گنبد سلطانیه در شهر سلطانیه، استان زنجان قرار دارد و یکی از شاهکارهای معماری ایران در دوره ایلخانی است. این گنبد در حد فاصل سالهای ۷۰۴ تا ۷۱۲ قمری، به دستور اولجایتو پادشاه مغول، معروف به سلطان محمد خدابنده و با تولیت و نظارت خواجه رشیدالدین فضلالله همدانی ساخته شد. گنبد سلطانیه نخستین گنبد دو جداره در جهان است که نمیتوان نمونهای قدیمیتر از آن در جهان یافت. از این گنبد بهعنوان بزرگترین گنبد تاریخی ایران و بزرگترین گنبد خشتی جهان نیز یاد میشود و در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده است.
این بنا باشکوهترین ساختمان شیوه آذری و شاید کل معماری ایران است. گنبد دارای ارتفاع ۴۸٫۵ متر و قطر دهانه ۲۵٫۵ متر میباشد که در سال ۷۰۳ (ه. ق) برای انتقال پیکر علی ابن ابیطالب از نجف به سلطانیه ساخته شد. این بنا شامل ۸ ایوان و ۸ مناره است که گفته میشود از ۸ در بهشت (ابواب البر یا درهای نیکی) الگو گرفتهاست.
بنا دربرگیرنده دو دوره تزئینات میباشد. دور اول تزئینات آجر و کاشی بوده که به واسطه آجر و کاشی آیاتی از قرآن و نام الله و محمد و علی و نام سلطان نوشته شدهاست اما پس از مدتی به دلیلی ناشناخته سلطان محمد خدابنده دستور پوشانیدن تزئینات کاشی با اندود گچ را میدهد.گنبد سلطانیه شامل سه بخش اصلی ورودی، تربتخانه و سردابه است.
سلطان الجایتو پس از نومید شدن از انتقال پیکر امیرالمومنین، مقداری از خاک نجف و کربلا به سلطانیه انتقال داد و در ساخت قسمتی از گنبد استفاده کردکه به تربتخانه مشهور است. سلطان سفارش کرده بود که در سردابه دفن شود. الجایتو ۲ سال پس از پایان ساخت گنبد در سن ۳۴ سالگی بر اثر بیماری درگذشت.
ویدیو اختصاصی گنبد سلطانیه زنجان
در مطلب قبلی میتونید با روستای تاریخی ابیانه بیشتر آشنا بشید.
متشکرم از مطالعه و حمایت
