سهام عدالت یکی از طرحهای اقتصادی دولت ایران است که با هدف توزیع عادلانه ثروت و کمک به اقشار کمدرآمد جامعه اجرا شد. این سهام شامل مجموعهای از سهام شرکتهای معتبر و سودده است که به مشمولان واگذار شده و امکان کسب سود سالانه از طریق آن فراهم است. بسیاری از دارندگان سهام عدالت علاوه بر دریافت سود نقدی، به دنبال راههایی برای مدیریت بهتر این دارایی و افزایش درآمد خود از آن هستند. در این مقاله، به بررسی مفهوم سهام عدالت، نحوه مدیریت و روشهای مختلف کسب درآمد از آن خواهیم پرداخت.
سهام عدالت مجموعهای از سهام شرکتهای معتبر و سودده دولتی است که با هدف کاهش فاصله طبقاتی و توانمندسازی اقتصادی اقشار ضعیف به آنها واگذار شده است. در ابتدا، ارزش این سهام برای هر فرد ۵۰۰ هزار تومان تعیین شد، اما بعدها برخی از دارندگان آن امکان افزایش ارزش سهام خود را تا یک میلیون تومان یافتند. سود حاصل از این سهام بهصورت سالیانه به حساب مشمولان واریز میشود و طی سالهای اخیر، امکان آزادسازی و فروش آن نیز فراهم شده است.
اجرای طرح سهام عدالت چندین هدف اقتصادی و اجتماعی را دنبال میکند که از جمله مهمترین آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
در طول سالهای اجرای این طرح، بیش از ۴۹ میلیون نفر از شهروندان ایرانی سهام عدالت دریافت کردهاند. مشمولان اصلی این سهام شامل گروههای زیر هستند:
سهام عدالت مانند سایر سهامهای بورسی، مشمول سود و زیان شرکتهای حاضر در این سبد سهامی است. افرادی که دارای سهام عدالت هستند، هر سال بر اساس عملکرد مالی شرکتهای عضو این طرح، سود مشخصی دریافت میکنند. زمان پرداخت سود توسط دولت و رسانههای رسمی اعلام میشود و بهصورت مستقیم به حساب هر فرد واریز خواهد شد.
برخلاف یارانه که فقط به حساب سرپرست خانوار واریز میشود، سود سهام عدالت بهصورت انفرادی برای هر دارنده سهام پرداخت میگردد. این سود معمولا در یک یا چند مرحله به حساب افراد واریز شده و میزان آن بسته به عملکرد شرکتهای موجود در سبد سهام عدالت متفاوت است. دارندگان این سهام میتوانند اطلاعات واریزی خود را از طریق سامانههای رسمی سهام عدالت پیگیری کنند.
حال که به طور کامل میدانیم سهام عدالت چیست، این سوال پیش میآید که چگونه میتوان از این سود کسب درآمد کرد؟ بهترین روش کسب درآمد از این سهام، فروش آن است. با آزادسازی سهام عدالت در سال ۱۳۹۹، دارندگان این سهام توانستند دارایی خود را مدیریت و در صورت نیاز، آن را به فروش برسانند. روش فروش سهام عدالت به دو شیوه اصلی انجام میشود: فروش از طریق بانکها و فروش از طریق کارگزاریهای بورس.
در ابتدا، بازار بورس در وضعیت مطلوبی قرار داشت و برخی سهامداران با فروش سهام خود سود مناسبی کسب کردند. اما پس از مرداد ۱۳۹۹، بازار دچار افت شدیدی شد و بسیاری از سهامداران که قصد نقد کردن دارایی خود را داشتند، با مشکل عدم وجود خریدار مواجه شدند. این روند باعث کاهش ارزش سهام عدالت شد، بهطوری که ارزش برخی از سبدهای سهام که تا ۲۳ میلیون تومان نیز میرسید، به حدود ۱۳ میلیون تومان کاهش یافت.
همچنین، بسیاری از سفارشهای فروش با تأخیر انجام شد و واریز وجوه به حساب سهامداران مشخص و شفاف نبود. تاکنون، همچنان برخی دارندگان سهام عدالت در فروش آن با مشکلاتی روبهرو هستند و نقدشوندگی آن یکی از دغدغههای مهم سهامداران محسوب میشود.
سهامداران عدالت که روش مستقیم را برای مدیریت دارایی خود انتخاب کردهاند، برای فروش سهام باید به یکی از کارگزاریهای بانکی یا غیربانکی مراجعه کنند. این کارگزاریها امکان فروش درصد مشخصی از سهام را در اختیار سهامداران قرار میدهند. در حال حاضر، سهامداران میتوانند تا سقف ۳۰ درصد از سهام خود را از طریق این کارگزاریها به فروش برسانند.
برای استفاده از این امکان، ابتدا فرد باید شماره همراه خود را در سامانه سازمان خصوصیسازی ثبت کرده و اطمینان حاصل کند که روش مدیریت مستقیم را انتخاب کرده است. سپس باید به کارگزاری بانکی مراجعه کند که شماره شبا حساب خود را در آن به سازمان خصوصیسازی اعلام کرده است.
در روش مراجعه به کارگزاریهای غیربانکی نیز فرآیند مشابهی دنبال میشود و سهامداران میتوانند درخواست فروش خود را بهصورت آنلاین یا حضوری ثبت کنند. مهم است که قبل از اقدام به فروش، از شرایط بازار بورس آگاهی کافی داشته باشند تا تصمیم درستی بگیرند و از ضرر احتمالی جلوگیری کنند.
با آزادسازی تدریجی سهام عدالت در سال ۱۳۹۹، ابتدا امکان فروش ۳۰ درصد از سهام در خردادماه فراهم شد و یک ماه بعد، ۳۰ درصد دیگر نیز در تیرماه آزاد شد. قرار بود که ۴۰ درصد باقیمانده در بهمنماه همان سال آزاد شود، اما به دلیل شرایط نامساعد بازار بورس، این وعده عملی نشد و تاکنون این بخش از سهام همچنان غیرقابل فروش باقی مانده است.
در حال حاضر، سهامداران تنها به ۶۰ درصد از ارزش سهام عدالت خود دسترسی دارند و میتوانند آن را از طریق کارگزاریهای بانکی و غیربانکی بفروشند. بهعنوان مثال، اگر ارزش سهام عدالت یک فرد ۱۵ میلیون تومان باشد، او میتواند حداکثر ۹ میلیون تومان از آن را به فروش برساند، اما ۶ میلیون تومان باقیمانده همچنان بلوکه است و امکان نقد کردن آن وجود ندارد. برای پیگیری وضعیت این سهام، میتوان به سامانههای رسمی سهام عدالت مراجعه کرد.
سهام عدالت یکی از طرحهای مهم اقتصادی ایران برای توزیع عادلانه ثروت و کاهش شکاف طبقاتی است. این سهام شامل مجموعهای از شرکتهای دولتی بوده و دارندگان آن میتوانند از سود سالیانه بهرهمند شوند یا بخشی از سهام خود را بفروشند. با وجود آزادسازی تدریجی، همچنان بخشی از این سهام غیرقابل فروش است. مدیریت صحیح این دارایی میتواند به بهبود وضعیت مالی مشمولان کمک کند.
