در مقاله ی "انواع لوله های خونگیری" سعی داریم انواع لوله های خونگیری آزمایشگاهی را معرفی و کاربرد های آنها را تک به تک شرح دهیم . همان طور که میدانید این نوع از لوله های در آزمایشگاه های تشخیص طبی (بخش های بیوشیمی، سرولوژی، ایمونولوژی و ...)، آزمایشگاه های تحقیقاتی و دیگر آزمایشگاه هایی که به نمونه خون نیاز دارند مورد استفاده قرار میگیرند.
استفاده از این لوله ها طی فرایند اندازه گیری فاکتور ها و پارامتر های خونی مانند قند، اوره، آنزیم ها، کراتینین، املاح و مواد خونی و ... ضروری است.
ابتدا 4 تعریف پایه ایی را با هم مرور میکنیم.
پس بنا بر احتیاج، از یکی از موارد بالا (یا تعدادی از آنها) برای انجام آزمایشات، استفاده میشود. در اینجاست که نقش هر یک از لوله های خونگیری با کارایی خاص خود مشخص میشود، زیرا هر لوله با درب رنگی مخصوص به خود که نشان دهنده کاربرد خاص آن میباشد، در آزمایشگاه ها مورد استفاده قرار میگیرد.
وکیوم به معنای خلاء بوده و دقیقا تفاوت بین لوله وکیوم و غیر وکیوم در همین جاست، یعنی لوله های وکیوم دقیقا به اندازه حجم خونی که لازم است پر شوند خلاء داشته و کمتر یا بیشتر از حجم استاندارد خود از خون پر نمیشوند.
این نوع از لوله ها، نیازی به پر کردن از سرنگ ندارند و مستقیما از سوزن، خون را دریافت کرده و پر میشوند. مزیت قابل ذکر دیگر این لوله ها نگه داری آسان و ایمن است، به طوری که خطر آلوده شدن نمونه های خونی به دلیل عدم باز شدن درب تا لحظه اجرای آزمایشات تقریبا صفر میباشد.
اما در لوله های غیر وکیوم این مزیت ها وجود نداشته و متصدی آزمایشگاه خون را بعد از دریافت از بیمار به صورت دستی از سرنگ وارد لوله خونگیری مینماید.
پیش تر تفاوت اساسی سرم و پلاسما را گفتیم، اما به طور جزیی چه تفاوت هایی دارند؟
در سرم پروتئین های فیبرین و فیبرینوژن حضور نداشته زیرا در طی عمل لخته سازی در تور لخته به کار برده شده اند.
از آنجایی که پلاکت ها در هنگام لخته شدن از خود پتاسیم آزاد میکنند، مقدار پتاسیم سرمی از پتاسیم پلاسمایی بیشتر خواهد بود.
همچنین مقدار پروتئین سرمی از پروتئین پلاسمایی کمتر خواهد بود، زیرا مقدار از آنها طی عمل لخته سازی رسوب کرده و یا به دلایل دیگر در سرم حضور ندارند.
اما در لوله حاوی پلاسما داستان متفاوت تر بوده و پروتئین های بیشتری حضور دارند. از آنجایی که گلبول های قرمز در ته لوله رسوب کرده اند از این لوله برای تست هایی نظیر CBC استفاده خواهد شد.
از پلاسما برای تست های اندازه گیری پروتئین ها و فاکتور های انعقادی همچون فیبرین،PT، PTT و ... استفاده میشود.
در سرم، میکروارگانیسم ها، الکترولیت ها، آنتی بادی ها، آنتی ژن ها، هورمون ها و اگزوژن ها موجود میباشند.
اگر بخواهیم از اجزا و مواد تشکیل دهنده و تست هایی که میتوان با سرم انجام داد به طور کامل بنویسیم، لازم است مبحث سرولوژی را کاملا شرح دهیم که از حوصله بحث ما خارج است.
همان طور که میدانیم اگر خون را حدود 20 دقیقه از بدن خارج کنیم لخته میشود، پس علت استفاده از منعقد کننده چیست ؟
پاسخ ساده و مختصر این پرسش، صرفه جویی در وقت میباشد.
توجه داشته باشید که رنگ بندی درب های لوله های خونگیری لیست برای هر برند، متفاوت بوده و استاندارد خاص خود را داشته باشند.
دریافت رهنمای رنگبندی لوله های خونگیری (دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شیراز)دریافت رهنمای رنگبندی لوله های خونگیری فرتستاز این ژل جهت جدا سازی راحت تر سرم از بخش منعقد شده استفاده میشود. به این صورت که به دلیل تفاوت در وزن مخصوص سرم، ژل جدا کننده و رسوب لخته این سه بخش به ترتیب طی سانترفیوژ جدا شده و سرم بیشتری از خون جدا میشود.
ژل در هنگام سانترفیوژ به رسوب لخته فشار آوره و تمام سرم موجود در لا به لای آن را بیرون میکشد. از آنجایی که این ژل مانند توری عمل کرده و خاصیت تراوایی انتخابی دارد، سرم به راحتی از آن عبور میکند.
در آخر شما مخاطبان عزیز را به جواب این سوال از مقاله ی "انواع لوله های خونگیری" در کامنت ها دعوت مینمایم. هر یک از مواد گفته شده در جدول فوق چه خاصیتی دارند؟ (برای مثال EDTA ضد انعقاد است یا منعقد کننده ؟)
Written by: AliReza Iraji
