیگری باشد که مکمل پیشزمینه است اما نباید حواس بیننده را از سوژه اصلی پرت کند. در کروماکی، پسزمینه همان رنگ سبز یا آبی است که حذف میشود و به جای آن تصویر دلخواه جایگزین میگردد.
بنابراین
Background = پرده سبز (که حذف میشه)
Foreground = سوژه (مثلاً مجری)
در ترکیب (Compositing) نهایی:
Foreground = تصویر خروجی کروماکی (که فقط مجری داره و پشتش شفافه) - یعنی خروجی کروماکی حذف پس زمینه (رنگ سبز یا مثلا رنگ آبی آسمان) و تبدیل به شفافیت است و در گامی جدا پس زمینه جدید اضافه می شود.
Background = تصویر جدیدی که پشتِ مجری گذاشته میشه (مثلاً تصویر یا ویدویی از منظره خیابان یا ورزشگاه)
در نرم افزارهای ادیت ویدیو دو لایه برای تغییر پس زمینه نیاز داریم:
لایه بالا: خروجی کروماکی (فقط سوژه، بقیه شفاف)
لایه پایین: تصویر جدیدی که جای پرده سبز قرار میگیره
کلیدگذاری (Keying) اصطلاح کلی برای فرایندی است که در آن با استفاده از ابزار یا افکتهای خاص، یک رنگ یا ویژگی مشخص در تصویر حذف یا شفاف میشود. هدف از این کار، جداکردن سوژه از پسزمینه است تا بتوان تصویر جداشده را روی پسزمینهای دیگر ترکیب کرد. در واقع، کلیدگذاری به معنای حذف پسزمینهی تصویر و ایجاد چیزی به نام آلفا مت (Alpha Matte) است. این فرآیند پایهی اصلی تکنیک کروماکی است و کاربرد گستردهای در تولید فیلم، جلوههای ویژه و محتوای ویدیویی دارد.
فرآیند کلیدگذاری یعنی عملی که طی آن رنگ پسزمینه (مثلاً سبز یا آبی) حذف میشود. نتیجه این فرآیند، یک تصویر یا ویدیو است که در آن نواحی مربوط به رنگ پسزمینه به شکل شفاف (Transparent) درآمدهاند. این خروجی را «کلید» مینامند.
پس به طور ساده:
«کلید» یعنی همان تصویر یا ویدیویی که پسزمینه رنگی حذف شده و فقط سوژه اصلی باقی مانده است، به طوری که میتوان آن را روی هر پسزمینه دیگری گذاشت.
کلیدگذاری = حذف رنگ خاص از تصویر
کلید = تصویر حاصل از حذف رنگ، آماده برای جایگزینی پسزمینه
کلیدگذار یک ابزار یا افکت در نرمافزارهای ویرایش ویدیو است که برای تولید آلفا مت (Alpha Matte) استفاده میشود. آلفا مت، تصویری خاکستریمقیاس است که میزان شفافیت و کدورت هر بخش از تصویر را در کانال آلفا نشان میدهد و به این وسیله نواحی مختلف تصویر قابل مخفی یا آشکار شدن میشوند.
آلفا مت در واقع یک تصویر تک کاناله (تک رنگ) است که اطلاعات شفافیت هر پیکسل رو به شکل تصویر خاکستری ذخیره میکنه.
جاهایی که کاملاً سفید هستند یعنی آن ناحیه کاملاً مات (کاملاً دیده میشود).
جاهایی که کاملاً سیاه هستند یعنی آن ناحیه کاملاً شفاف (کاملاً نامرئی است).
رنگهای خاکستری بین این دو یعنی ناحیه نیمه شفاف یا با درجات مختلف شفافیت و کدورت.
در شکل زیر تصویر آلفا را در کنار تصویر اصلی نشان می دهد. پس زمینه (Background) حذف شده که اینجا چیزی غیر از پرده سبز است. این حذف به رنگ سیاه در آلفا مت نشان داده می شد و سوژه اصلی یا پیش زمینه (Foreground) به رنگ سفید نشان داده شده است.
بنابراین:
کلیدگذار یکی از ابزارهای اصلی در فرآیند کروماکی است.
کار کلیدگذار اینه که با تحلیل تصویر، یک آلفا مت تولید کنه.
آلفا مت یک تصویر سیاه و سفید (یا خاکستری) است که میزان شفافیت هر پیکسل رو مشخص میکنه.
نواحی سفید → قسمتهایی که مات (قابل دیدن) هستند — مثلاً خود سوژه (مجری، ماشین، اشیا جلوی پرده).
نواحی سیاه → قسمتهایی که شفاف (حذف شده) هستند — مثلاً رنگ کلیدی (رنگ پرده سبز یا هر رنگی که حذف شده).
لینک زیر چند نمونه از ایده های استفاده از پرده سبز در خلق جلوه های بصری ساده را نشان می دهم. (لینک ویدیو از یوتیوب)
در این پست تلاش کردم تا کمی شما را با مفهوم کروماکی و مفاهیم کیلیدی آن آشنا کنم. به عنوان یک جمع بندی برای این مطلب باید بگویم که: «کروماکی یکی از ابزارهای کلیدی در تولید محتوای مدرن است که به فیلمسازان، تولیدکنندگان ویدیو و کاربران دیجیتال اجازه میدهد به شکلی خلاقانه فضاهای مجازی و جلوههای ویژه خلق کنند. یادگیری اصول نورپردازی، انتخاب رنگ مناسب و استفاده صحیح از نرمافزارهای ویرایش تصویر از مهارتهایی هستند که موفقیت در استفاده از این تکنیک را تضمین میکنند.»
