خدمت مقدس مالیات

معافیت مالیاتی نهادهای زیرنظر نهاد رهبری جمهوری اسلامی ایران

امیررضا درودیان/ دانش‌آموخته‌ی رشته‌ی مهندسی نفت دانشگاه صنعتی شریف

به مثابه‌ی یک نوع هزینه‌ی اجتماعی است که آحاد یک ملت در راستای بهره‌برداری از امکانات و منابع یک کشور موظفند آن را پرداخت نمایند تا توانایی‌های جایگزینی این امکانات و منابع فراهم شود. مالیات در واقع انتقال بخشی از درآمدهای جامعه به دولت یا بخشی از سود فعالیت‌های اقتصادی است که نصیب دولت می‌گردد زیرا ابزار و امکانات دست‌یابی به درآمد و سودها را دولت فراهم ساخته‌است. اما اخیرا همگی شاهد خبری بودیم که در شرایط فعلی اقتصادی کشور هیچ‌گونه ضرورتی در اتخاذ این تصمیم حس نمی‌شود. خبر کوتاه بود و ترسناک: ده نهاد و بنیاد تحت نظارت رهبری از پرداخت مالیات معاف شدند.

دستور معاف‌شدن این نهادها از مالیات به طور مستقیم از بیت رهبری به سازمان امور مالیاتی ابلاغ شده است. دو نهاد متعلق به خود بیت است. ستاد اجرایی و موسسه‌ی انتشار آثار رهبری. این ده نهاد و بنیاد در حالی از پرداخت مالیات معاف شده‌اند که هفت هزار میلیارد تومان از خزانه‌ی کشور بودجه می‌گیرند. بنیاد مستضعفان، مرکز خدمات حوزه‌ی قم، دفتر تبلیغات حوزه‌ی قم، سازمان تبلیغات اسلامی، بنیاد شهید، کمیته‌ی امداد، بنیاد مسکن و جامعه المصطفی ( آموزش طلاب خارجی) هشت نهاد دیگر هستند. با این اوصاف پرداخت مالیات نیز همانند خدمت سربازی به خدمتی مقدس تبدیل شده است که خواص از آن معاف هستند و تنها عموم مردم ملزم به پرداخت مالیات هستند. در قوانین مالیاتی مرسوم در جهان آن‌گونه بیان شده است که تنها موسسات خیریه و موسساتی که درراستای خدمت به رفاه اجتماعی مردم فعالیت می‌کنند پس از راستایی‌آزمایی‌های فراوان می‌توانند از پرداخت مالیات معاف باشند. البته بماند که همین موسسات خود زمینه‌ی مناسبی برای پول‌شویی هستند، اما آن‌گونه که از اسامی نهادهای بالا برمی‌آید اگر کمیته‌ی امداد را در نظر نگیریم، دلیلی برای معافیت سایر نهادها از مالیات وجود ندارد. چرا که هیچ‌کدام آن‌ها نه تنها فعالیتی در راستای خدمات اجتماعی و رفاهی مردم نمی‌کنند. به عنوان مثال رهبر انقلاب بارها لزوم به کارگیری اقتصاد مقاومتی را گوشزد کرده‌اند اما «موسسه‌ی پژوهشی فرهنگی انقلاب اسلامی» که از مالیات معاف شده، وابسته به بیت رهبری است ، سایت آیت‌الله خامنه‌ای و نشریه‌ی خط حزب‌الله را اداره می‌کند، نامه‌های آیت‌الله خامنه‌ای را تبلیغ و کتاب‌هایش را منتشر می‌کند. در مثالی دیگر می‌توان به بنیاد مستضعفان اشاره‌ کرد که از اهداف موجود در اساسنامه‌ی این سازمان می‌توان به کاهش استضعاف مادی و فرهنگی مستضعفان، حداکثر نمودن ارزش ترکیب بهینه‌ی دارائی و سهام‌ها، رشد بازده‌ی کل اقتصادی رشته‌ی فعالیت و توسعه‌ی دانایی ودانش و فناوری اشاره کرد. اما تنها وظیفه‌ای که این سازمان به خوبی به آن عمل کرده است مصادره‌ی کارخانه‌های موجود در کشور از قبل از انقلاب و به‌تعطیلی‌کشاندن آن‌ها بوده است. این سازمان که اکنون به عنوان یک هلدینگ فعالیت می‌کند صاحب هلدینگ‌های زمزم، بانک سینا، نفت بهران و شرکت آزاد راه تهران شمال است تنها به وظیفه‌ی گسترش فعالیت منفی اقتصادی و حداکثرکردن ترکیب سهام اقدام کرده است و در راستای خدمت به مستضعفان و گسترش و بهبود فناوری اقدامی ندارد که نمونه‌ی آن ساختمان پلاسکو است که با وجود عمر بسیار زیاد آن بنیاد مستضعفان که صاحب این ساختمان بود هیچ اقدامی در راستای بهبود ایمنی آن در طول چهل سال نکرد و در آخر همگی شاهد تراژدی بزرگ آن بودیم. پس لزومی ندارد که درشرایط کنونی تحریم‌ها و کاهش درآمدهای ملی، این‌گونه نهادها از پرداخت مالیات معاف باشند. از آنجا که این نهادها صرفا مصرف‌کننده‌ی بودجه و خدمات عمومی و دولتی بوده و هیچ نتیجه‌ی مثبتی برای جامعه ندارند و این امر می‌تواند ضربه‌ی بزرگی به اقتصاد کشور وارد ‌کند. در چنین شرایطی که فشار عمده‌ی این وضع اقتصادی بردوش مردم به خصوص قشر فقیر و متوسط جامعه است، بهتر نیست که معافیت‌های مالیاتی به این‌گونه افراد داده شود تا بتوانند اندکی سطح زندگی خود را بالاتر آورده و برای یک روز هم که شده بتوانند طعم آرامش را بچشند؟

در چنین شرایطی که فشار عمده‌ی این وضع اقتصادی بردوش مردم به خصوص قشر فقیر و متوسط جامعه است، بهتر نیست که معافیت‌های مالیاتی به این‌گونه افراد داده شود تا بتوانند اندکی سطح زندگی خود را بالاتر آورده و برای یک روز هم که شده بتوانند طعم آرامش را بچشند؟

از دیگر عللی که مسئله‌ی مالیات در کشورها مطرح می‌شود جلوگیری از پول‌شویی‌های کلان است. چرا که مالیات عموما بر درآمد وضع می‌شود و با بررسی حساب‌ها و ترازهای مالی شرکت‌ها و موسسات از میزان درآمد و سودآوری آن‌ها و میزان ورود و خروج پول به حساب این شرکت‌ها و سازمان‌ها، مالیاتی برای آن‌ها تعیین می‌شود. حال اگر این شرکت‌ها و نهادها از مالیات معاف باشند میزان مالیاتی و ماموران سازمان‌های نظارتی نمی‌توانند به این موارد دسترسی داشته‌ باشند که عدم نظارت خود زمینه‌ای برای ایجاد پول‌شویی‌های کلان در این سازمان‌هاست. همان‌گونه که قبلا به اختصار توضیح دادم شرکت‌های خیریه گاها صرفا به منظور پول‌شویی ایجاد می‌شوند؛ به عنوان مثال پورابراهیمی رییس کمیسیون اقتصادی مجلس در گفت و گویی تلویزیونی اعلام کرد «در کشور 6000 خیریه وجود دارد که برخی از آنها مالک بزرگترین شرکت‌های هواپیمایی کشور هستند و حتی یک برگ اطلاعات مالی از آنها وجود ندارد و این یک فاجعه است.» حال معافیت این نهادها از مالیات گوشه‌ای از ذهن مارا به سمت پول‌شویی می‌برد اما بد نیست که بدانیم پیش از این معافیت نیز تحقیق و تفحص از این نهادها از قبل هم ممکن نبود. به عنوان مثال شورای نگهبان در واکنش به تلاش اصلاح‌طلبان در مجلس ششم، هر گونه تحقیق و تفحص از بنیاد مستضعفان را (همچون سایر ارگان‌های زیر نظر رهبر) خارج از حیطه‌ی اختیارات نمایندگان مردم دانست. در شرایطی اختیار فروش نفت بدون هر گونه محدودیت به بنیاد داده شد که هیچ‌یک از ارگان‌های نظارتی همچون سازمان بازرسی کل کشور و دیوان محاسبات کشور نیز امکان تحقیق و تفحص درباره‌ی این بنیاد را ندارند و این بنیاد در مدت مدیدی از فعالیت خود از پرداخت مالیات به دولت نیز معاف بوده‌است. البته ناگفته نماند که پولشویی خود نیازمند حضور یک بانک یا موسسه‌ی مالی نیز هست که در موسسات تحت نظر این نهادها می‌توان نام چند بانک را هم دید. پس این موضوع نمی‌تواند چندان هم دور از ذهن باشد.

برای ورود به کانال پیام‌رسان تلگرام دوهفته‌نامه‌ی دانشجویی «داد» کلیک کنید.