آیا تا به حال تپش قلب نامنظم یا سریع را تجربه کردهاید؟ این احساس ناخوشایند که گاهی با تنگی نفس، سرگیجه یا درد قفسه سینه همراه میشود، میتواند نشانه یک مشکل جدی به نام آریتمی قلبی باشد. آریتمیها زمانی رخ میدهند که سیستم الکتریکی قلب دچار اختلال شده و باعث نامنظم شدن ضربان قلب میشوند.
در گذشته، درمان این عارضه محدود به داروها یا جراحیهای پیچیده بود. اما با پیشرفت علم پزشکی، امروزه روشهای مدرن و کمتهاجمیتری برای مقابله با این مشکل وجود دارد که یکی از پیشرفتهترین آنها، ابلیشن سهبعدی قلب است.
این روش با استفاده از سیستمهای نقشهبرداری پیشرفته، به پزشک امکان میدهد مسیرهای الکتریکی غیرطبیعی قلب را با دقت بالا شناسایی و درمان کند، آنهم بدون نیاز به وابستگی شدید به تصویربرداری فلوروسکوپی و اشعه ایکس. برخلاف روشهای سنتی ابلیشن قلبی که اغلب با چالشهایی مانند دقت پایین، دید محدود و ناتوانی در شناسایی مسیرهای پنهان مواجه بودند، ابلیشن به روش سهبعدی توانسته این محدودیتها را بهطور چشمگیری کاهش دهد. (منبع : کلینیک آریتمی تهران)
ابلیشن قلب درمانی است که هدف آن از بین بردن بافتهای کوچکی از قلب است که مسئول ایجاد آریتمی هستند. بافتهایی که در ایجاد ضربان غیرطبیعی نقش دارند با ابزار مخصوصی سوزانده یا فریز میشوند. در روش سنتی، پزشک برای یافتن محل دقیق آریتمی، از تصاویر دوبعدی و اشعه ایکس استفاده میکرد. این فرآیند علاوه بر طولانی بودن، با خطاهایی نیز همراه بود و بیمار و پزشک را در معرض دوز بالایی از پرتو قرار میداد.
اما ابلیشن سهبعدی قلب انقلابی در این زمینه ایجاد کرده است. در این روش، پزشک با استفاده از سامانههای نقشهبرداری پیشرفتهای مانند سیستمهای الکتروآناتومیک، یک نقشه دقیق و واقعی از حفرههای قلبی بیمار ایجاد میکند. این نقشه، یک مدل مجازی سهبعدی از قلب است که پزشک را قادر میسازد تا مسیرهای الکتریکی غیرطبیعی را با دقت میلیمتری پیدا کند. سپس با استفاده از کاتترهای مخصوص، انرژی مورد نیاز برای ابلیشن به نقطه دقیق مورد نظر منتقل میشود. این فناوری پیشرفته، دقت عمل را به شدت افزایش داده و احتمال بازگشت آریتمی را کاهش میدهد.
فرآیند ابلیشن سهبعدی قلب یک روش دقیق و چند مرحلهای است که نیازمند تخصص بالای پزشک و تجهیزات مدرن است. در ادامه به مراحل اصلی این عمل اشاره میکنیم.
پیش از هر چیز، بیمار باید از نظر سلامت عمومی و وضعیت قلبی کاملاً بررسی شود. پزشک فوقتخصص آریتمی (الکتروفیزیولوژیست) تاریخچه پزشکی بیمار را بررسی میکند، آزمایشهای خون، اکوکاردیوگرافی و نوار قلب (EKG) انجام میدهد تا نوع و شدت آریتمی را مشخص کند. پس از تأیید آمادگی بیمار، عمل تحت بیهوشی عمومی یا موضعی آغاز میشود تا بیمار در طول فرآیند احساس راحتی داشته باشد.
عمل ابلیشن قلبی با نقشهبرداری سهبعدی در اتاق مخصوص الکتروفیزیولوژی انجام میشود که مجهز به سیستمهای پیشرفته است. پس از ضدعفونی و بیحسی موضعی در کشاله ران، یک یا چند کاتتر نازک از طریق رگها وارد قلب میشود. سیستم نقشهبرداری سهبعدی شروع به ساخت نقشه الکتریکی و آناتومیک قلب میکند. این نقشه به پزشک کمک میکند تا محل دقیق سیگنالهای الکتریکی غیرطبیعی را تشخیص دهد. (منبع: کلینیک آریتمی تهران)
پس از شناسایی محل آریتمی، پزشک با استفاده از انرژی رادیوفرکوئنسی (گرما) یا کریو (فریز کردن)، بافت غیرطبیعی را از بین میبرد. در تمام این مراحل، عملکرد قلب، فشار خون، اکسیژن و سایر علائم حیاتی بیمار بهصورت لحظهای پایش میشود. این عمل معمولاً بین ۲ تا ۴ ساعت طول میکشد. (منبع: دکتر محمود افتخارزاده)
فناوری سهبعدی ابلیشن، مزایای قابل توجهی نسبت به روشهای قدیمی دارد که باعث شده به سرعت جایگاه خود را در درمان آریتمیها پیدا کند.
دقت بسیار بالا: نقشه سهبعدی به پزشک امکان میدهد تا دقیقاً محل آریتمی را پیدا کرده و بافتهای سالم اطراف را دستنخورده باقی بگذارد.
کاهش زمان عمل: با شناسایی سریعتر و دقیقتر منبع آریتمی، مدت زمان کلی جراحی به طور چشمگیری کاهش مییابد.
کاهش دوز پرتو: وابستگی کمتر به تصاویر اشعه ایکس به معنای کاهش قابل توجه دوز پرتو برای بیمار و تیم پزشکی است.
بهبود نرخ موفقیت: دقت بیشتر در شناسایی و درمان، شانس موفقیت عمل را افزایش داده و احتمال بازگشت آریتمی را کاهش میدهد.
کاهش عوارض: به دلیل دقت در هدفگیری، ریسک آسیب به بافتهای حیاتی قلب و عروق اطراف به حداقل میرسد.
انتخاب کاندیدای مناسب برای ابلیشن به نوع آریتمی، شدت آن و سابقه درمانی بیمار بستگی دارد. به طور کلی، این روش برای بیمارانی که از مشکلات زیر رنج میبرند، توصیه میشود:
فیبریلاسیون دهلیزی (AFib): شایعترین نوع آریتمی که باعث ضربان نامنظم و سریع میشود.
فلوتر دهلیزی (Atrial Flutter): ضربانهای قلب سریعتر اما منظمتر از فیبریلاسیون.
تاکیکاردی فوق بطنی (SVTs): شامل انواع آریتمیهای سریع که از بالای بطنها منشأ میگیرند.
بیمارانی که به داروها پاسخ ندادهاند: افرادی که با وجود مصرف داروهای ضدآریتمی، همچنان علائم تپش قلب را تجربه میکنند.
مانند هر عمل پزشکی، ابلیشن سهبعدی نیز با ریسکهایی همراه است، هرچند که احتمال بروز آنها بسیار کم است. برخی از عوارض احتمالی عبارتاند از:
خونریزی یا کبودی در محل ورود کاتتر
عفونت
آسیب به بافتهای اطراف مانند رگها یا اعصاب
تشکیل لخته خون
نیاز به نصب دستگاه ضربانساز (pacemaker) در موارد بسیار نادر
پس از عمل، بیمار به مدت چند ساعت یا یک شبانه روز در بخش مراقبتهای ویژه تحت نظر قرار میگیرد. این نظارت برای اطمینان از عدم وجود هرگونه عارضه اولیه و پایداری ضربان قلب صورت میگیرد. معمولاً بیماران پس از ۲۴ ساعت از بیمارستان مرخص میشوند.
در طول دوره بهبودی، بیمار باید از فعالیتهای سنگین و ورزشهای شدید خودداری کند. ممکن است در روزهای اول، ضربانهای نامنظم یا تپش قلب خفیف احساس شود که کاملاً طبیعی است و به مرور زمان از بین میرود. پزشک برای اطمینان از موفقیت عمل، بیمار را برای معاینات و تستهای پیگیری در دورههای زمانی مشخص فرا میخواند.
