عالی! بر اساس متنی که ارائه دادید، در اینجا یک مقاله سئو شده با تمام ویژگیهای درخواستی شما آماده شده است:
آیا تا به حال فکر کردهاید که چرا میلاد مسیح را در دل زمستان جشن میگیریم؟ هر ساله ۲۵ دسامبر به عنوان کریسمس در تقویمها میدرخشد، اما شواهد تاریخی و متون مقدس، داستانی پیچیدهتر و شگفتانگیزتر را روایت میکنند. این مقاله یک سفر تحلیلی به قلب تاریخ است تا با کنار هم گذاشتن قطعات پازل از قرآن، انجیل و اسناد رومی، به این پرسش کلیدی پاسخ دهد: تاریخ واقعی تولد حضرت عیسی (ع) چه زمانی است؟
اولین حقیقتی که باید بدانیم این است که تقویم میلادی امروزی، قرنها پس از میلاد مسیح طراحی شده است. در قرن ششم میلادی، یک راهب به نام دیونیسیوس اگزیگوئوس، بر اساس محاسبات کلیسایی (و نه شواهد دقیق تاریخی)، مبدأ تاریخ را تعیین کرد. این یعنی خودِ ساختار تقویم ما تضمینی برای صحت سال تولد عیسی (ع) نیست. به همین دلیل، اکثر مورخان برجسته، بازه زمانی تولد او را بین ۸ تا ۴ سال قبل از میلاد تخمین میزنند.
انجیلها به عنوان منابع اصلی زندگینامه عیسی (ع)، دو سرنخ مهم اما متناقض را به ما میدهند:
سرنخ اول: سایه هیرودیس پادشاه
انجیل متی (فصل ۲، آیه ۱) و انجیل لوقا (فصل ۲، آیات ۱-۷) هر دو به صراحت اعلام میکنند که تولد عیسی (ع) در دوران حکومت هیرودیس کبیر رخ داده است. تاریخنگاران با اطمینان بالایی میدانند که هیرودیس در سال ۴ قبل از میلاد درگذشت. این یک لنگرگاه تاریخی محکم است: تولد مسیح قطعاً پیش از این تاریخ بوده است.
سرنخ دوم: معمای سرشماری رومی
انجیل لوقا ماجرا را به یک سرشماری سراسری به فرمان اوگوستوس قیصر در زمان ولایت فردی به نام کیرینیوس بر سوریه مرتبط میکند. اینجا یک چالش بزرگ تاریخی پدید میآید! اسناد رومی نشان میدهند که کیرینیوس در سالهای ۶ تا ۷ میلادی والی سوریه بود—یعنی یک دهه پس از مرگ هیرودیس! این تناقض آشکار، محققان را به بازنگری واداشته است. برخی با استناد به نوشتههای مورخانی چون تِرتولیان، معتقدند که احتمالاً منظور لوقا، سرشماری دیگری در حدود سال ۸ قبل از میلاد بوده است که این تاریخ با دوران هیرودیس همخوانی دارد.
دیدگاه اسلام، که در قرآن مجید تبلور یافته، به کلی متفاوت است. قرآن در سورههای آل عمران و به ویژه مریم، به داستان تولد عیسی (ع) میپردازد اما هیچ اشارهای به تاریخ، سال یا فصل نمیکند. تمرکز قرآن بر معجزهٔ الهی و قدرت خداوند است:
«فَأَرْسَلْنَا إِلَیْهَا رُوحَنَا فَتَمَثَّلَ لَهَا بَشَرًا سَوِیًّا... فَحَمَلَتْهُ فَانْتَبَذَتْ بِهِ مَکَانًا قَصِیًّا» (سوره مریم، آیات ۱۷ و ۲۲)
از این منظر، اهمیت رویداد در «چگونگی» آن (تولد از مادری باکره) است، نه «چه زمانی». این رویکرد، عیسی در اسلام را به عنوان «کلمة الله» و «روحالله» معرفی میکند که پیام معنوی او فراتر از قیدهای زمانی و مکانی است.
اگر منابع تاریخی و دینی این تاریخ را تأیید نمیکنند، چرا ۲۵ دسامبر اینقدر فراگیر شد؟ پاسخ در تاریخ فرهنگی امپراتوری روم نهفته است.
این روز، مصادف با جشن «سول اینویکتوس» (خورشید شکستناپذیر) بود که به خدای نور و خورشید، میترا، اختصاص داشت. در قرن چهارم میلادی، کلیسای روم در یک اقدام هوشمندانه فرهنگی، این جشن محبوب پاگانی را به عنوان زادروز عیسی (ع)، که او را «نور جهان» میدانست، بازتعریف کرد. این تصمیم، بیش از آنکه مبتنی بر حقیقت تاریخی باشد، یک استراتژی برای تسهیل پذیرش مسیحیت در جامعه رومی بود.
با جمعبندی شواهد، میتوان گفت:
تاریخ واقعی تولد حضرت عیسی (ع) به احتمال زیاد بین سالهای ۸ تا ۴ قبل از میلاد بوده است.
تاریخ ۲۵ دسامبر یک سنت فرهنگی-سیاسی است، نه یک واقعیت تاریخی.
پیام مشترک اسلام و مسیحیت بر شگفتانگیز بودن این تولد و مقام والای عیسی (ع) و مادرش حضرت مریم (س) تأکید دارد.
در نهایت، شاید مهمتر از یافتن تاریخ دقیق، درک پیام جاودانه او باشد. در عصری که گفتگوی ادیان بیش از هر زمان دیگری ضروری است، شناخت دقیقتر شخصیت حضرت عیسی (ع) — که هم برای مسلمانان و هم برای مسیحیان مقدس است — میتواند پلی برای همدلی و درک متقابل باشد. همانطور که قرآن کریم میفرماید:
«وَإِنَّ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ لَمَنْ یُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَمَا أُنزِلَ إِلَیْکُمْ وَمَا أُنزِلَ إِلَیْهِمْ خَاشِعِینَ لِلَّهِ...» (آل عمران، آیه ۱۹۹)
حقیقت پیام او—صلح، رحمت و عدالت—در هیچ تقویمی محدود نمیشود.
قرآن مجید: سورههای آل عمران، مریم
انجیل متّی: فصل ۲ انجیل لوقا: فصل ۲
یوسفوس، فلاویوس: آثار یهودیان (Antiquities of the Jews)
ترتولیان: Apology
کلمنت اسکندری: Stromata
