آموزش پایتون (Python) - قسمت اول

توجه: این مقاله به مرور زمان، ویرایش و یا تکمیل می‌شود!
تقاضا: در صورتی که با مشکل تایپی، دستوری و یا مفهومی در این مقاله برخورد کردید، از شما دوست عزیز و گرامی، صمیمانه تقاضا می‌کنم که اینجانب را مطلع کرده، تا نسبت به تصحیح و یا تکمیل آن، در اسرع وقت، اقدام نمایم.
با کمال تشکر
داریوش تصدیقی
کلیه اطلاعات تماس: https://DTAT.ir
نسخه مقاله: ۱.۱ - تاریخ بروزرسانی: ۱۴۰۱/۰۳/۱۷

ابتدا وارد سایت پایتون شده و آخرین آن‌را (نسخه ۳) دانلود و نصب می‌نماییم.

و بعد وارد محیط Command Prompt و یا PowerShell ویندوز شده و برای اطمینان از نصب شدن پایتون و نسخه آن، دستور ذیل را می‌نویسیم:

python --version
Python 3.11.3

سپس با استفاده از دستور ذیل، وارد محیط Shell پایتون شده و دستورات ذیل را به ترتیب اجرا کرده و نتایج اجرای دستورات را بررسی می‌کنیم:

python

بعد از ورود به محیط Shell پایتون، برای خروج از این محیط، می‌توانیم یکی از دستور ذیل را اجرا نماییم:

quit()
exit()

اعداد صحیح (Integer)

Command and Result:
>>> 110
110

اعداد اعشاری (Float)

Command and Result:
>>> 3.14
3.14

رشته یا متن (String)

Command and Result:
>>> 'Dariush'
'Dariush'

یا

Command and Result:
>>> &quotDariush&quot
&quotDariush&quot

نکته بسیار مهم: به دلیل باگ یا ضعفی که محیط سایت ویرگول دارد، هر جایی که من در قسمت سورس‌کد Double Quotation (") نوشته‌ام، به اشتباه آن‌را تبدیل که عبارت quot& می‌کند! لطفا به این نکته دقت بفرمایید! به همین دلیل سعی می‌کنم که از در آموزش‌های بعدی، برای رشته‌ها، به جای استفاده از Double Quotation از تک Quotation (') استفاده نمایم!

درست یا نادرست (Boolean)

Command and Result:
>>> True
True

یا

Command and Result:
>>> False
False

اعداد مختلط (Complex)

Command and Result:
>>> 1 + 2j
(1 + 2j)

مشاهده یا شناسایی نوع متغیرها

Commands and Results:
>>> type(110)
<class 'int'>
>>> type(3.14)
<class 'float'>
>>> type('Dariush')
<class 'str'>
>>> type(&quotDariush&quot)
<class 'str'>
>>> type(&quot1 + 2j&quot)
<class 'complex'>

تعریف و مقدار اولیه متغیرها (Variables)

Commands and Results:
>>> x = 7
>>> x
7
>>> x * 2
14

زمانی که دستوری نوشته شود که خطایی وجود داشته باشد، خطا در ذیل دستور نمایش داده می‌شود.

در مثال ذیل، ما متغیری به نام y را (قبلا) تعریف نکرده‌ایم و یا مقدار اولیه‌ای به آن Assign نکرده‌ایم، لذا زمانی که می‌خواهیم محتوای آن را مشاهده نماییم، با خطای ذیل مواجه می‌شویم:

Commands and Results:
>>> y
Traceback (most recent call last):
  File &quot<stdin>&quot, line 1, in <module>
NameError: name 'y' is not defined

زبان پایتون، یک زبان Case Sensitive می‌باشد! یعنی نسبت به حروف بزرگ و کوچک حساس می‌باشد:

Commands and Results:
>>> a = 7
>>> a
7
>>> A
Traceback (most recent call last):
  File &quot<stdin>&quot, line 1, in <module>
NameError: name 'A' is not defined

برای نمایش محتوای یک متغیر، می‌توانیم یکی از دو روش ذیل را انجام دهیم:

Commands and Results:
>>> x = 7
>>> x
7
>>> print(x)
7

عملگرهای معروف در زبان برنامه‌نویسی پایتون عبارتند از:

• جمع: +
• تفریق: -
• ضرب: *
• تقسیم: /
• توان: **
• باقی‌مانده صحیح: %
• خارج‌قسمت صحیح: //

نکته: معمولا به هر عمل محاسباتی که در داخل آن، تعدادی عملگر، متغیر و مقدار وجود داشته باشد، Expression اطلاق می‌شود.

نکته: تقدم تاخر اجرای عملگرها به ترتیب عبارت است از:

• پرانتز: ()
• توان
• ضرب و تقسیم
• جمع و تفریق

و این عملگرها در شرایط مساوی از چپ به راست اجرا می‌شوند.

مثال: محاسبه مساحت یک دایره به شعاع ۱۰

Commands and Results:
>>> r = 10
>>> pi = 3.14
>>> pi * r * r
314.0
>>> area = pi * (r ** 2)
>>> area
314.0
>>> area = pi * r ** 2
 >>> area
314.0
>>> print(area)
314.0

نکته: در صورتی که بخواهیم بنویسیم متغیری برابر است با خودش عملگری و چیز دیگری، می‌توانیم بنویسیم، متغیر عملگر مساوی با چیز دیگری!

Commands and Results:
>>> x = 7
>>> x = x + 1
>>> x
8
>>> x += 1
>>> x
9

نکاتی در خصوص نام‌گذاری متغیرها

• در نام‌گذاری متغیرها می‌توان از حروف a تا z (کوچک یا بزرگ)، اعداد (از صفر تا نه) و زیرخط (_) استفاده کرد.
• نمی‌توان نام متغیر را با عدد آغاز کرد!
• بهتر است که در زمان نام‌گذاری متغیرها از اسامی با معنی استفاده کرد! یعنی بر خلاف مثال‌های قبل که ما نام متغیرها را x و y و غیره نام‌گذاری کردیم، بهتر بود که از اسامی first_number و second_number استفاده می‌کردیم!
• بهتر است که در زمان نام‌گذاری متغیرها، از حروف کوچک استفاده کرده و برای جدا سازی کلمات از زیرخط (_) استفاده نماییم: first_number, last_name و غیره
• نام یک متغیر نمی‌تواند یکی از کلیدواژه‌های (Keywords) زبان پایتون باشد!

برای مشاهده کلیه کلیدواژه‌های زبان پایتون می‌توانیم به نشانی ذیل مراجعه نماییم:

• https://flexiple.com/python/python-reserved-words
• https://www.w3schools.com/python/python_ref_keywords.asp

کمی با رشته‌های (String) خودمان را سرگرم کنیم!

نکته: زمانی که دو رشته را با هم جمع می‌کنیم، اصطلاحا عمل String Concatenation صورت می‌گیرد و رشته‌ها در کنار هم قرار می‌گیرند!

Commands and Results:
>> first_name = 'Dariush'
>>> last_name = 'Tasdighi'
>>> print (first_name + last_name)
DariushTasdighi
>>> print (first_name + ' ' + last_name)
Dariush Tasdighi
>>> print (first_name * 3)
DariushDariushDariush
>>> print (first_name * last_name)
ERROR!
>>> print (first_name * 3.14)
ERROR!

نکته: با توجه به ضعف سایت ویرگول، نوشتن متن دقیق پیغام خطا، شاید کار چندان ساده‌ای نبوده و سرعت نوشتن این‌گونه مقالات را به شدت کند می‌کند! لذا هرگاه که عبارت !ERROR را می‌نویسم، این بدین معنا نیست که مفسر پایتون، دقیقا همین عبارت ساده و مسخره! را می‌نویسد، بلکه یک سری جملات قابل فهم، از نوع خطایی که صورت گرفته است، به نمایش درمی‌آورد. ولی از آن‌جایی که نوشتن این متن خطا، در این سایت، کار ساده‌ای نمی‌باشد، صرفا به نوشتن عبارت ساده و مسخره !ERROR بسنده می‌کنم.

همانطور که در مثال‌های فوق ملاحظه می‌کنیم، ضرب کردن یک عدد صحیح در یک رشته با معنی بوده و به تعداد عدد صحیح، رشته مذکور را تکرار می‌کند! که البته خیلی هیجان‌انگیز است!

ولی باید دقت داشته باشیم که:

• ضرب دو رشته در هم، بی‌معنا است!
• ضرب یک عدد اعشاری، در یک رشته نیز بی‌معنا می‌باشد!

با احترام

داریوش تصدیقی