دلال پــدر سوخته مفت خــور


تصـویری از پشت پرده مصاحبه وزیر بهداشت پخش شده است که در آن وزیر از مشتی "دلال پدرسوخته مفت خور" یاد می کند که به نظر می رسد بازار ماسک و مواد ضد عفونی کننده را در اختیار گرفته اند. این واکنش در رابطه با شیوع ویروس کرونا نشان داده شد، اما نمائـی تکراری از الگوی رفتـاری غالب مسئولین در مواجهه با کاستی های حوزه مسئولیتشان است. حرف و حدیث در مورد اقدامات پیشگیرانه ای که می بایست در مقابله با شیوع ویروس کرونا انجام می گرفت و نگرفت فراوان است اما شوربختانه نمی توان ادعا کرد که شیوع ویروس کرونا در کشور غافلگیرانه بوده است. حداقل از سه هفته قبل شاهد شیوع این ویروس، ابتدا در چین و سپس در سایـر کشورها، بودیـم، اقدامات پیشگیرانه سایر کشورها و خونسردی و اعتماد به نفس وزیر بهداشت را نظاره می کردیم، می دانستیم که بالاخره ما نیز به زودی میزبان این ویروس خواهیم بود و آنگاه تقاضای ماسک و مواد ضد عفونی کننده به اوج می رسد، و البته باید می دانستیم که پاسخ به این حجم از تقاضا نیـز به یک شبکه توزیع کارا و گسترده نیاز دارد. زمان کافـی برای تولید و تشکیل شبکه توزیع ماسک و مواد ضد عفونی کننده در سطح کشور وجـود داشت که اگـر از آن استفاده می شد فرصتـی به این "دلالان پدرسوخته مفت خور" داده نمی شد که با جان مردم تجارت مرگ کنند. اینکه دلالان، شایسته این صفت ها هستند یا مسئولینی که به ناحق جایگاهی را اشغال کرده اند، یا مسئولینی که وظیفه خود را به درستی انجام نمی دهند و یا همه، محل بحث است اما به طور مشخص نمی توان تنها دلالان را مقصر کمبود و گرانی ماسک و مواد ضد عفونی کننده این روزها دانست. دلال در شکل منفی خود کسی است که کالائی را ارزان می خرد تا در زمانیکه مردم به آن نیاز دارند با قیمتی بسیار بالاتر به آنها بفروشد. سودآور بودن چنین فعالیتی منوط به فزونی تقاضا بر عرضه کالا – محلی یا ملی - است که اجازه می دهد قیمت آن کالا به صورت نامتعارف بالا برود. نابرابری عرضه و تقاضا نیز دلایل مختلفی می تواند داشته باشد، گاهی به دلیل کاهش قیمت نفت و یا وضع تحریم ممکن است عرضه ارز به بازار کم شود و یا خودرو سازان به دلیلی عرضه خودرو را به بازار کاهش دهند و یا پیش بینی مردم از تورم و بی ثباتی اقتصادی تقاضای ارز و خودرو را به عنوان ابزارهائی برای حفظ ارزش ثروت افزایش دهد و یا مانند امروز تقاضای ماسک و مواد ضدعفونی کننده در واکنش به شیوع یک بیماری افزایش بیابد. به عبارت دیگر دلالی پدیده ای درون زا و دلالان زائیده سیاست ها و مدیریت بازار و اقتصاد کشور هستند. به طور مشخص در مورد اخیر اگر وزارت بهداشت که متولی سلامت جامعه است از سه هفته پیش پیش بینی صحیحی از تقاضای آتی ماسک و مواد ضدعفونی کننده می داشت و سعی در عرضه بیشتر و تشکیل شبکه توزیع می کرد شاید اصلا بحث دلالی و دلالان پیش نمی آمد. این کم کاری ریشه دلالی در بازار ماسک و مواد ضد عفونی کننده است و با بد دهنی پاک نمی شود، آنها سود واقعی کسب کرده اند و در مقابل ناسزا می شنوند که باد هوا است، عرض خود می بری و زحمت ما می داری!.

کمتـر کشوری همانند کشور ما است که مسئولین اقتصادی اش همواره دشمن فرضی به نام دلال را مسئول وقوع مشکلات اقتصادی بدانند و از آن برای رفع مسئولیت خود و سپر بلا استفاده کنند و در انتها نیز از آن شکست بخورند!. نمی دانند که دلالی و دلالان نتیجه سیاست ها و نپذیرفتن مسئولیت اقدامات انجام شده و نشده خود آنها هستند و همواره دن کیشوت وار در حال حمله به آسیاب های بادی دلالان و نابودی آنها هستند و در انتهـا بار تمام این توهم را نیز بر دوش مردم می گذارند. همیشه ابتدا متهم اصلی افزایش نرخ ارز، سوداگران و دلالان چهارراه استانبول و منوچهری هستند، اولین متهم افزایش مسکن و خودرو نیز دلالان، سایت های اطلاع رسانی، نمایشگاه داران و دفاتر معاملات ملکی هستند در حالیکه این افراد و این واحد ها بخشی جدا نشدنی و مفید از بازار هستند، همیشه هستند، نمی تواند نباشند اما فعل آنها همواره با خیال سیاستگذار سازگار نیست و این سیاستگذار است که می بایست همانند یک مربی خوب از آنها بازی بگیرد. متاسفانه فرهنگ عدم پذیرش مسئولیت از سوی مسئولین اقتصادی کشور و عدم صحبت عالمانه با مردم ( با فرض وجود ) از اعتبار صحبت های کلیشه ای آنها کاسته است و از این رو است که گفتار آنها غالباَ با واکنش منفی مردم و بازار روبرو می شود.