مشخصات هواگرد سوخو ۱۱

سوخو-۱۱ (Su-11) یک رهگیر دوربرد و تمام‌آب‌وهوا متعلق به نسل دوم جنگنده‌های شوروی است که در اواخر دهه ۱۹۵۰ توسعه یافت. این هواگرد یک نمونه تک‌موتوره و تک‌سرنشینه بود که به عنوان یک رهیاب/رهگیر سریع برای مقابله با تهدید بمب‌افکن‌های استراتژیک غربی (مانند B-52) در هر شرایط آب‌وهوایی طراحی شده بود.

در ادامه، مشخصات کلی و کلیدی این هواگرد که به "Fishpot-C" در کد ناتو معروف است، ارائه می‌شود:

---

مشخصات کلی:

· تولیدکننده: شرکت سوخوی (OKB-51، شوروی)

· نوع: رهگیر دوربرد تمام‌آب‌وهوا (All-Weather Interceptor)

· اولین پرواز: ۲۵ دسامبر ۱۹۵۸ (پروتوتایپ به نام T-47)

· ورود به خدمت: ۱۹۶۴

· پیشینه: توسعه مستقیم و عمیق‌تر شده از سوخو-۹ (Su-9) "Fishpot-B". مهم‌ترین تفاوت، نصب یک رادار قدرتمندتر (RP-11 "Oryol") و موشک‌های دوربردتر بود.

· نام ناتو: Fishpot-C

---

مشخصات فنی:

1. طول: ۱۷.۰ متر (با لوله پیتوت)

2. طول بال: ۸.۵۴ متر

3. ارتفاع: ۴.۷ متر

4. حداکثر وزن برخاست: ۱۳,۶۰۰ کیلوگرم

5. پیشرانه: ۱ موتور توربوجت Lyulka AL-7F-1

· تراست خشک: ۶۸۰۰ کیلوگرم نیرو

· تراست با پس‌سوز: ۹۶۰۰ کیلوگرم نیرو

6. حداکثر سرعت:

· در ارتفاع بالا: ماخ ۱.۸ (حدود ۱۹۰۰ کیلومتر بر ساعت)

· در سطح دریا: ماخ ۱.۰

7. سقف پرواز عملیاتی: ۱۷,۰۰۰ متر

8. برد عملیاتی: حدود ۱,۱۲۵ کیلومتر (با مخازن داخلی)

9. مداومت پرواز: حدود ۱ ساعت و ۴۵ دقیقه

10. خدمه: ۱ نفر

---

ویژگی‌های طراحی متمایز:

· بدنه لوله‌ای شکل (Fuselage Area Ruling): طراحی "کمرزنبوری" برای کاهش کشش در سرعت‌های ترانسونیک.

· ورودی هوای دماغه: یک ورودی هوای دایره‌ای بزرگ در دماغه که رادار را در مخروط مرکزی خود جای می‌داد.

· بال دلتا (Delta Wing): بال مثلثی شکل بدون بالک، ساده اما با بار بال بالا که در سرعت‌های بالا عملکرد خوبی داشت، اما در سرعت‌های پایین و برخاست/فرود نیازمند سرعت بالا و باند بلند بود.

· کابین تک‌سرنشینه: خلبان تحت فشار کاری زیاد برای هدایت هواپیما و عملیات رادار/موشک به تنهایی بود.

---

آویونیک و سامانه کلیدی:

· رادار: RP-11 "Oryol" (Oryol یا عقاب). این رادار یک پیشرفت بزرگ نسبت به رادار RP-9 سوخو-۹ بود.

· برد کشف: حدود ۵۰ کیلومتر

· برد قفل: حدود ۳۰ کیلومتر

· این رادار به Su-11 قابلیت رهگیری هدف‌های بزرگ (مانند بمب‌افکن‌ها) در هر شرایط آب‌وهوایی را می‌داد.

· سامانه کنترل آتش: سامانه SARPP-11 که رادار و موشک‌ها را یکپارچه می‌کرد.

· ایجیونیک اولیه: ارتباط رادیویی و سیستم ناوبری رادیویی.

---

تسلیحات (کاملاً متمرکز بر رهگیری هوابه‌هوا):

Su-11 فاقد توپ داخلی بود. تسلیحات آن منحصراً شامل دو فروند موشک هوابه‌هوای راداری هدایت شونده بود:

· موشک اصلی: دو فروند موشک R-8M (K-8M) با هدایت راداری نیمه‌فعال. این موشک‌ها (کد ناتو: AA-3 "Anab") برای رهگیری اهداف بزرگ در فاصله متوسط طراحی شده بودند.

· هیچ گونه موشک حرارتی یا تسلیح دیگری حمل نمی‌کرد. این یک نقطه ضعف بزرگ در درگیری‌های نزدیک یا علیه اهداف متحرک و چابک محسوب می‌شد.

---

کاربران:

· اتحاد جماهیر شوروی: تنها کاربر اصلی.

· نیروی پدافند هوایی شوروی (PVO): Su-11 منحصراً در خدمت این نیرو بود و در پایگاه‌های دور از مرز برای گشت‌زنی و رهگیری مستقر شد.

· هرگز به خارج صادر نشد (برخلاف MiG-21) و در جنگ‌های مهمی نیز شرکت نکرد.

---

عملکرد عملیاتی و محدودیت‌ها:

· نقش: یک رهیاب/رهگیر تخصصی برای رهگیری بمب‌افکن‌های استراتژیک و اهداف شناسایی ارتفاع‌بالا (مانند U-2) در هر آب‌وهوا.

· محدودیت‌های بزرگ:

1. عدم وجود توپ: اگر موشک‌ها شلیک می‌شدند یا هدف را از دست می‌دادند، هواگرد عملاً بی‌سلاح می‌شد.

2. وابستگی به رهبری زمینی (GCI): برای یافتن هدف کاملاً به دستورها و راهنمایی رادارهای زمینی متکی بود. رادار داخلی آن برد و زاویه جستجوی محدودی داشت.

3. مانورپذیری ضعیف: به دلیل طراحی بال دلتا و وزن بالا، برای درگیری با جنگنده‌های چابک (مانند F-4 فانتوم) مناسب نبود.

4. زمان برخاست و صعود: برای رسیدن به ارتفاع عملیاتی بمب‌افکن‌ها زمان قابل توجهی نیاز داشت.

· خدمت: دوره خدمت عملیاتی آن نسبتاً کوتاه بود (دهه ۱۹۶۰ تا اواسط دهه ۱۹۷۰)، زیرا به سرعت توسط رهگیرهای قوی‌تر و چندمنظوره‌تر مانند MiG-25P "Foxbat" و Su-15 "Flagon" جایگزین شد.

---

نقاط قوت (در زمان خود):

· سرعت و سقف پرواز بالا برای رسیدن به بمب‌افکن‌ها.

· رادار نسبتاً پیشرفته برای رهگیری تمام‌آب‌وهوا.

· موشک‌های دوربرد برای حمله از فاصله امن.

---

نقاط ضعف (سرنوشت‌ساز):

· تک‌منظوره بودن افراطی: فقط برای یک مأموریت خاص طراحی شده بود.

· عدم استقلال عملیاتی: وابستگی حیاتی به هدایت زمینی.

· سلاح‌بندی بسیار محدود و غیرانعطاف‌پذیر.

· عملکرد ضعیف در برخاست و فرود به دلیل بال دلتا.

---

جمع‌بندی:

سوخو-۱۱ یک رهگیر تخصصی و گذرا در تاریخ هوانوردی نظامی شوروی بود. این هواگرد نمایانگر تفکر "ابزار-مأموریت" در دوران جنگ سرد بود: یک پرنده سریع و مجهز به رادار که تنها یک کار را انجام می‌داد: شکار بمب‌افکن‌های دشمن در آسمان خودی. با این حال، به دلیل محدودیت‌های ذاتی در انعطاف‌پذیری، سلاح‌بندی و وابستگی عملیاتی، به سرعت از رده خارج شد. Su-۱۱ بیشتر به عنوان یک گام فناورانه مهم بین Su-۹ اولیه و رهگیرهای قدرتمند بعدی مانند Su-۱۵ شناخته می‌شود، تا یک جنگنده افسانه‌ای و موفق. امروزه حتی یک فروند کامل از آن در موزه‌ها نیز موجود نیست.