زبان نگاه

ساعت کار تمام شده بود.

مثل هر روز پایان وقت اداری،

لَخت و خسته و سنگین، از سرسرای ساختمان زیبای سازمان میراث فرهنگی بیرون آمدم اما به محض این که پا روی اولین پله ی رو به ایوان بیرونی بنا گذاشتم، با دیدن صحنه ای عجیب از آن حال بی خیالی و بی تفاوتی بیرون آمدم.

به فاصله کمی از من، درست گوشه ی پله ها چسبیده به دیوار، یک گربه بزرگ، راحت و یَله نشسته بود و با خونسردی به همه آدم هایی که در محوطه مقابل ساختمان و فضای اطراف می آمدند و می رفتند، نگاه می کرد.

من با آن ترس همیشگی از گربه ها ، از دیدن این گربه درست نزدیک خودم، ناغافل جستی زدم که در نتیجه پای راستم به آن یکی گیر کرد و سکندری کوچکی خوردم. اما درست در لحظه ای که با تلاش و تقلّای بسیار خودم را جمع و جور می کردم تا با سر به زمین نخورم، چشمم به چشم گربه افتاد که به من و رفتار عجیب و غریبم نگاه می کرد.

خدای من...

انگار این حیوان، میان صورتش دو تا چشم انسانی داشت!

هرگز قادر به توصیف حالت نگاهش نیستم جز این که بگویم در آن چشم های بزرگ گربه ای، نه ترس بود، نه نگرانی و نه نفرت از این آدم بی ظرفیتِ حیوان گریز، بلکه فقط و فقط، تعجب بود.

این حیوان، بی آن که در واکنش به تکان و گریز ناگهانی من از جای خود جنب بخورد با نگاهی متعجب و بیشتر از آن، عاقل اندر سفیه، به من زل زده بود و انگار می خواست با چشمهای متعجبش چیزی بگوید شبیه به این:

آهای چه کار می کنی؟ مگر سر آوردی. چه چیز غیر عادی ای دیدی که اینجوری داری با سر می روی توی دیوار.

شاید هم در نگاهش چیزی بیشتر از این حرف ها بود که من درکش نمی کردم و تنها می فهمیدم که گربه نشسته کنار دیوار، از دیدن رفتار من سخت متعجب است.

نگاه عاقل اندرسفیه گربه سبب شد که در مقابل یک حیوان، احساس بلاهت بکنم.

آن روز به این واقعیت مهم پی بردم که زبان نگاه، نه تنها زبان مشترک میان همه انسانهای غیر همزبان در سراسر دنیاست، بلکه حتی سبب ساز درک مشترک میان انسان و حیوان هم هست.

نگاه ، چکیده ای از روح آدمی است و درست به همین دلیل است که یک نگاه عمیق در جان انسان دیگر، اثر می کند.

نگاه از دل بر می اید و بر دل می نشیند. زبانی واحد است که در هیچ نقطه از دنیا نیاز به مترجم ندارد.

اما آیا در مورد حیوانات هم همینطور است؟

آن نگاه گربه ای مرا دچار این تردید بزرگ کرده است که آیا امکان دارد که حیوانات هم، روح انسانی در کالبد خود داشته باشند؟

آیا انسان و حیوان هم می توانند از طریق نگاه با یکدیگر حرف بزنند؟


سوسن چراغچی

شنبه 20 اردیبهشت 1399