آب بند یا واتراستاپ ها (Waterstop) عنصری مورد استفاده در سازه های بتن است که برای جلوگیری از نفوذ مایعات (مخصوصا آب) در مفاصل و درزهای آن تعبیه میشود. در تولید واتراستاپها از مواد مختلف و گسترده ای استفاده میشود که هر کدام دارای ویژگیهای خاص خود میباشند.
.بنا به نیازهای مورد نظر در هر سازه، جنس واتر استاپ ها مورد نظر انتخاب میشود. نحوه ی عملکرد و کاربرد واتر استاپها به این صورت است که آنها طول مسیر جریان و حرکت آب و یا مایعات دیگر را طولانی میکند تا آب نتواند نفوذ کند. همه ی واتر استاپها معمولا دارای آج هستند که باعث چسبندگی و افزایش طول مسیر آب میشود.
نوارهای آب بند کننده واتراستاپ باید دارای انعطاف پذیری زیاد بوده تا با ابعاد و حجم سازههای بتنی و با پیچیده شدن نوع مقاطع و شرایط اجرا تغییر شکل یافته و متناسب با ابعاد و اندازه های سازه از نظر ضخامت، پهنا، نوع آجها و تغییرات حفره و ... طراحی گردند.
از جمله مهمترین ویژگیهای کیفیتی واتراستاپ درصد ازدیاد طول، مقاومت کششی و سختی آن بوده که باید با الزامات استاندارد مطابقت داشته باشد و همچنین ماندگاری واتراستاپ در شرایط مختلف از جمله محیط های قلیایی حائز اهمیت است
و باید مورد توجه قرار گیرد، در غیر این صورت واتراستاپ ها در محیط قلیائی بتن کیفیت خود را به سرعت از دست داده و دچار تغییر حالت گشته و منجر به نشت و بروز سایر مشکلات کیفی نظیر ترک خوردگی و نشست تکیه گاهی سازه و ... میگردد
مفاصل و محلهایی که در آنها دو بتن مختلف در کنار هم قرار گرفته اند، بیشترین ضعف را در برابر نفوذ آب و دیگر مایعات را دارا هستند. برای جلوگیری از وقوع آن، در تمامی مفاصل بتنها بایستی از واتراستاپ استفاده شود.
واتر استاپ عنصری مهم و تاثیر گذار در ضد آب بودن کل سازه و نگهداری از آن در برابر آب است. در میان مهندسان و طراحان سازه، زمانی که حرف واتر استاپ به میان میآید، اولین چیزی که در ذهنشان شکل میگیرد، واتراستاپی از جنس پلاستیک یا لاستیک است. تقریبا از اواسط دهه ۱۹۵۰ میلادی، پلی وینیل کلرید یا همان پی وی سی PVC) ) پر استفاده ترین واتراستاپ بوده است.
در کنار مقاومت و انعطاف پذیری بالا، کار با این نوع مواد در نصب و جوشکاری راحت تر است. همچنین جدا از مقاومت در برابر آب، در برابر مواد شیمیایی محلول در آبهای زیرزمینی نیز مقاوم است. در کنار پیویسی، از مواد مختلف فلزی، پلاستیکی، آسفالتی و مواد هیدروفیلی نیز در ساخت بهترین واتراستاپها استفاده میشود. که هر کدام ویژگیهای منحصر به خود را دارند.
واتر استاپ تنها یک کار در بتن انجام میدهد و آن هم جلوگیری از نفوذ آب به مفاصل بتن میباشد. به عبارت دیگر واتر استاپها نمیتوانند جلوی نفوذ بخار آب و رطوبتی را که از طریق ترک خوردگیهای بتن وارد آن میشوند را بگیرند. مگر آن که به طور جداگانه برای ترکهای بتن نیز واتراستاپ نصب گردد.
1-واتر استاپ PVC
2-واتر استاپ هیدروفیل
3-واتراستاپ بنتونیتی
واتراستاپ های پی وی سی در فرم ها و سایزها مختلفی ساخته و عرضه می شوند. انتخاب واتراستاپ مناسب بستگی به نوع مفصل شما دارد، خصوصا این که مفصل متحرک است یا خیر. واتراستاپ پی وی سی با قرار گرفتن در مفاصل بتنی به عنوان یک میان پردهی ضد آب از ورود هر گونه مایعات به داخل بتن جلوگیری می نماید.
واتر استاپ هیدروفیلی به منظور رفع نشت درزهای اجرایی و مقاطع قطع بتن ریزی است که واتراستاپ های هیدروفیلی با استفاده از پلیمرهای لاستیکی و پلیمر با خاصیت ارتجاعی بسیار بالا طراحی شده است.
نوار آب بند بنتونیتی یا واتراستاپ بنتونیتی محصولی است کارآمد و بر پایه سدیم بنتونیت فعال در ماتریس بوتیل رابر که خاصیت ارتجاعی بسیار بالایی با افزایش حجم نیز دارد.
واتر استاپ بایستی با مواد خام که هیچ گونه عیب و نقص ندارند، ساخته شوند. انواع مختلفی از مواد وجود دارند که با توجه به نیازهای مختلف از آنها در ساخت واتراستاپ استفاده میشود.
مفاصل و درزهای بتن به دو بخش اصلی تقسیم میشوند: 1.درزهای ثابت و 2. درزهای حرکتی. درزهای ثابت خود بر دو نوع هستند. درزهایی که بر اثر عوامل اجرایی به وجود میآیند، مثلا قطع بتن ریزی و عدم پیوستگی به دلایل گوناگون. نوع دیگر، درزهایی است که ممکن است بر اثر ترک خوردگی به وجود بیایند. درزهای حرکتی به دسته ی درزهای انبساط حرارتی، انقباضی و ترکیبی تقسیم میشوند. برای درزهای ثابت و بدون حرکت، معمولا استفاده از واتر استاپ هیدروفیلی توصیه میشود. برای درزهای حرکتی نیز از واتراستاپهای مکانیکی مخصوص استفاده میشود.
واتراستاپ ها در چه نقطه ای از بتن قرار میگیرند :
1.واتر استاپهای میانی
2.واتر استاپهای کفی (واتراستاپهایی که در کف استخر و حوضها از آنها استفاده میشود)
3.واتراستاپهای روکار.
از مزایای یک واتراستاپ استاندارد می توان گفت باید بدون حباب، ترک یا انقباض، عدم زیری سطح، بدون بریدگی، دارای یکنواختی رنگ و ضخامت یکدست در راستای طولی باشد.
1. به کمک دستگاه هویه (اتوی واتراستاپ) دو سر واتراستاپ را گرم کرده تا به حالت مذاب درآید سپس دو سر واتراستاپ را بر روی یکدیگر قرار می دهیم تا اتصال انجام شود که پس از سرد شدن به صورت یکپارچه در می آید .
2. به وسیله چسب های صنعتی که برای اتصال نرم مناسب می باشد اتصال دو سر واتراستاپ صورت می گیرد، بدین ترتیب که تقریبا 30 سانتی متر از دو سر واتراستاپ را به صورت اورلب بر روی هم قرار داده و میان آنها را از چسب مورد نظر آغشته کرده و تحت فشار قرار می دهند تا کاملا یکدیگر را جذب نمایند
