مشخصات هواگرد چنگدو جی ۷

چنگدو جی-۷ (Chengdu J-7) یک جنگنده تک‌موتوره و تک‌سرنشینه نسل دوم ساخت چین است که در واقع یک کپی مجوزدار و سپس توسعه‌یافته از جنگنده معروف شوروی میگ-۲۱ (MiG-21 Fishbed) می‌باشد. این هواگرد برای دهه‌ها ستون فقرات نیروی هوایی چین (PLAAF) و نیروی دریایی چین (PLANAF) بود.

---

مشخصات کلی:

· تولیدکننده: شرکت هواپیماسازی چنگدو (CAC) - چین

· نوع: جنگنده رهگیر/برتری هوایی روزانه (و مدل‌های بعدی: چندمنظوره سبک)

· اولین پرواز: ۱۷ ژانویه ۱۹۶۶ (نسخه چینی)

· ورود به خدمت: ۱۹۶۷

· پیشینه: تولید تحت مجوز شوروی از میگ-۲۱اف-۱۳ (MiG-21F-13) آغاز شد. پس از قطع همکاری با شوروی، چین به طور مستقل به توسعه و تولید انواع بهبود یافته آن پرداخت.

· نام گزارش ناتو: Fishcan (برای مدل‌های اولیه مشابه میگ-۲۱)

---

مشخصات فنی (مدل J-7G - پیشرفته‌ترین مدل عملیاتی):

1. طول: ۱۴.۹ متر

2. طول بال: ۸.۳۲ متر

3. ارتفاع: ۴.۱ متر

4. حداکثر وزن برخاست: ۹,۱۰۰ کیلوگرم

5. پیشرانه: ۱ موتور توربوجت Guizhou WP-13F

· تراست: ۴۴۰۰ کیلوگرم‌نیرو (خشک)، ۶۶۰۰ کیلوگرم‌نیرو (با پس‌سوز)

6. حداکثر سرعت:

· در ارتفاع بالا: ماخ ۲.۰ (۲۱۷۵ کیلومتر بر ساعت)

7. سقف پرواز عملیاتی: ۱۸,۰۰۰ متر

8. برد عملیاتی:

· بدون مخازن اضافی: ۱,۴۸۰ کیلومتر

· با مخازن سوخت خارجی: ۲,۲۰۰+ کیلومتر

9. بار مفید جنگ‌افزار: تا ۱,۶۰۰ کیلوگرم روی ۵ نقطه اتصال

10. خدمه: ۱ نفر

---

ویژگی‌های طراحی (مبتنی بر میگ-۲۱):

· بدنه لوله‌ای با ورودی هوای دماغه: مخروط مرکزی متحرک برای تنظیم جریان هوا.

· بال دلتا (مثلثی) با دم افقی: طراحی ساده و متمرکز بر سرعت و صعود.

· ارابه فرود سه‌چرخه.

---

آویونیک (مدل J-7G - آخرین مدل):

· رادار: رادار JL-7 یا KLJ-6E پالس-داپلر با برد حدود ۳۰ کیلومتر (پیشرفت عمده نسبت به مدل‌های اولیه فاقد رادار).

· کابین: هدآپ (HUD) و یک نمایشگر چندمنظوره (MFD) - ارتقای چشمگیر نسبت به مدل‌های اولیه کاملاً آنالوگ.

· سیستم ناوبری: GPS/اینرسی.

· سامانه جنگ الکترونیک: گیرنده هشدار راداری (RWR) و پرتابگر چف/فلر.

---

تسلیحات قابل حمل:

· توپ داخلی: یک توپ Type 30-1 ۳۰ میلی‌متری (کپی NR-30 شوروی) یا در مدل‌های آخر یک توپ 23mm Twin-Barrel.

· موشک‌های هوابه‌هوا:

· اصلی: PL-5, PL-7 (کپی فرانسوی R.550 Magic)، PL-8 (کپی اسرائیلی Python 3/شاهین).

· در مدل J-7G: PL-9 (با قابلیت "Off-boresight" محدود).

· تسلیحات هوا به زمین (محدود): راکت‌های غیرهدایت شونده، بمب‌های آزاد (معمولاً تا ۵۰۰ پوند).

---

مدل‌های توسعه یافته مهم:

چین ده‌ها مدل مختلف J-7 تولید کرد که مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از:

1. J-7I/J-7II: مدل‌های اولیه مشابه میگ-۲۱.

2. J-7III/J-7C: بر اساس میگ-۲۱ام‌اف با کابین پهن‌تر و رادار.

3. J-7E: یک تحول بزرگ با بال دلتای دوگانه (Double Delta). این تغییر، مانورپذیری را به شدت بهبود بخشید و بار سوخت داخلی را افزایش داد.

4. J-7G: پیشرفته‌ترین و آخرین مدل. مجهز به رادار پالس-داپلر، HUD، MFD، موتور قوی‌تر و قابلیت شلیک موشک PL-9. تولید تا حدود ۲۰۰۶ ادامه یافت.

5. FT-7: نسخه آموزشی دو نفره.

6. جیان-۷ (A-5 Fantan): یک هواگرد تهاجمی کاملاً بازطراحی شده با ورودی هوای کناری و دماغه پخ‌شده که بر اساس چارچوب J-7 توسعه یافت، اما یک طراحی متفاوت است.

---

کاربران (عمدتاً صادراتی):

· چین: هزاران فروند در طول ۴۰ سال تولید. هم اکنون به طور عمده از خط مقدم خارج شده و جای خود را به J-10 و J-11 داده است.

· صادرات گسترده: به دلیل قیمت پایین و سادگی، به بسیاری از کشورهای در حال توسعه صادر شد:

· پاکستان (مهم‌ترین کاربر، با نام F-7P/Skybolt، آخرین مدل F-7PG)

· بنگلادش، مصر، ایران (تعداد محدود)، میانمار، سری‌لانکا، تانزانیا، زیمبابوه و...

---

عملکرد عملیاتی:

J-7 در درگیری‌های متعددی حضور داشته، اما معمولاً در نقش فرعی یا دفاعی:

· جنگ ایران و عراق: عراق از مدل‌های صادراتی چین (F-7) استفاده کرد.

· درگیری‌های پاکستان و هند: نیروی هوایی پاکستان (PAF) از F-7P به همراه F-16 و میراج استفاده کرده است. گزارش‌هایی از درگیری با میگ-۲۱ و میگ-۲۹ هندی وجود دارد.

· درگیری‌های آفریقایی: در جنگ داخلی سودان و دیگر درگیری‌ها استفاده شده است.

عملکرد کلی: یک جنگنده سبک، سریع و چابک برای نبرد روزانه و درگیری‌های نزدیک (داگفایت) بود، اما به دلیل برد کم، آویونیک ساده و بار جنگی محدود، در برابر جنگنده‌های نسل سوم و چهارم شانسی نداشت.

---

نقاط قوت:

· سادگی، قابلیت اطمینان و هزینه پایین خرید و نگهداری.

· سرعت و نرخ صعود عالی در ارتفاع بالا.

· مانورپذیری خوب به ویژه در مدل‌های با بال دلتای دوگانه (J-7E/G).

· فراوانی و در دسترس بودن قطعات یدکی.

---

نقاط ضعف:

· برد عملیاتی بسیار کم (مشکل ذاتی میگ-۲۱).

· آویونیک ابتدایی حتی در مدل‌های پیشرفته (نسبت به استانداردهای قرن ۲۱).

· بار جنگی سبک و محدود.

· دید خلبان به پایین و عقب ضعیف.

· عدم قابلیت عملیات تمام‌آب‌وهوا در مدل‌های اولیه.

---

جمع‌بندی و جایگاه تاریخی:

چنگدو جی-۷ یک موفقیت صنعتی و استراتژیک بزرگ برای چین بود. این پروژه به صنایع هوایی چین اجازه داد:

1. جذب فناوری: تسلط بر ساخت یک جنگنده مافوق‌صوت نسل دوم.

2. خودکفایی: پس از قطع روابط با شوروی، چین توانست به طور مستقل آن را تولید و ارتقا دهد.

3. تأمین نیاز داخلی: هزاران فروند برای نیروی هوایی خود چین.

4. ورود به بازار صادرات: یک محصول موفق و پرفروش برای کشورهای با بودجه محدود.

اگرچه جی-۷ امروزه در نیروهای هوایی پیشرفته کاملاً منسوخ شده است، اما در تاریخ هوانوردی چین به عنوان پل گذار از جنگنده‌های کپی‌شده (مانند J-6/MiG-19) به طراحی‌های کاملاً بومی (مانند J-10 و J-20) ایفای نقش کرده است. این هواگرد نقش "مک دونل داگلاس F-4 فانتوم" جهان در حال توسعه بود: یک جنگنده ساده، ارزان و فراوان که نیروی هوایی بسیاری از کشورها را برای دهه‌ها تشکیل داد.