نویسنده: دلارام سهرابی مهر
با گسترش ابزارهای هوش مصنوعی در سالهای اخیر، یکی از پرتکرارترین سؤالها در میان فعالان حوزه دیجیتال مارکتینگ این است:
«آیا هوش مصنوعی قرار است جای ما را بگیرد؟»
این سؤال بهویژه برای دیجیتال مارکترهایی که در کسبوکارهای نوپا فعالیت میکنند، جدیتر و گاهی نگرانکنندهتر است. استارتاپها معمولاً تیمهای کوچکتری دارند و اگر ابزاری بتواند بخشی از وظایف مارکتر را انجام دهد، این نگرانی طبیعی است که شاید دیگر به نیروی انسانی نیاز نباشد.
اما آیا واقعاً هوش مصنوعی قرار است دیجیتال مارکترها را حذف کند؟ یا ما با تغییری در نقشها و مهارتها روبهرو هستیم، نه حذف کامل؟
این مقاله تلاشی است برای پاسخ واقعبینانه به این سؤال، بدون اغراق و بدون ترسافکنی.
اگر به تغییرات چند سال اخیر نگاه کنیم، دلیل این نگرانی کاملاً قابل درک است. هوش مصنوعی امروز میتواند:
· محتوا تولید کند
· کمپین تبلیغاتی بهینه کند
· رفتار کاربران را تحلیل کند
· گزارشهای مارکتینگ بسازد
· حتی پاسخ کاربران را بهصورت خودکار بدهد
کارهایی که تا همین چند سال پیش، بخش بزرگی از وظایف دیجیتال مارکترها محسوب میشدند.
در کسبوکارهای نوپا که معمولاً هر نفر چند نقش را همزمان بر عهده دارد، طبیعی است که این سؤال مطرح شود:
«اگر هوش مصنوعی این کارها را انجام میدهد، نقش من چیست؟»
برای پاسخ به این سؤال، ابتدا باید نقش دیجیتال مارکتر در کسبوکارهای نوپا را درست بشناسیم. در استارتاپها، دیجیتال مارکتر معمولاً فقط مجری نیست. او:
· بازار و مخاطب را میشناسد
· استراتژی رشد را طراحی میکند
· پیام برند را شکل میدهد
· بین تیم محصول، فروش و محتوا پل میزند
بخش زیادی از این وظایف، تصمیمگیری، تحلیل انسانی و درک زمینه (Context) است؛ چیزی که هوش مصنوعی هنوز در آن ضعف جدی دارد.
برای نگاه واقعبینانه، باید بپذیریم که هوش مصنوعی برخی وظایف دیجیتال مارکترها را واقعاً بهتر و سریعتر انجام میدهد. از جمله:
· تحلیل حجم بالای دادهها
· انجام کارهای تکراری و زمانبر
· پیشنهاد ایدههای اولیه
· بهینهسازی خودکار کمپینها
در کسبوکارهای نوپا، این اتفاق حتی یک مزیت است. چون به تیمهای کوچک کمک میکند با منابع کمتر، کارهای بیشتری انجام دهند.
اما نکته مهم اینجاست:
هوش مصنوعی وظیفهها را جایگزین میکند، نه نقشها را.
وظیفه یعنی کاری مشخص و قابل تکرار.
نقش یعنی مسئولیت، تصمیمگیری و دید کلی.
هوش مصنوعی در انجام وظایف عالی است، اما در ایفای نقش هنوز ناتوان است. برای مثال:
· میتواند متن بنویسد، اما نمیداند این متن با هویت برند همخوان است یا نه
· میتواند داده تحلیل کند، اما نمیفهمد اولویت کسبوکار چیست
· میتواند کمپین بهینه کند، اما هدف بلندمدت را درک نمیکند
اینها دقیقاً همان بخشهایی هستند که دیجیتال مارکتر در آنها نقش کلیدی دارد.
استارتاپها در محیطی پر از عدم قطعیت فعالیت میکنند. بازار هنوز شکل نگرفته، محصول در حال تغییر است و مخاطب دائماً بازخورد میدهد. در چنین شرایطی:
· تصمیمها نیاز به قضاوت انسانی دارند
· استراتژیها باید منعطف باشند
· خلاقیت و شهود نقش مهمی دارند
هوش مصنوعی بر اساس دادههای گذشته کار میکند، اما استارتاپها بیشتر با آیندهای نامعلوم سروکار دارند. اینجاست که حضور دیجیتال مارکتر انسانی غیرقابل جایگزین میشود.
پاسخ کوتاه و صادقانه این است:
برخی نقشها حذف میشوند، اما نقشهای جدیدی شکل میگیرند.
دیجیتال مارکترهایی که فقط به اجرای دستی کارها محدود شدهاند، بیشتر در معرض خطر هستند. اما کسانی که:
· تحلیلگر هستند
· استراتژیک فکر میکنند
· ابزارها را هوشمندانه بهکار میگیرند
نهتنها حذف نمیشوند، بلکه ارزشمندتر هم میشوند.
در واقع، هوش مصنوعی دیجیتال مارکتر ضعیف را حذف میکند، نه دیجیتال مارکتر خوب را.
سؤال مهمتر از «آیا حذف میشویم؟» این است:
چه مهارتهایی باید یاد بگیریم؟
دیجیتال مارکترهای موفق در کسبوکارهای نوپا باید:
· تحلیل داده را بلد باشند
· تفکر استراتژیک داشته باشند
· با ابزارهای AI کار کنند، نه با آنها بجنگند
· خروجی هوش مصنوعی را نقد و اصلاح کنند
در این شرایط، هوش مصنوعی به جای تهدید، به یک اهرم قدرت تبدیل میشود.
اگر از زاویه درست نگاه کنیم، هوش مصنوعی:
· زمان دیجیتال مارکتر را آزاد میکند
· کارهای خستهکننده را حذف میکند
· تمرکز را به سمت تصمیمگیری میبرد
در کسبوکارهای نوپا، این یعنی دیجیتال مارکتر میتواند:
· بیشتر به رشد فکر کند
· ارتباط بهتری با تیم محصول داشته باشد
· روی تجربه مشتری تمرکز کند
اینها کارهایی هستند که هیچ الگوریتمی بهتنهایی از پس آنها برنمیآید.
ترس باعث مقاومت میشود و مقاومت باعث عقبماندن. دیجیتال مارکترهایی که از AI فرار میکنند، بهمرور از بازار کار عقب میافتند. در مقابل، کسانی که:
· یاد میگیرند
· تجربه میکنند
· اشتباه میکنند و اصلاح میکنند
در آینده جایگاه قویتری خواهند داشت.
در کسبوکارهای نوپا، این موضوع حتی حیاتیتر است، چون سرعت تغییر بالاست و فرصت جبران کم.
آینده متعلق به دیجیتال مارکترهایی است که:
· ترکیب انسان و ماشین را بلدند
· از داده میترسند، اما به آن وابسته نیستند
· خلاقیت انسانی را با تحلیل ماشینی ترکیب میکنند
در این آینده، دیجیتال مارکتر بیشتر شبیه:
· معمار تجربه مشتری
· استراتژیست رشد
· تحلیلگر رفتار بازار
خواهد بود، نه صرفاً مجری کمپینها.
پاسخ نهایی این است:
خیر، اما دیجیتال مارکترها را تغییر میدهد.
هوش مصنوعی جای انسانهایی را میگیرد که حاضر به یادگیری و تغییر نیستند، نه جای کسانی که خودشان را بهروز میکنند. در کسبوکارهای نوپا، دیجیتال مارکترهایی که از AI بهعنوان ابزار استفاده میکنند، نهتنها حذف نمیشوند، بلکه نقش پررنگتری در رشد کسبوکار خواهند داشت.
در نهایت، آینده نه متعلق به هوش مصنوعی است و نه فقط انسان؛
بلکه متعلق به انسانهایی است که بلدند با هوش مصنوعی کار کنند.
