ایست قلبی وضعیتی اضطراری و تهدیدکننده حیات است، که در آن قلب بهطور ناگهانی از تپیدن بازمیماند. این وضعیت ،معمولاً به دلیل اختلال در سیستم الکتریکی قلب ایجاد میشود و باعث توقف جریان خون به مغز و سایر اندامها میشود. علائم شایع آن شامل از دست دادن هوشیاری، قطع تنفس و نداشتن نبض است. بررسی سریع وضعیت بیمار و شروع احیای قلبی ریوی (CPR)، میتواند نجاتدهنده باشد. (منبع: کلینیک آریتمی تهران)
درست است که این دو واژه گاهی به جای هم استفاده میشوند، اما تفاوتهای قابلتوجهی دارند:
حمله قلبی ناشی از انسداد در جریان خون عروق کرونری است که به عضله قلب آسیب میزند.
ایست قلبی ناشی از اختلال الکتریکی ناگهانی در قلب است که باعث قطع کامل عملکرد پمپاژی میشود.
هر حمله قلبی ممکن است به ایست قلبی منجر شود، اما هر ایست قلبی الزاماً از حمله قلبی ناشی نمیشود.
ایست قلبی اغلب بهصورت ناگهانی و بدون هشدار رخ میدهد. اما در برخی موارد، ممکن است علائمی بروز کند:
درد قفسه سینه
سرگیجه یا احساس سبکی در سر
تپش قلب نامنظم
تنگی نفس
بیحسی یا سوزنسوزن شدن اندامها
از دست دادن هوشیاری
قطع تنفس
نداشتن نبض
رنگپریدگی یا آبی شدن پوست
آشنایی با علائم هشداردهنده آن مانند بیهوشی ناگهانی، تنفس غیرعادی، درد قفسه سینه و سرگیجه میتواند جان یک انسان را نجات دهد. (منبع: کلینیک آریتمی تهران)
ایست قلبی میتواند دلایل مختلفی داشته باشد که برخی از آنها قابل پیشگیریاند:
آریتمیهای خطرناک (مثل فیبریلاسیون بطنی)
کاردیومیوپاتی
بیماری عروق کرونر شدید
شوک الکتریکی
غرقشدگی
خفگی یا انسداد راه تنفسی
خونریزی شدید
مصرف بیش از حد دارو یا مواد مخدر
برخی افراد در مقایسه با دیگران بیشتر مستعد ایست قلبی هستند:
افراد با سابقه آریتمی یا سکته قلبی
بیماران با سابقه خانوادگی ایست قلبی
افراد مبتلا به نارسایی قلبی
ورزشکاران حرفهای با مشکلات قلبی پنهان
مصرفکنندگان مواد محرک یا مخدر
در مواجهه با فردی که علائم ایست قلبی دارد، زمان حیاتیترین عامل نجات است.
تماس فوری با اورژانس ۱۱۵
بررسی هوشیاری و نبض بیمار
شروع CPR (احیای قلبی-ریوی)
فشردن قفسه سینه بهصورت مداوم (100 تا 120 بار در دقیقه)
استفاده از دستگاه AED (در دسترس بودن آن در اماکن عمومی بسیار مهم است)
هر دقیقهای که تا آغاز CPR تأخیر بیفتد، شانس زنده ماندن بیمار ۷ تا ۱۰ درصد کاهش مییابد.
ایست قلبی همیشه قابل پیشگیری نیست، اما اقدامات زیر میتوانند ریسک آن را بهشدت کاهش دهند:
ترک سیگار و الکل
تغذیه مناسب با کاهش چربیهای اشباع و نمک
فعالیت بدنی منظم
کنترل وزن
کنترل فشار خون
کنترل دیابت
پیگیری وضعیت چربی خون
درمان و پیگیری آریتمیهای قلبی
مراجعه دورهای به متخصص قلب
بررسی نوار قلب (ECG) و اکوکاردیوگرافی در صورت نیاز
استفاده از دستگاههای پیشگیرانه مانند دفیبریلاتور قابل کاشت (ICD) در افراد پرخطر
اطرافیان فردی که دچار ایست قلبی شدهاند، اولین و مهمترین حلقه نجات او هستند. آموزش CPR عمومی برای خانواده بیماران قلبی و حتی جامعه عمومی، نقش کلیدی در افزایش احتمال زندهماندن دارد.
اگر شما یا یکی از اعضای خانوادهتان سابقه آریتمی یا مشکلات قلبی دارید، بررسی وضعیت الکتریکی قلب، تستهای تشخیصی پیشرفته و ارزیابی ریسک ایست قلبی میتواند از اتفاقات ناگهانی پیشگیری کند.
ایست قلبی پدیدهای اورژانسی و مرگبار است که در بسیاری موارد با اقدام سریع و آگاهانه میتوان از مرگ یا آسیب دائمی ناشی از آن جلوگیری کرد. آگاهی از علائم، آمادگی اطرافیان و پیگیری وضعیت قلب، مهمترین ابزار ما برای مقابله با این تهدید خاموش هستند.
