مشخصات هواگرد چنگدو جی ۱۰

چنگدو جی-۱۰ (Chengdu J-10) یک جنگنده چندمنظوره تک‌موتوره و تک‌سرنشینه نسل ۴/۴.۵ ساخت چین است. این هواگرد نخستین جنگنده کاملاً بومی چین با طراحی مدرن و اولین جنگنده چینی با طراحی "ناپایدار استاتیکی" (برای مانورپذیری بالا) و مجهز به کانارد (پیش‌بال) است.

---

مشخصات کلی:

· تولیدکننده: شرکت هواپیماسازی چنگدو (CAC) - چین

· نوع: جنگنده چندمنظوره برتری هوایی/تهاجمی نسل ۴/۴.۵

· اولین پرواز: ۲۳ مارس ۱۹۹۸

· ورود به خدمت: ۲۰۰۵ (مدل J-10A)

· پیشینه: توسعه آن تحت پروژه‌ای فوق‌محرمانه به نام "Project 10" از دهه ۱۹۸۰ آغاز شد. طراحی آن احتمالاً تحت تأثیر فناوری به دست آمده از نمونه‌های لاوی (Lavi) اسرائیل و یوروفایتر تایفون اروپایی قرار گرفته است.

· نام گزارش ناتو: Firebird (برای A/B)، Vigorous Dragon (نام غیررسمی چینی: 猛龙)

---

مشخصات فنی (مدل J-10C - پیشرفته‌ترین مدل عملیاتی):

1. طول: ۱۶.۹ متر

2. طول بال: ۹.۷۵ متر

3. ارتفاع: ۵.۴۳ متر

4. حداکثر وزن برخاست: ۲۴,۰۰۰ کیلوگرم

5. پیشرانه:

· موتور: ۱ موتور توربوفن Shenyang WS-10B "Taihang" (در J-10C) یا Saturn AL-31FN (روسی، در مدل‌های A/B)

· تراست: حدود ۱۴۵۰۰ کیلوگرم‌نیرو (با پس‌سوز)

6. حداکثر سرعت:

· در ارتفاع بالا: ماخ ۲.۰ (۲۱۷۵ کیلومتر بر ساعت)

7. سقف پرواز عملیاتی: ۱۸,۰۰۰ متر

8. برد عملیاتی:

· بدون سوخت‌گیری: ۱,۸۵۰ کیلومتر

· با مخازن سوخت خارجی: ۳,۵۰۰+ کیلومتر

· دارای میل سوخت‌گیری هوایی

9. بار مفید جنگ‌افزار: تا ۶,۵۰۰ کیلوگرم روی ۱۱ نقطه اتصال

10. خدمه: ۱ نفر (J-10A/C) یا ۲ نفر (J-10S - آموزشی رزمی)

---

ویژگی‌های طراحی متمایز:

1. کانارد + دلتا (نظام آیرودینامیک ناپایدار): ترکیب کانارد (پیش‌بال) نزدیک به دماغه با یک بال دلتا. این طراحی مانورپذیری استثنایی (نسبت Thrust-to-Weight بالا و نرخ چرخش بالا) و عملکرد خوب در سرعت‌های بالا و پایین را فراهم می‌کند.

2. ورودی هوای زیر بدنه: یک ورودی هوای ثابت زیر بدنه با یک رَمپ (پله) برای کنترل جریان هوا در سرعت‌های مختلف.

3. کابین: دید عالی ۳۶۰ درجه برای خلبان، کابین تماماً شیشه‌ای با ۳ نمایشگر چندمنظوره (MFD) بزرگ و هدآپ (HUD).

---

آویونیک پیشرفته (مدل J-10C):

· رادار: رادار AESA (آرایه فشرده فعال الکترونیکی اسکن) بومی چین.

· برد کشف: ۲۵۰+ کیلومتر برای اهداف هوایی.

· قابلیت: رهگیری همزمان چند هدف و درگیری همزمان با چند هدف.

· سامانه جنگ الکترونیک یکپارچه (EW): سامانه دفاعی داخلی شامل گیرنده هشدار راداری (RWR)، پرتابگر چف/فلر و احتمالاً سیستم جنگ الکترونیک فعال.

· سامانه هدف‌یابی الکترو-اپتیکال (EOTS): حسگر فروسرخ (IRST) یکپارچه در بدنه (در J-10C).

· دیتالینک: ارتباط داده‌ای امن برای جنگ شبکه‌محور.

---

تسلیحات قابل حمل (گسترده و مدرن):

جی-۱۰ می‌تواند اکثر تسلیحات پیشرفته چینی را حمل کند:

· توپ داخلی: یک توپ Type 23-3 ۲۳ میلی‌متری (در J-10A) یا احتمالاً توپ سبک‌تر در مدل‌های جدید.

· موشک‌های هوابه‌هوای پیشرفته:

· برد بلند: PL-15 (BVRAAM) - مهم‌ترین موشک با برد ۱۵۰-۲۰۰+ کیلومتر و رادار فعال AESA.

· برد متوسط: PL-12 (SD-10)

· برد کوتاه: PL-10 (ASR) - با قابلیت هدف‌گیری "Off-boresight" بالا و هدایت تصویری فروسرخ.

· تسلیحات هوا به زمین/دریا:

· موشک‌های هدایت شونده ضد رادار: YJ-91 (کپی Kh-31P).

· موشک‌های ضد کشتی: YJ-83K.

· بمب‌های هدایت شونده لیزری/ماهواره‌ای (LS-500J، GB-ها).

· راکت‌های هدایت‌شونده و غیرهدایت‌شونده.

---

مدل‌های اصلی:

1. J-10A: مدل تولید اولیه. موتور روسی AL-31FN، رادار پالس-داپلر مکانیکی، آویونیک نسبتاً ساده.

2. J-10S: نسخه آموزشی رزمی دو نفره با کابین دوبل.

3. J-10B: ارتقای عمده. دارای کانارد بازطراحی شده (Diverterless Supersonic Inlet - DSI)، رادار PESA (پسیو)، حسگر IRST، موتور احتمالی WS-10A.

4. J-10C: پیشرفته‌ترین و مدل تولید فعلی. مجهز به رادار AESA، موتور WS-10B بومی، آویونیک کاملاً دیجیتال، قابلیت حمل موشک PL-15 و PL-10. یک جنگنده نسل ۴.۵ تمام‌عیار.

---

کاربران:

· نیروی هوایی ارتش آزادیبخش خلق (PLAAF): بیش از ۵۰۰ فروند از مدل‌های مختلف در خدمت. ستون فقرات ناوگان چندمنظوره سبک/متوسط چین.

· نیروی دریایی ارتش آزادیبخش خلق (PLANAF): تعدادی برای دفاع از سواحل.

· پاکستان: اولین مشتری صادراتی. ۲۵ فروند J-10CE (نسخه صادراتی J-10C) در ۲۰۲۲ تحویل داده شد.

---

عملکرد عملیاتی و حضور:

· هیچ تجربه جنگی واقعی نداشته است.

· گشت‌های منظم: گشت‌زنی مداوم در تنگه تایوان و دریای چین شرقی برای مقابله با هواپیماهای تایوانی و آمریکایی/ژاپنی.

· تمرین‌ها: شرکت منظم در رزمایش‌های بزرگ با دیگر جنگنده‌های چینی (J-11, J-16, Su-30).

· رقابت با F-16: هدف طراحی آن ایجاد جنگنده‌ای هم‌تراز یا برتر از F-16C/D Block 50/52 بوده و در تمرین‌های مشترک با پاکستان احتمالاً علیه F-16 پاکستانی تمرین کرده است.

---

نقاط قوت:

· مانورپذیری عالی: به لطف طراحی ناپایدار و کانارد، احتمالاً از F-16 در نبرد نزدیک (داگفایت) برتر است.

· آویونیک پیشرفته (در J-10C): رادار AESA و موشک PL-15 آن را در سطح جنگنده‌های نسل ۴.۵ غربی قرار می‌دهد.

· تسلیحات مدرن: دسترسی به مهمات پیشرفته چینی.

· تولید انبوه و قابلیت اطمینان: صدها فروند تولید و عملیاتی شده‌اند.

· خودکفایی: در مدل J-10C، هم موتور (WS-10B) و هم رادار (AESA) بومی هستند.

---

نقاط ضعف یا محدودیت‌ها:

· تک‌موتوره بودن: نسبت به جنگنده‌های دو موتوره (مانند J-11 یا Su-30) برای برخی مأموریت‌های دوربرد یا بر فراز دریا اطمینان کمتری دارد.

· برد عملیاتی محدودتر: نسبت به جنگنده‌های سنگین دو موتوره.

· بار جنگی سبک‌تر: نسبت به بمب‌افکن‌های تخصصی یا جنگنده‌های سنگین.

· نسخه‌های اولیه: وابسته به موتور روسی و دارای آویونیک ضعیف‌تر بودند.

---

جمع‌بندی و جایگاه استراتژیک:

چنگدو جی-۱۰، به ویژه مدل J-10C، یک موفقیت بزرگ برای صنایع دفاعی چین و یک جنگنده بسیار توانمند است. این هواگرد نشان‌دهنده گذار چین از یک کشور کپی‌کننده به یک کشور نوآور در طراحی جنگنده است.

نقش در ناوگان چین:

· ستون فقرات: همراه با J-11/J-16 (سنگین دو موتوره)، هسته اصلی ناوگان جنگنده چندمنظوره چین را تشکیل می‌دهد.

· جنگنده "کار": برای گشت‌های روزمره دفاع هوایی، اسکورت و مأموریت‌های تهاجمی تاکتیکی.

· رقابت منطقهای: رقیب مستقیم F-16V، میگ-۲۹/۳۵، رافال و تایفون در بازار صادرات و توان منطقه‌ای.

چشم‌انداز آینده:

J-10C برای دهه‌های آینده در خط مقدم ناوگان چین خواهد ماند. توسعه احتمالی آن ممکن است شامل جنگ الکترونیک تخصصی، پهپاد همراه یا نسخه نسل ۴.۵+ باشد. فروش موفق آن به پاکستان، راه را برای صادرات بیشتر به دیگر متحدان چین باز کرده است. در یک کلام، J-10 نماد بلوغ و توانایی رقابتی صنایع هوایی چین در بازار است

اجنگنده‌های نسل ۴.۵ است.