عقد بیع قراردادی است که طبق آن شخصی مالی را در ازای دریافت پول یا اصطلاحاً مال دیگری به شخص غیر واگذار مینماید. شخصی که مال را به دیگری واگذار مینماید و در قبال آن پول دریافت میکند فروشنده، و شخصی که در قبال دادن پول مال را دریافت میکند خریدار نامیده میشود.
در ادامه به توضیح ارکان، اوصاف، شرایط و آثار آن در مقاله عقد بیع مرکز مشاوره باخه میپردازیم.
این قرارداد به لحاظ حقوقی و قانونی دارای ارکانی به شرح زیر است:
رکن اصلی در میان ارکان چهارگانه ایجاب و قبول است. ایجاب و قبول در عقد بیع به این معناست که خریدار و فروشنده در مورد قرارداد به توافق برسند. یا به عبارتی قرارداد مورد توافق طرفین معامله قرار گیرد. توافق طرفین معامله (خریدار و فروشنده) مهمترین اصل از اساس و ارکان معامله است.
توالی (پیاپی بودن، پشت سر هم بودن) عرفی بین ایجاب و قبول ضروری است.
رکن دیگر قرارداد و یا معامله خرید و فروش، خریدار و فروشنده هستند. خریدار و فروشنده به عنوان طرفین معامله شناخته میشوند. به خریدار مشتری و به فروشنده اصطلاحاً بایع گفته میشود.
رکن دیگر در عقد بیع ثمن یا بهای معامله است. ثمن مبلغی (بهائی) است که در ازای واگذاری یا فروش مال از طرف خریدار به فروشنده داده میشود. عرف، داد و ستد کالا با پول را بیع و کالا با کالا را معاوضه می داند. بنابراین باید برای جاری شدن رکن ثمن معامله داد و ستد عرفی با پول انجام شود.
مورد معامله، مال یا کالایی که مورد خرید و فروش قرار میگیرد هم رکن دیگر قرارداد خرید و فروش است. در اصطلاح حقوقی به این مال “مبیع یا مثمن” گفته میشود. مبیع از نظر قانونی باید دارای شرایط باشد.
قانون برای این قرارداد اوصافی را به لحاظ حقوقی تعیین نموده که به شرح زیر است:
عقود تملیکی عقودی هستند که باعث انتقال مالکیت از شخصی به شخص دیگر میگردند. برای انتقال مالکیت در عقود تملیکی شرط و شروطی وجود نداشته و انتقال مالکیت منوط به شرطی نخواهد بود.
پس از انجام معامله مالکیت مال از طرف فروشنده به خریدار و مالکیت ثمن از خریدار به فروشنده منتقل میگردد.
معوض بودن از دیگر اوصاف عقد بیع است. معوض بودن به این معنی است که فروشنده و خریدار (دو طرف معامله) مالی را به یکدیگر واگذار میکنند. مورد معامله بصورت مجانی در اختیار طرف دوم قرار نمیگیرد و اگر مجانی باشد عمل حقوقی مورد نظر عقد بیع نیست.
لازم بودن عقد بیع به این معناست که هیچ کدام از دو طرف قرارداد (خریدار و فروشنده) حق برهم زدن و باطل کردن قرارداد را ندارند. مگر در مواردی که بر طبق توافق طرفین، دو طرف قصد برهم زدن قرارداد را داشته و یا طبق قانون بتوان به قرارداد خاتمه داد.
برای باطل کردن عقد بیع نیاز به خیارات قانونی است.
از دیگر اوصاف عقد بیع رضایی بودن آن است. یعنی زمانی که دو طرف برای انجام قرارداد رضایت داشته باشند عقد انجام میگردد و فروشنده مالک ثمن و خریدار مالک مال میشود و نیاز به شرایط خاصی ندارد.
