مشخصات هواگرد سوخو ۷

سوخو-۷ (Su-7) یک جنگنده-بمب‌افکن و هواگرد تهاجمی تک‌موتوره ساخت شوروی است که به عنوان یکی از نخستین هواگردهای بالاصوت (Supersonic) این کشور و پیشگام در خط تولید هواگردهای تهاجمی سوخو شناخته می‌شود. در ادامه، مشخصات کلی این هواگرد که به "Fitter-A" در کد ناتو معروف است، ارائه می‌شود:

---

مشخصات کلی:

· تولیدکننده: شرکت سوخوی (OKB-51، شوروی)

· نوع: جنگنده-بمب‌افکن سبک و هواگرد تهاجمی (Light Fighter-Bomber / Attack Aircraft)

· اولین پرواز: ۷ سپتامبر ۱۹۵۵

· ورود به خدمت: ۱۹۵۹

· پیشینه: طراحی شده به عنوان یک رهگیر روزانه، اما به دلیل برد کم و آویونیک ساده، نقش اصلی آن به سرعت به تهاجمی تاکتیکی و پشتیبانی هوایی نزدیک (CAS) تغییر یافت. نسخه اصلی و توسعه‌یافته آن Su-7B بود.

· نام ناتو: Fitter-A (برای نسخه‌های اولیه جنگنده-بمب‌افکن)

---

مشخصات فنی (مدل اصلی Su-7B):

1. طول: ۱۶.۸ متر

2. طول بال: ۹.۳۱ متر

3. ارتفاع: ۴.۹۹ متر

4. حداکثر وزن برخاست: ۱۳,۵۰۰ کیلوگرم

5. پیشرانه: ۱ موتور توربوجت Lyulka AL-7F-1

· تراست خشک: ۶۸۰۰ کیلوگرم نیرو

· تراست با پس‌سوز: ۹۶۰۰ کیلوگرم نیرو

6. حداکثر سرعت:

· در ارتفاع بالا: ماخ ۱.۶ (حدود ۱۷۰۰ کیلومتر بر ساعت)

· در سطح دریا: ماخ ۱.۰ (۱۲۵۰ کیلومتر بر ساعت)

7. سقف پرواز عملیاتی: ۱۵,۰۰۰ متر

8. برد عملیاتی: بسیار محدود – حدود ۳۷۰ کیلومتر با بار جنگی کامل (نقطه ضعف اصلی)

· با مخازن سوخت اضافی: تا ۱۴۵۰ کیلومتر (بدون بار جنگی)

9. بار مفید جنگ‌افزار: تا ۲,۰۰۰ کیلوگرم روی ۶ نقطه اتحاد (۲ زیر بدنه، ۴ زیر بال)

10. خدمه: ۱ نفر

---

ویژگی‌های طراحی متمایز:

· بال مستقیم با نوک تیز (Swept Wing): بال با زاویه پس‌گرایی ۶۰ درجه. این طراحی برای سرعت‌های بالا مناسب بود، اما باعث سرعت فرود و برخاست بسیار بالا (حدود ۳۶۰-۴۰۰ کیلومتر بر ساعت) و نیاز به باندهای بسیار طولانی می‌شد.

· بدنه لوله‌ای ساده و مستحکم: ساختاری قوی اما سنگین.

· ورودی هوای دماغه: با یک مخروط مرکزی که در مدل‌های اولیه جای رادار بود (اما بیشتر Su-7ها فاقد رادار بودند).

· کابین ساده: فاقد نمایشگرهای مدرن، با ابزارهای آنالوگ.

---

آویونیک (بسیار ساده):

· رادار: در اکثر مدل‌ها فاقد رادار بود. برخی مدل‌های رهگیر اولیه (Su-7A) رادار ابتدایی SRD-5 داشتند.

· سامانه‌های اصلی: یک دوربین علامت‌گیر برای شناسایی هدف، سیستم ارتباط رادیویی و سامانه ناوبری رادیویی.

· هدف‌یابی: عمدتاً چشمی، که دقت را در حمله به اهداف کوچک کاهش می‌داد.

---

تسلیحات قابل حمل:

· توپ داخلی: دو توپ ۳۰ میلی‌متری NR-30 (هر کدام با ۷۰ گلوله). سلاح اصلی و قابل اعتماد برای حملات به اهداف سبک.

· موشک: معمولاً موشک حمل نمی‌کرد، اما می‌توانست دو موشک حرارتی K-13 (AA-2 "Atoll") را برای دفاع شخصی حمل کند.

· بمب‌ها و راکت‌ها (بار اصلی):

· بمب‌های آزاد (تا ۵۰۰ کیلوگرمی).

· خوشه‌های بمب.

· پادان‌های راکت UB-16 یا UB-32 (۵۷ میلی‌متری) و راکت‌های بزرگتر S-24 (۲۴۰ میلی‌متری).

· محفظه‌های توپ اضافی (UPK-23 با دو توپ ۲۳ میلی‌متری).

· سلاح خاص: توانایی حمل یک بمب هسته‌ای تاکتیکی کوچک.

---

کاربران اصلی:

· اتحاد جماهیر شوروی: کاربر اصلی.

· کشورهای متحد شوروی و جهان سوم: لهستان، چک‌اسلواکی، هند، مصر، سوریه، عراق، کره شمالی، افغانستان و ایران (پس از انقلاب، تعداد محدودی از عراق به غنیمت گرفته شد).

· ایران: تعداد کمی در اختیار دارد (غیرعملیاتی).

---

حضور در جنگ‌ها و عملکرد عملیاتی:

Su-7 در چندین جنگ مهم حضور یافت و عملکرد آن متناقض بود:

1. جنگ شش‌روزه ۱۹۶۷ (مصر و سوریه):

· عملکرد ضعیف: Su-7های مصری و سوری به دلیل برتری هوایی قاطع اسرائیل و عدم آموزش کافی خلبانان، تلفات سنگینی متحمل شدند. بسیاری روی زمین نابود شدند.

2. جنگ هند و پاکستان ۱۹۷۱:

· عملکرد نسبتاً موفق: نیروی هوایی هند از Su-7 به‌طور گسترده برای حمله به اهداف زمینی (فرودگاه‌ها، پل‌ها، تأسیسات) استفاده کرد.

· نقاط قوت: سرعت بالا در ارتفاع پایین (برای فرار از رهگیری)، تحمل آسیب خوب و حمل تسلیحات مفید.

· نقاط ضعف: برد بسیار کم باعث می‌شد مدت پرواز عملیاتی آن تنها حدود ۲۰-۳۰ دقیقه باشد و نیاز به پرواز از فرودگاه‌های نزدیک به خط مقدم داشت.

3. جنگ ایران و عراق (دهه ۱۹۸۰):

· عراق از Su-7 برای پشتیبانی نزدیک و حمله به اهداف تاکتیکی استفاده کرد.

· آسیب‌پذیری: تلفات قابل توجهی به دلیل پدافند هوایی ایران و جنگنده‌های برتر (مانند F-14) متحمل شد.

---

نقاط قوت:

· ساده، مستحکم و قابل اعتماد: نگهداری نسبتاً آسان.

· سرعت بالا در ارتفاع پایین: برای فرار از رهگیری یا پدافند مفید بود.

· توپ‌های قدرتمند ۳۰ میلی‌متری: برای شلیک به اهداف سبک و زرهی موثر.

· قابلیت حمل یک بمب هسته‌ای تاکتیکی: ارزش استراتژیک در دوران جنگ سرد.

---

نقاط ضعف (بسیار بارز):

1. برد عملیاتی بسیار کم (معروف به "نیم‌ساعته"): بزرگترین نقطه ضعف آن که قابلیت‌های عملیاتی را شدیداً محدود می‌کرد.

2. آویونیک ابتدایی: عدم وجود رادار و سامانه هدف‌یابی دقیق، آن را برای عملیات تمام‌آب‌وهوا یا شب ناتوان می‌کرد.

3. مشخصات برخاست و فرود بد: نیاز به باندهای بسیار طولانی و آسفالته داشت.

4. مانورپذیری متوسط: در درگیری هوایی نزدیک (داگفایت) نسبت به جنگنده‌های همرده (مانند میگ-۲۱) ضعیف‌تر بود.

5. حمل جنگ‌افزار محدود: نسبت به جانشینان خود (مانند Su-17/22) بار کمتری حمل می‌کرد.

---

جمع‌بندی و میراث:

سوخو-۷ یک هواگرد گذار مهم اما پرعیب بود. این هواگرد راه را برای خانواده بزرگ و موفق سوخو-۱۷/۲۰/۲۲ (با بال متغیر) هموار کرد که با حل مشکل برد و قابلیت برخاست/فرود، به بمب‌افکن‌های تهاجمی بسیار موفقتری تبدیل شدند. Su-۷ نمادی از اولین تلاش شوروی برای ساخت یک هواگرد بالاصوت تهاجمی همه‌کاره بود که اگرچه به دلیل محدودیت‌های فنی دوران خود نتوانست یک سلاح کامل باشد، اما در خدمت برخی نیروهای هوایی (به ویژه هند) سرباز وظیفه‌شناسی ثابت شد که در نقش خود مفید واقع شد. امروزه این هواگرد به طور کامل از خدمت عملیاتی بازنشسته شده است.