تا حالا شده در یک رابطه، پیامی بشنوی که همزمان هم دلگرمکننده باشد و هم دلسردکننده؟ مثلاً وقتی کسی ازت میخواهد احساست را بگویی، اما وقتی این کار را میکنی، تو را «زیادی حساس» خطاب میکند؟ یا میگوید «دلم برات تنگ شده»، اما وقتی وقت میگذاری، سرد و بیتفاوت رفتار میکند؟
این دقیقاً همان چیزیست که در روانشناسی به آن پیام متناقض (Double Bind) میگوییم. نوعی از ارتباط که ذهن طرف مقابل را در یک سردرگمی همیشگی نگه میدارد. نمیدانی چه واکنشی درست است، نمیدانی باید بمانی، سکوت کنی یا بروی.
در واقع، رابطهای که بر پایه پیامهای دوپهلو و ناهماهنگ بنا شده، نه فقط گمراهکننده، بلکه فرسودهکنندهی روان هم هست.
خیلی وقتها، این نوع ارتباط از خانواده میآید. والدینی که از یک طرف فرزندشان را تشویق به استقلال میکنند و از طرف دیگر، او را بابت هر تصمیم مستقلی سرزنش میکنند. بعدها، همین الگو وارد روابط عاشقانه یا دوستانهمان میشود.
در این روابط، اغلب با جملاتی مثل این مواجه میشویم:
چرا حرفات رو نمیزنی؟
وای، چقدر زیادی حساسی!
چرا اینقدر ساکتی؟
تو اصلاً منو درک نمیکنی!
در ظاهر، طرف مقابل میخواهد ارتباط نزدیکتری داشته باشد. اما در عمل، هیچ فضای امنی برای ابراز واقعی احساسات باقی نمیگذارد. همین جاست که رابطه تبدیل میشود به یک کلاف سردرگم.
یکی از پیامدهای رایج پیامهای متناقض، چیزیست که در جلسات رواندرمانی بارها دیدهایم: کاهش اعتماد به نفس و افزایش تردید نسبت به درک خودمان از واقعیت. یعنی ممکن است شما بهجایی برسید که حتی ندانید واکنشتان درست بوده یا نه، یا احساستان «واقعی» هست یا نه!
در کلینیک روانشناسی سمانه خلیلی ما بارها با افرادی کار کردهایم که سالها در روابط مبهمی گرفتار بودهاند، فقط چون نمیتوانستند پیامهای دوگانهی طرف مقابل را رمزگشایی کنند. اگر احساس میکنید که مدام باید خودتان را توجیه کنید، شاید وقت آن است که جدیتر به ابعاد روانی رابطهتان نگاه کنید.
اولین قدم، شناختن این الگوی رفتاریست. اگر کسی مرتب پیامهایی متناقض میدهد و شما را در بلاتکلیفی نگه میدارد، باید بدانید که اشکال از درک شما نیست. شما قربانی یک بازی روانی شدهاید.
بعد، وقت آن است که با کمک یک متخصص سلامت روان برای خودتان مرزگذاری کنید، احساساتتان را باور کنید و یاد بگیرید چطور بدون احساس گناه، از رابطهای که سلامت روانتان را تهدید میکند، فاصله بگیرید.
زندگی برای این نیست که در بازیهای ذهنی دیگران گیر بیفتید. اگر فکر میکنید در رابطهای هستید که مدام پیامهای ضدونقیض دریافت میکنید، این مقاله شاید اولین هشدار آرام اما قاطع باشد که: زمانش رسیده کمی بیشتر به خودتان گوش کنید.
در کلینیک روانشناسی سمانه خلیلی، ما با تکیه بر علم، تجربه و رویکردی انسانی، به شما کمک میکنیم که واقعیتتان را پس بگیرید و از دایرهی سردرگمی بیرون بیایید.
شما هم تجربهای از پیامهای متناقض در روابط دارید؟
با ما در میان بگذارید یا اگر احساس میکنید در این دام گیر افتادهاید، کمک گرفتن نشانه ضعف نیست، نشانه شجاعت است.
