لایسنس Creative Commons Zero (CC0) یکی از سادهترین و آزادترین لایسنسهای دنیای نرمافزار و دادهست. این لایسنس basically میگه: "من همه حق و حقوقم رو کنار گذاشتم، هر کسی میتونه هر کاری میخواد با اثرم بکنه". یعنی اثر وارد حوزه عمومی یا همون Public Domain میشه و دیگه هیچ محدودیتی روش باقی نمیمونه.
داستان CC0 از سال ۲۰۰۹ شروع شد؛ وقتی که بنیاد Creative Commons دید آدمای زیادی میخوان کارهاشون رو بدون هیچ محدودیتی در اختیار بقیه بذارن، ولی مشکل این بود که مفهوم Public Domain توی کشورای مختلف از نظر حقوقی یکسان پذیرفته نمیشد. این شد که CC0 طراحی شد تا یه استاندارد جهانی و قانونی ایجاد کنه. ویژگی اصلیش اینه که هیچ شرطی نداره؛ نه اسم نویسنده الزامیه، نه اجازه گرفتن، نه حتی یادآوری منبع. همین باعث میشه خیلیها عاشقش باشن چون حس هدیه دادن به دنیا رو منتقل میکنه. در عین حال، بعضی وقتا جنجالهایی هم پیش اومده؛ مثلا پروژههایی که با CC0 منتشر شدن و بعد بعضیا خواستن دوباره محدودیت بذارن، ولی خب CC0 برگشتپذیر نیست و این خودش نکته جالبیه.
آزادی مطلق نسبت به لایسنسهای دیگه، بدون هیچ شرط و محدودیتی.
انتشار سریعتر و گستردهتر آثار چون نگرانی از نقض قانون وجود نداره.
ایجاد انگیزه برای جامعه متنباز که دنبال مشارکت آزاد هستن.
عدم کنترل کامل نویسنده؛ حتی ممکنه اسمش هم حذف بشه.
استفاده شرکتهای بزرگ بدون جبران مالی برای سازنده.
احساس بیارزشی زحمتها چون هیچ حق قانونی نگه داشته نمیشه.
صفر بودن سطح حفاظت در مقایسه با لایسنسهایی مثل CC BY یا GPL.
در Europeana: پایگاه داده آثار فرهنگی اروپا.
در Freesound: وبسایت افکتهای صوتی رایگان.
در OpenStreetMap: دادههای جغرافیایی آزاد.
در Unsplash و Pexels: مجموعه عظیم عکسهای رایگان.
در نهایت CC0 یه جور هدیه بدون شرطه؛ برای کسایی عالیه که میخوان اثرشون مثل هوای آزاد دست همه باشه. اما برای کسی که دنبال اعتبار، شناخته شدن یا کنترل بیشتره، شاید انتخاب مناسبی نباشه. با این حال، CC0 بهعنوان یکی از مهمترین ابزارها برای گسترش فرهنگ اشتراک آزاد، دنیای اوپنسورس و همکاری جمعی شناخته میشه.
