مشخصات هواگرد میگ ۲۵

میگ-۲۵ (MiG-25) یک رهگیر و هواپیمای شناسایی استراتژیک مافوق صوت ساخت شوروی است که به دلیل سرعت و سقف پرواز خارق‌العاده خود در دوران جنگ سرد به یک افسانه تبدیل شد. این هواگرد برای مقابله با تهدید بمب‌افکن‌های استراتژیک آمریکایی مانند XB-70 Valkyrie و SR-71 Blackbird طراحی شد.

در ادامه، مشخصات کلی و کلیدی این هواگرد که به "Foxbat" در کد ناتو معروف است، ارائه می‌شود:

---

مشخصات کلی:

· تولیدکننده: شرکت میکویان-گریویچ (MiG) شوروی

· نوع: رهگیر استراتژیک تمام‌آب‌وهوا و شناسایی ارتفاع‌بالا

· اولین پرواز: ۶ مارس ۱۹۶۴

· ورود به خدمت: ۱۹۷۰

· پیشینه: پاسخی مستقیم و سریع به نیاز شوروی برای رهگیری اهداف سریع و پرواز در ارتفاع بسیار بالا. زمانی که غرب از وجود آن آگاه شد، موجی از نگرانی ایجاد کرد.

· نام ناتو: Foxbat (خفاش روباه)

---

مشخصات فنی (مدل رهگیر MiG-25P):

1. طول: ۱۹.۷۵ متر (بدون لوله پیتوت)

2. طول بال: ۱۴.۰۲ متر

3. ارتفاع: ۶.۱ متر

4. حداکثر وزن برخاست: ۳۶,۷۲۰ کیلوگرم

5. پیشرانه: ۲ موتور توربوجت Tumansky R-15B-300

· تراست هر موتور: ۷۳۰۰ کیلوگرم‌نیرو (با پس‌سوز)، ۱۱۲۰۰ کیلوگرم‌نیرو در حالت اضطراری (برای مدت کوتاه)

6. حداکثر سرعت:

· در ارتفاع بالا: ماخ ۲.۸۳ (حدود ۳۰۰۰ کیلومتر بر ساعت) - سرعت کروز عملیاتی معمولاً ماخ ۲.۳۵ بود تا از آسیب به موتور جلوگیری شود.

· بیشینه سرعت ثبت‌شده: ماخ ۳.۲ (اما با خطر تخریب موتور)

7. سقف پرواز عملیاتی: ۲۰,۷۰۰ متر (۶۷,۹۰۰ فوت) - می‌توانست تا ۲۳,۰۰۰ متر (۷۵,۵۰۰ فوت) اوج بگیرد.

8. برد عملیاتی:

· با مخازن داخلی: ۱۷۳۰ کیلومتر (در سرعت بالا)

· با مخازن سوخت خارجی: تا ۲۴۰۰ کیلومتر

9. بار مفید جنگ‌افزار: ۴ نقطه اتصال زیر بال. حداکثر بار ۴۰۰۰ کیلوگرم، اما معمولاً ۲-۴ موشک حمل می‌کرد.

10. خدمه: ۱ نفر

---

ویژگی‌های طراحی متمایز و شوک‌آور:

1. مواد ساخت: حدود ۸۰٪ فولاد نیکل، ۱۱٪ آلومینیوم و ۹٪ تیتانیوم. این انتخاب به دلیل تحمل حرارت بالای ناشی از اصطکاک در سرعت ماخ ۳ بود. این هواگرد سنگین‌وزن اما فوق‌العاده بادوام بود.

2. بال با نسبت منظری کم: بال‌های نسبتاً کوتاه و پهن برای پایداری در سرعت‌های فوق‌العاده بالا.

3. ورودی‌های هوای بزرگ: برای تغذیه دو موتور حریص.

4. رادار غول‌پیکر: رادار RP-25 "Smerch-A" (تورنادو) با برد کشف ۱۰۰ کیلومتر و توان خروجی بسیار بالا. قدرت آن به حدی بود که می‌توانست خرگوش‌ها را روی زمین از بین ببرد! این رادار یک سلاح جنگی الکترونیک غیرعمدی بود.

5. عدم مانورپذیری: برای سرعت و صعود راست خط طراحی شده بود، نه برای جنگ هوایی نزدیک. بار بال بالا و کنترلها در سرعت پایین بسیار سنگین بود.

---

آویونیک و سامانه‌ها:

· رادار: رادار قدرتمند اما قدیمی Smerch مبتنی بر لامپ خلأ. بعداً در میگ-۲۵PD به رادار RP-25MN "Sapfir-25" ارتقا یافت.

· سامانه شناسایی دوست یا دشمن (IFF)

· سامانه ناوبری و هدایت: بسیار وابسته به هدایت از زمین (GCI). خلبان بیشتر یک اپراتور سیستم بود.

---

تسلیحات:

· فاقد توپ داخلی (در مدل‌های رهگیر اولیه).

· موشک‌های هوابه‌هوا:

· معمولاً ترکیبی از ۲ موشک R-40R (هدایت راداری نیمه‌فعال / برد حدود ۸۰ کیلومتر) و ۲ موشک R-40T (هدایت حرارتی / برد حدود ۳۵ کیلومتر). کد ناتو: AA-6 "Acrid" - موشک‌های غول‌پیکری به اندازه یک تیربرق.

· مدل‌های بعدی (MiG-25PD) موشک‌های R-60 کوتاه‌برد و R-40RD/TD بهبود یافته را حمل می‌کردند.

---

عملکرد عملیاتی و رکوردها:

· رکوردهای جهانی: ده‌ها رکورد سرعت، صعود و ارتفاع که برخی هنوز پابرجا هستند.

· نقش شناسایی (MiG-25R): بسیار موفق بود. در جنگ‌های خاورمیانه بر فراز اسرائیل پرواز کرد و به دلیل سرعت بالا، رهگیری آن غیرممکن بود.

· نقش رهگیری: در خدمت شوروی، بیشتر یک سلاح بازدارنده بود. اما در دست متحدان شوروی وارد عمل شد:

· جنگ ایران و عراق: عراق از میگ-۲۵ به عنوان یک شکاری برتری هوایی ارتفاع‌بالا استفاده کرد و موفقیت‌هایی علیه جنگنده‌های ایرانی (از جمله F-14 Tomcat) به دست آورد. سرعت و سقف پرواز بالا به آن مزیت می‌داد.

· درگیری سوریه و اسرائیل: میگ-۲۵های سوری معمولاً برای انجام ماموریت شناسایی و فرار از رهگیری استفاده می‌شدند.

· فرار ویگن ماکیدیان (۱۹۷۶): معروف‌ترین رویداد مرتبط با میگ-۲۵، فرار خلبان شوروی ویکتور بلنکو با یک فروند میگ-۲۵P به ژاپن بود. این امر امکان تجزیه و تحلیل دقیق این هواگرد توسط غرب را فراهم کرد و باعث شد غربی‌ها بفهمند که اگرچه بسیار سریع است، اما از فناوری قدیمی لامپ خلأ استفاده می‌کند و مانورپذیر نیست. این تحلیل به طراحی F-15 ایگل کمک کرد.

---

کاربران اصلی:

· شوروی سابق/روسیه: در حال بازنشستگی.

· الجزایر، سوریه، لیبی، هند، عراق (پیشین)، بلغارستان.

· ایران: چند فروند از عراق غنیمت گرفته، احتمالاً به صورت محدود عملیاتی هستند.

---

نقاط قوت افسانه‌ای:

· سرعت و ارتفاع بی‌نظیر: در زمان خود (و حتی امروز) بی‌همتا بود.

· ساختار بسیار مستحکم: قادر به تحمل استرس‌های شدید حرارتی و مکانیکی.

· رادار قدرتمند: برد探测 عالی برای زمان خود.

· اثر روانی: یک سلاح بازدارنده قوی که ترس زیادی ایجاد کرد.

---

نقاط ضعف:

· مانورپذیری بسیار ضعیف: یک هدف آسان در جنگ هوایی نزدیک.

· مصرف سوخت بسیار بالا: برد عملیاتی را محدود می‌کرد.

· آویونیک قدیمی: وابسته به فناوری لامپ خلأ.

· تک‌منظوره بودن: برای رهگیری یا شناسایی طراحی شده بود، نه جنگ همه‌جانبه.

· خطرناک برای خلبان: فرار از آن در شرایط اضطراری دشوار بود.

---

جمع‌بندی و جایگاه تاریخی:

میگ-۲۵ یک شاهکار مهندسی و یک پاسخ خلاقانه به یک نیاز استراتژیک خاص بود. این هواگرد ثابت کرد که شوروی می‌تواند با تمرکز بر یک هدف (سرعت و ارتفاع)، یک هواگرد پیشرو بسازد. میگ-۲۵ بیشتر یک موشک دوربرد سرنشین‌دار بود تا یک جنگنده سنتی.

اگرچه تجزیه و تحلیل غرب پس از فرار بلنکو از هاله اسرار آن کاست، اما موفقیت عملیاتی آن به ویژه در نقش شناسایی و نیز خدمت در نیروی هوایی کشورهایی مانند عراق قابل توجه است. این هواگرد راه را برای طراحی میگ-۳۱ (Foxhound) بسیار پیشرفته‌تر هموار کرد. میگ-۲۵ به عنوان سریع‌ترین و یکی از مرتفع‌پروازترین جنگنده‌های عملیاتی تاریخ و نمادی از اوج رقابت جنگ سرد در آسمان، برای همیشه در تاریخ هوانوردی ثبت شده است.