پوست دور چشم، نازکترین و حساسترین بخش صورت است و اولین جایی است که خستگی، استرس و افزایش سن را نشان میدهد. خیلیها بهدنبال راهحلهای طبیعی برای کاهش تیرگی، پف و چروک این ناحیه هستند و یکی از پرطرفدارترین گزینهها، روغن کنجد است. در این مقاله بهصورت علمی و کاربردی، خواص روغن کنجد برای پوست دور چشم را بررسی میکنیم، مزایا و عوارض احتمالی آن را میگوییم، روش صحیح استفاده را توضیح میدهیم و در انتها یک کرم تخصصی مطمئن از برند تراست را بهعنوان مکمل روتین معرفی میکنیم.
پوست اطراف چشم حدوداً سه تا پنج برابر نازکتر از پوست گونهها و پیشانی است، غدد چربی کمتری دارد و سد دفاعیاش ضعیفتر است. به همین دلیل:
سریعتر رطوبت خود را از دست میدهد و خشک میشود.
نسبت به عوامل محیطی (آفتاب، آلودگی، دود سیگار) حساستر است.
مستعد چروکهای ریز (بهخصوص خطوط پنجهکلاغی)، تیرگی و پف است.
بنابراین، هر مادهای را نباید بیمحابا دور چشم استفاده کرد؛ حتی اگر طبیعی و گیاهی باشد. روغن کنجد هم با وجود مزایای زیاد، نیاز به استفاده آگاهانه و اصولی دارد.
روغن کنجد از دانههای گیاه Sesamum indicum استخراج میشود و یکی از قدیمیترین روغنهای خوراکی و درمانی جهان است. در یک مقاله مروری در ژورنال Frontiers in Nutrition در سال ۲۰۲۳ گزارش شده که روغن کنجد سرشار از:
اسیدهای چرب غیراشباع مثل اولئیک و لینولئیک اسید
لیگنانها مانند سزامین، سزامول و سزامولین
توکوفرولها (اشکال ویتامین E)
فیتواسترولها و ترکیبات فنولیک
است؛ ترکیباتی که خواص آنتیاکسیدانی، ضدالتهابی و محافظتکننده از سلولها دارند.
مطالعات دیگری نیز تأیید کردهاند که روغن کنجد فعالیت آنتیاکسیدانی قابلتوجهی دارد و میتواند رادیکالهای آزاد را خنثی کند. همین ویژگیهاست که آن را برای مراقبت از پوست، بهویژه ناحیه حساس دور چشم، جذاب میکند.
یکی از کلیدیترین خواص روغن کنجد برای پوست دور چشم، اثر آنتیاکسیدانی آن است. رادیکالهای آزاد ناشی از نور خورشید (بهخصوص UV)، آلودگی هوا و استرس اکسیداتیو، باعث تخریب کلاژن و الاستین و ایجاد چروکهای زودرس میشوند.
در یک مرور نظاممند منتشرشده در مجله Phytotherapy Research در سال ۲۰۱۹، پژوهشگران نتیجه گرفتند که روغن کنجد دارای فعالیت آنتیاکسیدانی و ضدالتهابی قابل توجهی است و میتواند از سلولهای پوستی در برابر استرس اکسیداتیو محافظت کند.
نتیجه برای دور چشم چیست؟
کاهش سرعت تشکیل چروکهای ریز و متوسط
کمک به محافظت سلولهای ناحیه دور چشم در برابر آسیب اشعه UV (البته جایگزین ضدآفتاب تخصصی نیست)
کمک به روشنتر نشان دادن پوست از طریق کاهش آسیب اکسیداتیو مزمن
اگر در طول روز در معرض نور آفتاب و صفحهنمایشها هستید، استفاده حسابشده از روغن کنجد (یا محصولات حاوی آن) میتواند بخشی از استراتژی محافظت آنتیاکسیدانی دور چشم شما باشد.
یکی دیگر از خواص روغن کنجد برای پوست دور چشم، خاصیت ضدالتهابی آن است. التهاب مزمن خفیف در بافتهای اطراف چشم، میتواند به:
تشدید تیرگی
حساسیت و قرمزی
افزایش پف و خستگی ظاهر چشم
منجر شود.
در همان مرور نظاممند سال ۲۰۱۹، روغن کنجد بهعنوان روغنی با فعالیت ضدالتهابی قابلتوجه معرفی شده است؛ بهطوریکه ترکیباتی مثل سزامول و سزامین میتوانند مسیرهای التهابی را مهار کنند.
همچنین، یک کارآزمایی بالینی روی بیماران بستری نشان داده است که مراقبت از پوست با روغن کنجد میتواند از ایجاد زخم فشاری پیشگیری کند؛ این موضوع به نقش آن در تقویت سد دفاعی پوست و کاهش التهاب اشاره دارد.
برای دور چشم، این اثرات به شکل:
کاهش تحریکپذیری و قرمزی
آرام شدن احساس کشیدگی و سوزش خفیف
کمک غیرمستقیم به کاهش پف ناشی از التهاب خفیف
خود را نشان میدهند. البته اگر پف زیر چشم ناشی از مشکلات کلیوی، قلبی، آلرژی شدید یا وراثت باشد، روغن کنجد بهتنهایی کافی نیست و نیاز به بررسی پزشکی دارد.
پوست دور چشم بهدلیل کم بودن غدد چربی، بهسرعت آب خود را از دست میدهد و دچار خشکی و چروک زودرس میشود. روغن کنجد به چند شکل میتواند کمک کند:
محافظت از سد لیپیدی پوست
اسیدهای چرب موجود در روغن کنجد (بهخصوص اولئیک و لینولئیک اسید) در تأمین و حفظ چربیهای محافظ سطح پوست نقش دارند و به کاهش تبخیر آب از سطح پوست کمک میکنند.
حفظ رطوبت بهصورت غیرمستقیم
روغن کنجد خودش رطوبت وارد پوست نمیکند، اما مثل یک "درپوش محافظ" عمل میکند و رطوبت موجود (مثلاً بعد از استفاده از سرم یا کرم آبرسان) را در پوست حبس میکند.
افزایش نرمی و انعطافپذیری
برخی مطالعات مروری اشاره کردهاند که استفاده از روغن کنجد در ماساژ، به افزایش کشسانی و نرمی پوست کمک میکند و روند پیرشدن پوست را کند میکند.
در مجموع، اگر قبلاً یک کرم یا سرم آبرسان سبک مخصوص دور چشم استفاده کردهاید، لایه نازکی از روغن کنجد (در صورت تحمل پوست) میتواند به ماندگاری بیشتر آن کمک کند.
پاسخ کوتاه: بهتنهایی معجزه نمیکند، اما میتواند کمککننده باشد.
مکانیزمها:
آنتیاکسیدانهای روغن کنجد از تجزیه کلاژن توسط رادیکالهای آزاد جلوگیری میکنند.
اسیدهای چرب ضروری به پایداری غشای سلولی کمک میکنند و انعطافپذیری پوست را افزایش میدهند.
اثرات ضدالتهابی، از التهاب مزمن خفیف ناشی از محیط یا مالش مکرر چشمها میکاهد.
اما باید واقعبین بود:
چروکهای عمیق و قدیمی فقط با روغن کنجد از بین نمیروند.
برای تأثیر واقعی، باید از سنین حدود ۲۵ سالگی به بالا بهعنوان بخشی از روتین پیشگیری از پیری استفاده شود.
بهترین نتیجه زمانی است که روغن کنجد در کنار محصولات تخصصی حاوی پپتیدها، رتینول ملایم، هیالورونیک اسید و آنتیاکسیدانهای قویتر استفاده شود.
اگر میخواهید از خواص روغن کنجد برای پوست دور چشم بهصورت خانگی استفاده کنید، حتماً این نکات را رعایت کنید:
انتخاب نوع مناسب روغن کنجد
بهتر است از روغن کنجد خالص، تصفیهشده و سرد فشار (Cold Pressed) استفاده کنید.
روغن خوراکی تیره و بودار (مخصوص آشپزی) معمولاً بوی قوی و ترکیباتی دارد که برای دور چشم خوشایند نیست.
تست حساسیت (Patch Test)
مقدار کمی روغن را روی پوست پشت گوش یا کنار گردن بزنید.
۲۴ ساعت صبر کنید؛ اگر قرمزی، خارش یا سوزش غیرعادی نداشتید، میتوانید برای دور چشم امتحان کنید.
اگر سابقه آلرژی به کنجد دارید، از استفاده موضعی خودسرانه پرهیز کنید، چون مطالعات آلرژی پوستی نشان دادهاند که روغن کنجد میتواند در برخی افراد حساسیت پوستی ایجاد کند.
روش استفاده روی دور چشم
ابتدا صورت و ناحیه دور چشم را با شوینده ملایم بشویید و کاملاً خشک کنید.
(ترجیحاً) یک کرم یا ژل آبرسان مخصوص دور چشم بزنید.
سپس یک قطره بسیار کم روغن کنجد روی نوک انگشت حلقه قرار دهید.
با ضربههای بسیار ملایم، فقط روی استخوان اطراف چشم (اوربیتال بون) پخش کنید؛ روی لبه پلک بالا نزنید تا وارد چشم نشود.
از مالش شدید و کشیدن پوست خودداری کنید.
تعداد دفعات استفاده
برای شروع، ۲–۳ شب در هفته کافی است.
در صورت تحمل پوست، میتوانید به استفاده روزانه در شب برسید؛ اما صبحها، ترجیحاً فقط از کرم تخصصی و ضدآفتاب استفاده کنید.
خیلیها دوست دارند روغن کنجد را با مواد دیگر ترکیب کنند. چند ترکیب رایج (با احتیاط):
روغن کنجد + روغن بادام شیرین
مناسب پوستهای خشک برای نرمی بیشتر و کاهش احساس کشیدگی.
روغن کنجد + چند قطره ویتامین E (توکوفرول)
برای تقویت بیشتر خواص آنتیاکسیدانی؛ البته خود روغن کنجد حاوی توکوفرولها است.
روغن کنجد + آلوئهورا ژل خالص
ابتدا لایه نازک ژل آلوئهورا و سپس کمی روغن کنجد، برای آبرسانی و آرامسازی پوست.
نکته مهم: پوست دور چشم فوقالعاده حساس است؛ از مخلوطکردن همزمان چند روغن سنگین، اسانسهای تند (مثل اسطوخودوس یا درخت چای) یا مواد لایهبردار خانگی مثل لیمو و جوششیرین در این ناحیه شدیداً پرهیز کنید.
با وجود تمام مزایا، خواص روغن کنجد برای پوست دور چشم بدون ریسک نیست:
حساسیت و آلرژی
گزارشهایی از حساسیت تماسی و حتی آنافیلاکسی نسبت به کنجد و روغن کنجد در مقالات آلرژی و درماتیت تماسی ثبت شده است. اگر به کنجد خوراکی حساسیت دارید، بدون مشورت پزشک از روغن کنجد روی پوست (بهخصوص ناحیه دور چشم) استفاده نکنید.
ایجاد میلیا یا جوشهای ریز
در پوستهای خیلی مستعد، استفاده مداوم از روغنهای سنگین میتواند منجر به دانههای ریز سفید (میلیا) یا جوشهای ظریف شود. اگر چنین چیزی دیدید، مصرف را قطع کنید.
سوزش یا ناراحتی چشمی
اگر روغن وارد چشم شود، میتواند سوزش موقت ایجاد کند. حتماً فقط روی پوست اطراف و با فاصله از لبه مژهها بزنید.
ناسازگاری با برخی درمانهای تخصصی
اگر از کرمهای تجویزی قوی (مثل رتینول پزشکی یا ترکیبات لایهبردار قوی) استفاده میکنید، روغن کنجد را با فاصله زمانی و با مشورت پزشک به روتین اضافه کنید.
در جدول زیر، روغن کنجد را با چند روغن گیاهی رایج برای دور چشم مقایسه میکنیم:
این جدول نشان میدهد که روغن کنجد برای افرادی که بهدنبال آنتیاکسیدان قوی و اثر ضدالتهاب هستند، گزینه جذابی است؛ اما برای پوستهای فوقالعاده حساس یا کاملاً چرب، شاید روغنهای سبکتر مثل جوجوبا انتخاب بهتری باشند.
استفاده آگاهانه از روغن کنجد (یا محصولات حاوی آن) بیشتر برای این گروهها مفید است:
افراد بالای ۲۵–۳۰ سال که اولین چروکهای ریز دور چشم را مشاهده میکنند.
کسانی که ساعات طولانی با کامپیوتر و موبایل کار میکنند و دور چشم خسته و کدر دارند.
افرادی که در شهرهای آلوده و پرآفتاب زندگی میکنند و به آنتیاکسیدان موضعی نیاز دارند.
کسانی که پوست دور چشم خشک، زبر یا دارای احساس کشیدگی دارند.
در مقابل، اگر:
تیرگی زیر چشم شما کاملاً ژنتیکی است،
یا ناشی از بیماریهای زمینهای (کمخونی شدید، مشکلات تیروئید، بیماریهای کبدی و...)،
روغن کنجد و سایر محصولات موضعی فقط تا حدی ظاهر را بهبود میدهند و جایگزین درمان علت اصلی نیستند.
اگر ترجیح میدهید بهجای روغن خالص، از کرمها و سرمهای تخصصی حاوی روغن کنجد استفاده کنید، به این نکات توجه کنید:
بررسی لیست مواد مؤثره (Ingredients)
روغن کنجد بهتر است در کنار ترکیباتی مثل ویتامینهای A، C، E، پپتیدها، هیالورونیک اسید و عصارههای ضدالتهاب قرار گرفته باشد تا اثر همافزا ایجاد کند.
تخصصی بودن محصول برای ناحیه چشم
هر کرم حاوی روغن کنجد را نباید روی دور چشم استفاده کرد؛ محصول باید بهطور اختصاصی برای دور چشم فرموله شده باشد (آزمایش ایمنی چشم، بافت سبک، جذب سریع).
اطمینان از ایمنی و غیرتحریکی بودن
در یک ارزیابی ایمنی منتشرشده در International Journal of Toxicology، روغن دانه کنجد و مشتقاتش در غلظتهای رایج در فرآوردههای آرایشی–بهداشتی، غیرتحریککننده و غیرسرطانزا ارزیابی شدهاند، بهشرط اینکه فرمولاسیون بهدرستی طراحی شود. بنابراین انتخاب برند معتبر اهمیت زیادی دارد.
تناسب با نوع پوست و سن
محصولی انتخاب کنید که روی آن قید شده "مناسب انواع پوست" یا متناسب با نوع پوست شما باشد و محدودیت سنی (مثلاً بالای ۱۶ یا ۲۵ سال) را هم در نظر بگیرید.
اگر تست حساسیت را انجام دادهاید و پوست شما واکنش منفی نشان نداده، میتوانید شبها از مقدار بسیار کم روغن کنجد استفاده کنید. اما برای جلوگیری از ایجاد میلیا و سنگینی، توصیه میشود:
از مصرف زیاد و مداوم خودداری کنید.
آن را بهعنوان "لایه نهایی" روی کرم آبرسان یا سرم دور چشم استفاده کنید، نه بهعنوان تنها محصول مراقبتی.
خیر. بهطور کلی:
برای پوستهای نرمال تا خشک و مستعد چروک، با احتیاط و در حد کم، میتواند مفید باشد.
برای پوستهای خیلی چرب یا فوقالعاده حساس، ممکن است سنگین یا تحریککننده باشد.
در صورت سابقه آلرژی به کنجد، استفاده موضعی بدون مشورت پزشک توصیه نمیشود.
از نظر علمی، فرمولاسیونهای تخصصی (کرمها و سرمهای دور چشم) که روغن کنجد را در کنار آنتیاکسیدانها و آبرسانهای دیگر قرار میدهند، ایمنتر و مؤثرتر از استفاده خودسرانه روغن خالص هستند؛ زیرا:
بالانس چربی و آب بهدرستی طراحی شده است.
احتمال انسداد منافذ و ایجاد میلیا کمتر است.
محصول از نظر حساسیتزایی و ایمنی تست شده است.
بسته به نوع محصول:
برای روغن خالص، بهتر است از حدود ۲۰–۲۵ سال به بعد و با احتیاط استفاده شود.
برای کرمها و سرمهای تخصصی، معمولاً روی بستهبندی ذکر میشود؛ مثلاً کرم دور چشم تراست مناسب ۱۶ سال به بالا است که نشان میدهد فرمولاسیون آن برای این گروه سنی نیز در نظر گرفته شده است.
اگرچه خواص روغن کنجد برای پوست دور چشم قابلتوجه است، اما برای نتیجهگیری پایدار و ایمن، استفاده از یک کرم تخصصی که توسط تیم تحقیق و توسعه فرموله شده، انتخاب عاقلانهتری است. کرم دور چشم تراست (تولید هلدینگ مهلران) دقیقاً با همین نگاه طراحی شده است:
ضدچروک، ضد پف و ضد تیرگی دور چشم
کاهش چروکهای عمقی و خطوط پنجهکلاغی
کمک به جلوگیری از افتادگی پلک و پرکردن چروکهای سطحی
آبرسان، شفافکننده و ضدالتهاب پوست دور چشم
ضد رادیکالهای آزاد بهواسطه ویتامینهای A، C و E
مناسب انواع پوست و قابل استفاده از ۱۶ سال به بالا
پوست دور چشم، بهدلیل نازک بودن و تعداد کم غدد چربی، همیشه در معرض خشکی، التهاب، تیرگی و چروک است. توضیحات شرکت تولیدکننده تأکید میکند که این کرم با فرمولاسیون اختصاصی، روند پیری نواحی دور چشم را به تعویق میاندازد و علاوهبر پیشگیری، چروکهای خفیف را نیز بهبود میدهد. وجود آنتیاکسیدانها (از جمله ویتامینهای A، C، E) در این محصول، آن را به مکملی قدرتمند در کنار راهکارهای خانگی مثل روغن کنجد تبدیل میکند.
روش مصرف پیشنهادی کرم دور چشم تراست:
صبح و شب، مقدار کمی از کرم را روی پوست تمیز اطراف و زیر چشم قرار دهید.
با نوک انگشتان و ضربههای آرام، از سمت داخل به خارج ماساژ دهید تا کاملاً جذب شود.
طبق توصیه، روی پلک بالایی (جایی که احتمال ورود به چشم وجود دارد) استفاده نشود.
بهاینترتیب، میتوانید از یک محصول علمی، ایمن و آزموده بهره ببرید و در عین حال، اگر تمایل دارید از روغن کنجد هم استفاده کنید، آن را در لایهای بسیار نازک و بهعنوان مکمل، روی این کرم یا در شبهای جداگانه بهکار ببرید.
اگر بهدنبال یک محصول تخصصی و مطمئن هستید که در کنار خواص روغن کنجد برای پوست دور چشم، از ترکیب چند آنتیاکسیدان قوی، آبرسانها و ترکیبات ضدچروک حرفهای هم بهره ببرید، کرم دور چشم تراست انتخاب کاملاً منطقی است.
فروش این محصول بهصورت آنلاین، از طریق فروشگاه اینترنتی محصولات تراست انجام میشود؛ وبسایتی که بهعنوان نماینده رسمی برند تراست، تحت نظارت یکی از برترین مشاوران تراست فعالیت میکند و مجموعهای از بهترین محصولات مراقبتی، آرایشی و بهداشتی را با تضمین اصالت و امکان مشاوره رایگان در اختیار شما قرار میدهد.
در نتیجه، اگر بهدنبال روشی علمی، ایمن و در عین حال نزدیک به طبیعت برای مراقبت از پوست حساس دور چشم خود هستید، ترکیب آگاهانه خواص روغن کنجد برای پوست دور چشم با استفاده منظم از کرم دور چشم تراست در روتین روزانه، میتواند بهترین نتیجه را برایتان بههمراه داشته باشد.
Afroz M, et al. A systematic review on antioxidant and antiinflammatory activity of Sesame (Sesamum indicum L.) oil and further confirmation of antiinflammatory activity by chemical profiling and molecular docking. Phytotherapy Research. 2019;33(10):2585–2608.
Available from: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31373097/
Bahanla Oboulbiga EB, et al. Physicochemical, potential nutritional, antioxidant and health properties of sesame seed oil: a review. Frontiers in Nutrition. 2023;10:1127926.
Available from: https://www.frontiersin.org/journals/nutrition/articles/10.3389/fnut.2023.1127926/full
Antioxidant activity and total phenolic content of sesame (Sesamum indicum L.) seed oil. Tropical Agricultural Research. 2013;24(3):296–302.
Available from: https://tar.sljol.info/articles/10.4038/tar.v24i3.8015/
Johnson W, et al. Amended Safety Assessment of Sesamum Indicum (Sesame) Seed Oil, Hydrogenated Sesame Seed Oil, Sesamum Indicum (Sesame) Oil Unsaponifiables, and Sodium Sesameseedate. International Journal of Toxicology. 2011;30(3_suppl):40S–53S.
Available from: https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/1091581811406987
Effectiveness Of Sesame Oil For The Prevention Of Pressure Ulcer In Patients With Bed Rest Undergoing Hospitalization.
Available from: https://arxiv.org/abs/2011.08703
