مشخصات هواگرد سوخو ۵۷

سوخو-۵۷ (Su-57) - جنگنده نسل پنجم روسیه

سوخو-۵۷ اولین جنگنده نسل پنجم ساخت روسیه است که با هدف رقابت با جنگنده‌های استیلتی پیشرفته مانند F-22 رپتور و F-35 لایتنینگ‌II آمریکا طراحی شده است.

---

مشخصات کلی:

· تولیدکننده: شرکت سوخوی (روسیه)

· نوع: جنگنده چندمنظوره برتری هوایی نسل پنجم

· اولین پرواز: ۲۹ ژانویه ۲۰۱۰

· ورود به خدمت: ۲۰۲۰ (اولین تحویل عملیاتی)

· پیشینه: پروژه PAK FA (پیشرفته‌ترین سیستم پروازی آینده) - نتیجه همکاری اولیه روسیه و هند

· نام ناتو: Felon (جنایتکار)

---

مشخصات فنی:

ابعاد و وزن:

· طول: ۱۹.۸ متر

· طول بال: ۱۴ متر

· ارتفاع: ۴.۷ متر

· حداکثر وزن برخاست: ۳۵,۰۰۰ کیلوگرم

· وزن خالی: ۱۸,۰۰۰ کیلوگرم

پیشرانه:

· موتور فعلی: ۲ موتور Saturn AL-41F1 (سری ۱۱۷)

· تراست هر موتور: ۱۵۰۰۰ کیلوگرم‌نیرو (با پس‌سوز)

· ویژگی Thrust Vectoring سه‌بعدی

· موتور آینده: Izdeliye 30 (در حال توسعه)

· تراست برنامه‌ریزی شده: ۱۸۰۰۰ کیلوگرم‌نیرو

· مصرف سوخت کمتر، عمر طولانی‌تر

عملکرد پروازی:

· حداکثر سرعت:

· در ارتفاع بالا: ماخ ۲.۰ (۲۱۲۰ کیلومتر بر ساعت)

· در سطح دریا: ماخ ۱.۲

· سقف پرواز عملیاتی: ۲۰,۰۰۰ متر

· برد عملیاتی:

· بدون سوخت‌گیری: ۳,۵۰۰ کیلومتر

· با سوخت‌گیری هوایی: ۵,۵۰۰ کیلومتر

· نرخ صعود: ۳۵۰ متر بر ثانیه

· بارگذاری بال: ۳۴۰ کیلوگرم بر متر مربع

· خدمه: ۱ نفر

---

ویژگی‌های طراحی متمایز نسل پنجم:

۱. قابلیت‌های استیلت (پنهانکاری):

· شکل‌دهی کاهش‌دهنده RCS: طراحی هواپیما با سطوح صاف و لبه‌های موازی

· مواد جاذب رادار (RAM): پوشش مخصوص روی بدنه

· محفظه تسلیحات داخلی: کاهش رد راداری

· ورودی‌های هوای S-duct: پنهان کردن توربین‌های موتور از امواج راداری

· تخمین RCS: ۰.۵-۰.۱ متر مربع (مورد بحث)

۲. آویونیک و سامانه‌های پیشرفته:

· رادار: سیستم N036 Byelka (Squirrel)

· ۵ پنل آرایه فشرده (AESA): ۱ در دماغه، ۲ در طرفین بدنه، ۲ در بال

· برد کشف: ۴۰۰+ کیلومتر برای اهداف هوایی

· زاویه دید: ۳۰۰+ درجه

· سامانه‌های الکترو-اپتیکال:

· سامانه ۱۰۱KS: شامل حسگر فروسرخ (IRST)، لیزر هدف‌یاب، سیستم دفاع لیزری

· حسگرهای توزیع‌شده در سراسر بدنه

· سامانه جنگ الکترونیک: Himalayas EW - تشخیص و مقابله با تهدیدات

· کابین خلبان: نمایشگرهای بزرگ چندمنظوره، هدآپ روی کلاه، کنترل صوت‌پایه

۳. هوش مصنوعی و شبکه‌سازی:

· سیستم کمک به خلبان: آنالیز خودکار وضعیت میدان نبرد

· ارتباط امن داده‌ها: ارتباط با سایر سکوها و سیستم‌های فرماندهی

· یکپارچه‌سازی با سامانه S-400/S-500: عملیات ترکیبی

---

تسلیحات قابل حمل:

محفظه تسلیحات داخلی:

· ۲ محفظه اصلی: برای تسلیحات بزرگ

· ۲ محفظه جانبی: برای موشک‌های کوتاه‌برد

تسلیحات اصلی:

· توپ داخلی: GSh-30-1 ۳۰ میلی‌متری (۱۵۰ گلوله)

موشک‌های هوابه‌هوا:

· برد خیلی بلند: R-37M (برد ۳۰۰+ کیلومتر)

· برد متوسط: R-77M، R-27

· برد کوتاه: R-74M2

تسلیحات هوا به زمین:

· موشک‌های کروز: Kh-59MK2، Kh-35

· بمب‌های هدایت‌شونده: KAB-250، KAB-500

· موشک ضد رادار: Kh-58USHK

حداکثر بار جنگی:

· ۸,۰۰۰ کیلوگرم (ترکیب داخلی و خارجی)

---

وضعیت فعلی و تولید:

وضعیت عملیاتی:

· ۲۰۲۰: اولین تحویل به نیروی هوایی روسیه (۲ فروند)

· ۲۰۲۴: حدود ۲۲ فروند تحویل شده

· برنامه تولید: ۷۶ فروند تا ۲۰۲۸

درگیری‌های نظامی:

· جنگ اوکراین (۲۰۲۲):

· استفاده محدود برای آزمایش عملیاتی

· پرتاب موشک‌های خارج از برد دید (BVR)

· نقش فرماندهی و کنترل برای سایر جنگنده‌ها

---

مدل‌های در حال توسعه:

۱. Su-57M:

· ارتقای عمده آویونیک

· موتور جدید Izdeliye 30

· بهبود قابلیت‌های نسل ۵.۵

۲. Su-57 دو نفره:

· برای مأموریت‌های پیچیده

· آموزش خلبانان

· کنترل پهپادهای همراه

۳. نسخه صادراتی: Su-57E

---

نقاط قوت ادعا شده:

1. مانورپذیری استثنایی: ترکیب آیرودینامیک پیشرفته و کنترل برداری тяги

2. حسگرهای توزیع‌شده: آگاهی موقعیتی ۳۶۰ درجه

3. سرعت و برد بالا: مناسب برای مناطق وسیع روسیه

4. تسلیحات مدرن: موشک‌های دوربرد پیشرفته

5. هزینه نسبتاً پایین: حدود ۴۰-۵۰ میلیون دلار (ادعای روسیه)

---

چالش‌ها و انتقادات:

1. تأخیرهای طولانی: بیش از ۱۰ سال توسعه

2. تولید محدود: نرخ تولید پایین

3. موتور: موتور نسل پنجم (Izdeliye 30) هنوز عملیاتی نشده

4. شک در قابلیت استیلت: RCS واقعی نامشخص

5. رقابت با F-35: تعداد بسیار کمتر و بلوغ عملیاتی پایین‌تر

---

مقایسه با رقبای غربی:

ویژگی Su-57 F-22 Raptor F-35 Lightning II

نسل ۵ ۵ ۵

خدمه ۱ ۱ ۱

سرعت بیشینه ماخ ۲.۰ ماخ ۲.۲۵ ماخ ۱.۶

RCS ۰.۵-۰.۱ m² (ادعا) ۰.۰۰۰۱ m² ۰.۰۰۱ m²

تسلیحات داخلی ۶-۸ ۸ ۴-۶

قیمت ~۵۰M$ ~۱۵۰M$ ~۸۰M$

تعداد عملیاتی ~۲۲ ~۱۸۵ ~۱۰۰۰

---

کاربران:

· روسیه: تنها کاربر فعلی

· هند: همکاری اولیه، سپس کناره‌گیری

· الجزایر، ویتنام، ترکیه: علاقه نشان داده‌اند

---

جمع‌بندی:

سوخو-۵۷ نمایانگر تلاش روسیه برای حفظ برابری تکنولوژیک با غرب در حوزه جنگنده‌های نسل پنجم است. این جنگنده ترکیبی منحصربه‌فرد از:

نوآوری‌های کلیدی:

۱. سیستم راداری چندپنله با پوشش ۳۶۰ درجه

۲. حسگرهای توزیع‌شده برای آگاهی موقعیتی کامل

۳. مانورپذیری بسیار بالا با کنترل برداری سه‌بعدی

محدودیت‌ها:

۱. تأخیر در توسعه و تولید

۲. عدم بلوغ عملیاتی کامل

۳. ابهام در اثربخشی واقعی قابلیت‌های استیلت

چشم‌انداز آینده:

· تکمیل ناوگان ۷۶ فروندی تا ۲۰۲۸

· یکپارچه‌سازی با سامانه‌های S-500 و پهپادهای همراه

· توسعه نسخه دو نفره برای مأموریت‌های ویژه

سوخو-۵۷ اگرچه از نظر تعداد و بلوغ عملیاتی از رقبای آمریکایی عقب است، اما یک پلتفرم پیشرفته با پتانسیل بالا محسوب می‌شود که می‌تواند در دهه‌های آینده نقش مهمی در توازن قوای هوایی جهان ایفا کند. موفقیت نهایی آن به تولید انبوه، توسعه موتور جدید و اثربخشی در شرایط رزم واقعی بستگی خواهد داشت.