ونزوئلا، به عنوان یکی از نمادهای برجسته مقاومت ضداستکباری در آمریکای لاتین، در سال ۲۰۲۵ با تشدید فشارهای همهجانبه ایالات متحده مواجه شده است. این تنشها، که ریشه در منافع اقتصادی و هژمونیطلبانه آمریکا دارد، شامل تحریمهای فلجکننده، تهدیدهای نظامی و عملیات مستقیم علیه دولت قانونی نیکلاس مادورو میشود. چنین درگیریهایی نه تنها حاکمیت ونزوئلا را به چالش میکشد و پیامدهای راهبردی مهمی برای متحدان آن، بهویژه جمهوری اسلامی ایران، به همراه دارد. در این یادداشت، وضعیت کنونی بررسی و تبعات آن برای ایران بهصورت جامع و دقیق ارزیابی میشود.
وضعیت کنونی تنشها میان ونزوئلا و آمریکا
ونزوئلا با برخورداری از بزرگترین ذخایر نفتی جهان، همواره هدف طمعورزیهای امپریالیستی آمریکا بوده است. از دوران هوگو چاوز تاکنون، سیاستهای مستقلانه این کشور – شامل ملیسازی صنایع نفت، تقویت روابط با جبهه مقاومت جهانی و حمایت از جنبشهای آزادیخواه – واشنگتن را به اعمال فشارهای همهجانبه واداشته است.
در دسامبر ۲۰۲۵، تنشها به اوج خود رسیده است:
فشارهای اقتصادی و دیپلماتیک: آمریکا با افزایش جایزه دستگیری مادورو به دلیل اتهامات ساختگی رهبری کارتلهای مواد مخدر، تلاش برای بیاعتبارسازی دولت قانونی ونزوئلا را شدت بخشیده است. این اتهامات، پوششی برای توجیه اقدامات خصمانه است.
اقدامات نظامی: ایالات متحده ناو هواپیمابر جرالد فورد را به همراه ناوگان دریایی به دریای کارائیب اعزام کرده و هزاران نیروی نظامی، از جمله تفنگداران دریایی و یگانهای ویژه، را در پورتوریکو مستقر نموده است. همچنین، فضای هوایی اطراف ونزوئلا بسته شده و حملاتی به کشتیهای ونزوئلایی انجام گرفته است.
تهدیدهای مستقیم: دونالد ترامپ اولتیماتومهایی برای کنارهگیری مادورو صادر کرده و عملیات مخفیانه سازمان سیا را علیه ونزوئلا مجاز شمرده است. این اقدامات، خطر درگیری نظامی مستقیم را بهشدت افزایش داده و ونزوئلا را به بسیج نیروهای مسلح و درخواست حمایت از متحدان واداشته است.
این تنشها بیش از آنکه ناشی از نگرانی واقعی درباره مواد مخدر یا حقوق بشر باشد، به کنترل منابع انرژی و سرکوب مدل مقاومت ضدآمریکایی مربوط میشود. ونزوئلا با حفظ استقلال خود، الگویی الهامبخش برای ملتهای آزاده ارائه کرده است.
پیامدهای تنشهای ونزوئلا-آمریکا برای ایران
ایران و ونزوئلا، به عنوان دو کشور پیشتاز در مقابله با تحریمهای ظالمانه آمریکا، روابط استراتژیک عمیقی در حوزههای اقتصادی، انرژی و سیاسی دارند. تشدید تنشها در ونزوئلا، پیامدهای چندبعدی برای ایران به ارمغان میآورد:
پیامدهای سیاسی
تقویت جبهه مقاومت جهانی: این درگیری اتحاد ضداستکباری را مستحکمتر میسازد. ایران به عنوان پیشگام این جبه، حمایت قاطعانه خود از مادورو را اعلام کرده و این امر میتواند همکاریهای چندجانبه با روسیه و چین را گسترش دهد.
هشدار مستقیم به تهران: فشار بر ونزوئلا پیامی روشن به ایران است که هرگونه مقاومت پایدار با پاسخ نظامی مواجه خواهد شد. موفقیت احتمالی آمریکا در تغییر رژیم کاراکاس، الگویی خطرناک برای تکرار علیه ایران خواهد بود.
پیچیدهتر شدن دیپلماسی: این بحران میتواند مذاکرات احتمالی ایران با غرب را دشوارتر کند و بهانهای تازه برای تشدید فشارهای آمریکا فراهم آورد.
پیامدهای اقتصادی
بازار جهانی انرژی: اختلال در تولید و صادرات نفت ونزوئلا میتواند قیمت جهانی نفت را موقتاً افزایش دهد و فرصتی برای گسترش سهم بازار ایران ایجاد کند؛ اما در صورت تسلط آمریکا بر منابع ونزوئلا، قیمتها کاهش یافته و اقتصاد مقاومتی ایران تحت فشار بیشتری قرار خواهد گرفت.
تجارت دوجانبه: همکاریهای موفق ایران و ونزوئلا در حوزه بنزین، پالایشگاه و دور زدن تحریمها ممکن است مختل شود و به تورم و مشکلات تأمین انرژی داخلی بیفزاید.
زنجیره تأمین جهانی: افزایش هزینههای حملونقل دریایی و ناامنی مسیرهای تجاری، تجارت خارجی ایران را گرانتر و پرریسکتر خواهد کرد.
پیامدهای نظامی و امنیتی
گسترش حضور نظامی آمریکا در نیمکره غربی و نزدیکتر شدن تهدیدها به متحدان ایران.
احتمال انحراف توجه آمریکا از خاورمیانه که فرصتی تاکتیکی برای ایران ایجاد میکند، اما همزمان خطر تشدید تحریمهای تسلیحاتی علیه تهران را افزایش میدهد.
موج جدید مهاجرت و بیثباتی منطقهای که میتواند بهطور غیرمستقیم امنیت مرزی و داخلی ایران را تحت تأثیر قرار دهد.
تنشهای کنونی آمریکا علیه ونزوئلا، نشانهای آشکار از ناکامی سیاستهای امپریالیستی در برابر اراده ملتهای مقاوم است.
این بحران، ضمن ایجاد چالشهای جدی، فرصتی طلایی برای جمهوری اسلامی ایران فراهم میآورد تا با حمایت قاطع از متحدان، جبهه مقاومت را منسجمتر سازد و از تجربیات موفق خود در دور زدن تحریمها بهرهبرداری کند. شکست حتمی آمریکا در این جبهه، شتابدهنده افول هژمونی استکباری و طلوع نظم چندقطبی عادلانه خواهد بود. دانشجویان و بسیجیان عزیز، با تبیین دقیق این تحولات و روشنگری در جامعه، نقش تاریخی خود را در تقویت جبهه حق علیه باطل ایفا خواهند کرد.
((معاونت بین الملل بسیج دانشجویی استان همدان))
