چطوری از گوگل دست بکشم؟

چطور از گوگل دست بکشم یا گوگل رو در زندگی خود کمرنگ‌تر کنم؟ از این دست سؤالات برای شما وقتی پیش بیاد چه راه هایی رو در نظر میگیرید؟ من چند سالی هست استفاده از گوگل رو تقریبا به صفر رسونده بودم، اخیر هم خیلی ناچیز از اون استفاده می‌کنم (۱- جی‌میلی که سال‌ها پیش حذف شد، یک مورد جایگزین شد که در ۶ ماه اخیر کمتر از ۶ بار به اون وارد شدم. ۲- برخی جست‌و‌جوها). در این میان من صحبت از داده کردم، مجموعه دارایی که گوگل به واسطهٔ اون خیلی از کاربران رو به سمت خودش می‌کشونه، از اطلاعات این کاربران (سوء) استفاده می‌کنه. با این حساب این نوشته به ۲ بخش تقسیم می‌شود: ۱- چگونه به گوگل کمتر دیتا بدهیم. ۲- چگونه از گوگل فاصله بگیریم یا در بهترین شرایط از اون استفاده نکنیم.


چگونه به گوگل کمتر دیتا بدهیم؟

در این نوشته قرار نیست خیلی تخصصی در مورد مسائل مربوط به گوگل یا سرویس‌های منحصر به توسعه‌دهندگان صحبت شود. همچنین این نوشته کسی را برای دادن اطلاعات به گوگل سرزنش نمی‌کند. در هر حال این انتخاب در قدم اول برعهده شخص شماست.

بخواهید یا نخواهید یکایک اطلاعات شما در گوگل ذخیره می‌شود (آنهایی که حتی فکرش را هم نمی‌کنید) مانند: فرم‌هایی که پر کرده‌اید، نحوه تکمیل ریکپچا، توجه شما به صفحه‌ای خاص، علایقتان، ماندن شما در یک صفحه، ضربه زدن یا تپ کردن روی بخشی از سرویس‌های گوگل یا نتایج آن و در یک کلام تحلیل دقیق رفتار شما.

مواردی که منجر به شناسایی شما می‌شود یا تأثیر در سهولت شناسایی شما دارد (برخی موارد برگرفته از این پیوند):

۱- آی‌پی (تغییر بدهیم)

۲- مک‌آدرس (مراقب ارسال برخی لاگ‌ها باشیم، نیازی به مک اسپوفینگ نیست.)

۳- مرورگر، سیستم‌عامل (User-agent را تغییر بدهیم)

۴- ابعاد صفحه نمایش (قابل تغییر هست)

۵- موقعیت (قابل جعل هست،در پایین به اختصار توضیح‌داده می‌شود. آیا الزامی به فعال بودن لوکیشن گوشی همراه دارید؟ اگر خیر، بهتر است آن را غیرفعال کنید.)

۶− کوکی‌ها (قابل حذف یا تغییر هستند)

۷− سشن‌ها (قابل حذف)

۸− وب‌آر‌تی‌سی (WebRTC قابلیت غیرفعال شدن در مرورگر را دارد.)

۹− صفحات خاص بازدید شده از طریق نتایج گوگل (در ارتباط با مورد ۶ که کلاینت‌ساید هست، همچنین لینکی که در نتایج روی آن کلیک می‌کنید، پیشنهاد استفاده از Google search link fix است که در موتور جست‌و‌جوی گوگل و Yandex به کمک شما می‌آید.)

۱۰- رفتار کاربر (هوشمندی کاربر رو طلب می‌کنه با تغییر الگوی رفتار در مواردی خاص. خوبه بدونید گاهی حتی جامپ کردن در یک فیلم یوتیوب یا رها کردن اشاره گر موس در بخشی از صفحه معرف هویت مجازی شما می شود.)

۱۱− اپ‌های مورد علاقه (از یک مرکز مورد اعتماد می‌توان برنامه‌ها رو دریافت کرد.)

۱۲- لاگ‌هایی که از دستگاه‌های مختلف به سمت گوگل فرستاده می‌شود (برخی قابل جلوگیری هستند.)

۱۳- دیتایی که هنگام بازدید از سایت غیر مرتبط با گوگل از طریق آنالیتیکس به گوگل می‌دهید (ردیاب‌های گوگل، آمارگیر و... را غیرفعال کنید.)

۱۴− اطلاعات شخصی (در فضای ابری گوگل، جی‌میل و آنچه گوگل در اختیار شما قرار داده اطلاعات شخصی خود از قبیل فیلم، عکس، یادداشت شخصی، رویداد تقویمی، صدا، موقعیت منزل و محل‌کار و آنجایی که رفت و آمد می‌کنید و ... را قرار ندهید.)

۱۵− سینک‌کردن ناآگاهانه/آگاهانه (آنچه مرتبط با حریم شخصی شماست با گوگل سینک نکنید، یا قابلیت سینک با گوگل را غیرفعال کنید.)

۱۶− جست‌و‌جوی بی‌مورد (لزومی به جست‌وجوی نام نزدیکان، اقوام، آشنایان، دوستان و ... توسط گوگل در خیلی موارد نیست این شامل شماره همراه آن‌ها، شناسهٔ آن‌ها در شبکه‌های مجازی و اینچنین موارد است.)

۱۷- جست‌وجوی منحصر به شما (اگر هوادر یک تیم نادر هستید و نام یک بازیکن از آن تیم را مدام جست‌وجو می‌کنید و پیگیر حالش هستید یا شرکت فلانی ۱۰۰عدد از یک محصول را در جهان تولید کرده که یکی از آن‌ها تعلق به شما دارد و مایل به جست‌وجو درباره آن هستید، این جست‌و‌جوها که یک زنجیره را تشکیل می‌دهند هیچ فرقی با افشای IP اصلی شما ندارد.)

۱۸− در مرور نتایج کمی دقت به خرج بدهید (ارجاع به بخش شماره ۱،۳،۶ و دیگر موارد بالا، همینطور استفاده از حالت Private Mode مرورگر)

۱۹− اگر بخش ۷ را انجام داده‌اید قدم بعدی پاک کردن کوکی‌های دیگر سایت هایی است که متعلق به گوگل هستند، مانند: یوتیوب، gstatic و ...

۲۰- دسترسی‌های گوگل به داده‌ها (دسترسی‌های گوگل را در گوشی همراه خود محدود کنید، بدون استفاده از برخی سرویس‌های گوگل امکان استفاده مطلوب از اندروید را خواهید داشت.)


چگونه از گوگل فاصله بگیریم؟

آنچه گوگل در اختیار شما می‌گذارد صرفا برای جاسوسی از کاربر نیست، امّا اگر در کارکردش گوگل را به جاسوسی یا جمع‌آوری داده‌های شما نرساند ابزار مطلوبی برای گوگل نخواهد بود. شخصا برخی ابزارهایی که در زیر فهرست می‌شود را استفاده نمی‌کنم امّا ابزارهایی‌اند که مشابهی خوب برای نمونهٔ گوگل آن است.

گوگل.کام (موتور جست‌و‌جوی گوگل):

  • داک‌داک‌گو (DDG یا DuckDuckGo.com) نمونه‌ای برای استفاده روزانه از یک موتور جست‌و‌جو معرفی می‌شود. علنا از دیتای شما کاربران استفاده نمی‌کند امّا برای استفاده احتیاط سودمند است (پکت‌های ارسالی و دریافتی را از طریق wireshark هنگام جست‌و‌جو در این سایت بررسی کنید، improve.duckduckgo.com شاید کمی اعجاب‌آور برای شما باشد.)
  • سرکس (https://a.searx.space/) آزاد و متن‌باز، که روی میزبان شخصی یا سازمان خود هم می‌توانید از آن استفاده کنید، فهرست برخی جست‌و‌جوگر در این پیوند (https://searx.space/). از کدهای این موتورجست‌وجو بر می‌آید که کاربری هنگام استفاده ردیابی نمی‌شود. علاقه‌مند کمک به این پروژه هستید؟ این لینک را در گیت‌هاب دنبال کنید.
  • یوز (Yooz.ir) یا بهتر است گفته شود همان یوزی که دولت از آن حمایت نمی‌کند. در جست‌و‌جوی فارسی کمکتان می‌کند.
  • فایربال (fireball.com) به حریم خصوصی شما احترام می‌گذارد.

در فهرست بالا صحبتی از سرویس‌هایی که از نتایج گوگل یا بینگ استفاده می‌کنند، موتورهای جست‌وجوی یاندکس (روسیه) و بایدو (چین) نشد.

جی‌میل (رایانامهٔ گوگل):

  • پروتون‌میل (https://protonmail.com) مقداری فضای رایگان در اختیارتان می‌گذارد که با خرید، امکان ارتقا دارد. از رمزنگاری E2EE استفاده می‌کند که با داشتند یک کلید می‌توانید امنیت رایانامه‌ای که ارسال می‌کنید را ارتقا بدهید.
  • توتانوتا (mail.tutanota.com) متن‌باز، برای حریم خصوصی شما اهمیت قائل هست.
  • چاپار (chmail.ir) امن و داخلی با امکان فعال کردن سرویس‌هایی از قبیل ورود دو مرحله‌ای با پیامک، ارسال رایانامه با پیامک، تقویم جلالی و...


کروم (مرورگر گوگل):

  • فایرفاکس (Firefox) متن‌باز و آزاد با برخی تنظیمات برای شما سودمندخواهد بود.
  • پیل‌مون (Palemoon) متن‌باز دارای نسخه‌های سازگار با لینوکس (گنو/لینوکس) و دیگر سیستم‌عامل‌ها، انشعابی از فایرفاکس. اگر از منابع سخت‌افزاری کمی‌بهره می‌برید شاید این مرورگر گزینه مناسبی برای شما باشد.
  • واترفاکس (Waterfox) انشعابی آزاد و متن‌باز دیگر از فایرفاکس و سازگار با لینوکس و دیگر سیستم‌عامل‌ها.
  • آنگوگلد کرومیوم (Ungoogled Chromium) همان کرومیوم متن‌باز است با این تفاوت که در برخی موارد اطلاعات و دیتاهایی که به سمت گوگل ارسال می‌شود غیرفعال شده‌اند. برای نصب می‌توانید از روی سورس‌کد آن را Build کنید.
    در فهرست صحبتی از مرورگرهای معروف همچون اُپرا، ویوالدی، بریو (Brave که وابسته به سرویس‌های گوگل همانند Vivaldi است) و ... نشد.

گوگل درایو (فضای ابری گوگل):

  • نکست‌کِلَوْد (Nextcloud) به خوبی دنیای متن‌باز.
  • مگای معظم (Mega.nz) وقتی همهٔ اطلاعات شما رمزنگاری شده در مکانی امن قرار دارد حس خوبی دارید؟! یک نکته: رمز عبورتون رو محکم بچسبید تا اطلاعات همگام‌شدهٔ شما نپره.
  • سی‌فایل ( Seafile ) متن‌باز و گزینه‌ای دیگر برای همگام‌سازی فایل‌های شما.
  • پیکوفایل 💓 (Picofile) یک محصول ایرانی دوست‌داشتنی، با قدمت و پایدار و سریع مناسب برای نگهداری فایل‌ها.

در این فهرست صحبتی از دراپ‌باکس، آی‌کلاد، وان‌درایو، باکس، پی‌کلود و ... نشد.

گوگل‌مپس (Google Maps):

  • او‌اس‌ام (OpenStreetMap) تا وقتی OSM با این حجم از مهربانی هست چه نیازی به گوگل‌مپس؟ اگر استفاده تجاری از گوگل‌مپس دارید روی آوردن به OpenStreetMap رو یک پیشنهاد از من داشته باشید. نقشه‌های آفلاین و... هم گزینه‌های مناسبی هستند.
  • نقشهٔ پارسی‌جو (https://map.parsijoo.ir) در مواقعی که ممکن است تنها دسترسی به سایت‌های داخلی داشته باشید.




دیگر ابزارها:

  • اگر از Gboard در تلفن‌همراه استفاده می‌کنید تحقیق کرده و برنامه‌ای مناسب پیدا کنید.
  • در صورتی که کاربر گوگل آنالیتیکس هستید نگاهی به matomo.org (همان piwik سابق) داشته‌باشید.
  • اندروید با فاصله از گوگل را می‌خواهید؟ لینیج‌او‌اس (LineageOS) را امتحان کنید.
  • از Android Messages یا Google Allo استفاده می‌کنید؟ Signal دوست‌داشتنی را امتحان کنید.
  • برای یاد‌داشت‌برداری از Google Keep یا هر سرویس دیگر گوگل استفاده می‌کنید، نگاهی به Simple Note داشته‌باشید.


در این نوشته احتمال داده شده شما از برخی سرویس‌های گوگل استفاده نمی‌کنید، اگر از سرویس به خصوص گوگل استفاده می‌کنید نگاهی به این پیوند (https://alternativeto.net/list/818/how-to-live-without-google) داشته‌باشید و قدم به دنیای بدون گوگل بگذارید، دنیایی که اگر به امنیت و حریم‌شخصی خود اهمیت بدهید تجربه‌ای تکرار نشدنی برایتان پدید خواهد آورد.


یکی از اهداف این نوشته، نگاه متعصبانه به شرکت‌ها (گوگل، اپل، مایکروسافت و ...) و خدماتشان نیست، بلکه حریم‌خصوصی شما و کمک به تأمین آرامش مجازی شماست.