عمل اسلیو معده یکی از محبوبترین روشهای جراحی لاغری (Bariatric Surgery) در سراسر جهان است. بسیاری از افرادی که با اضافهوزن یا چاقی مفرط دست و پنجه نرم میکنند، این روش را به عنوان راهکاری مؤثر برای کاهش وزن انتخاب میکنند. اما یکی از سؤالات رایج میان متقاضیان این جراحی این است: آیا در عمل اسلیو معده، غده اشتها خارج میشود؟ در این مقاله قصد داریم با زبانی ساده و علمی، این موضوع را به طور دقیق بررسی کنیم.
اسلیو معده (Sleeve Gastrectomy) نوعی جراحی کاهش وزن است که طی آن حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد از معده برداشته میشود. پس از انجام این عمل، معده شکل لولهای یا «آستینی» پیدا میکند. این کاهش حجم معده باعث میشود فرد سریعتر احساس سیری کند و کمتر غذا بخورد.
اما تأثیر این جراحی فقط به کاهش فیزیکی حجم معده محدود نمیشود. یکی از جنبههای مهم اسلیو معده، تغییراتی است که در هورمونهای گوارشی و اشتها بهوجود میآید. برای درک این موضوع، ابتدا باید با نقش هورمون گرلین و غدهای به نام فوندوس معده آشنا شویم.
گرلین (Ghrelin) که گاهی به آن «هورمون گرسنگی» هم گفته میشود، مادهای است که توسط معده تولید میشود و به مغز سیگنال میدهد که بدن نیاز به غذا دارد. این هورمون باعث افزایش اشتها میشود، مخصوصاً هنگام گرسنگی یا قبل از وعدههای غذایی.
بیشترین مقدار گرلین در قسمتی از معده به نام فوندوس (Fundus) تولید میشود. این ناحیه، قسمت فوقانی و خمیدهی معده است که بهطور خاص مسئول ترشح این هورمون است.
پاسخ کوتاه این است: بله.
در عمل اسلیو معده، بخش بزرگی از معده از جمله فوندوس برداشته میشود. بنابراین، ناحیهای که عمدهی هورمون گرلین را تولید میکرد، دیگر در بدن باقی نمیماند. این یعنی بعد از عمل، سطح هورمون گرلین در خون بهشدت کاهش پیدا میکند و در نتیجه اشتهای فرد نیز کم میشود.
در واقع، یکی از دلایل اصلی موفقیت جراحی اسلیو معده در کاهش وزن، نهتنها کاهش حجم معده، بلکه کاهش اشتهای فیزیولوژیک از طریق حذف منبع تولید گرلین است.
در بدن انسان، چیزی به نام "غده اشتها" به صورت رسمی وجود ندارد. اما اصطلاح «غده اشتها» در بین عموم ممکن است به بخشی از معده که گرلین ترشح میکند (یعنی فوندوس) اطلاق شود. بنابراین وقتی مردم میپرسند که "آیا در اسلیو غده اشتها خارج میشود؟" منظورشان در واقع همین قسمت از معده است که مسئول تولید هورمون گرسنگی است.
از نظر علمی، میتوان گفت که در عمل اسلیو، مرکز اصلی ترشح هورمون گرلین حذف میشود، و این دقیقاً همان چیزی است که عملاً باعث کاهش چشمگیر اشتها پس از عمل میگردد.
بسیاری از بیماران بلافاصله پس از عمل اسلیو گزارش میدهند که دیگر احساس گرسنگی شدیدی ندارند. حتی برخی اظهار میکنند که میل شدیدی که قبلاً به غذا داشتند، کاملاً ناپدید شده است.
البته این وضعیت در همه افراد به یک شکل باقی نمیماند. در برخی موارد، سطح گرلین ممکن است در بلندمدت دوباره افزایش یابد، ولی معمولاً هیچگاه به سطح قبل از جراحی نمیرسد. به همین دلیل، بسیاری از بیماران حتی سالها پس از عمل نیز اشتهای کمتری نسبت به گذشته دارند.
کاهش هورمون گرلین در نتیجه جراحی اسلیو، بهطور کلی خطری برای بدن ایجاد نمیکند. بدن انسان دارای سیستمهای پیچیده و جبرانی متعددی است و میتواند با سطوح پایینتر این هورمون هم عملکرد طبیعی داشته باشد.
البته باید توجه داشت که گرلین تنها نقش در اشتها ندارد. این هورمون در تنظیم قند خون، حافظه، خواب و حتی سلامت قلب نیز نقشهایی ایفا میکند. با این حال، تحقیقات نشان دادهاند که حذف جزئی منبع ترشح آن (یعنی فوندوس) تأثیرات منفی قابل توجهی در سلامت عمومی افراد ایجاد نمیکند.
بر خلاف اسلیو معده، در روشهایی مانند بایپس معده (Gastric Bypass)، قسمتی از معده که فوندوس در آن قرار دارد معمولاً دست نخورده باقی میماند. بنابراین در این نوع جراحیها، سطح گرلین کاهش قابل توجهی نمییابد و کاهش اشتها بیشتر به دلیل تأثیرات دیگر (مثل تغییر در جذب مواد و تحریک هورمونهای سیری) اتفاق میافتد.
به همین دلیل است که کاهش اشتها در اسلیو معده، معمولاً محسوستر و سریعتر از سایر روشها دیده میشود.
در پاسخ به این سؤال که آیا در عمل اسلیو معده، «غده اشتها» خارج میشود یا نه، باید گفت:
در نهایت، کاهش اشتها یکی از عوامل کلیدی موفقیت عمل اسلیو در کاهش وزن و بهبود کیفیت زندگی افرادی است که سالها با چاقی دست و پنجه نرم کردهاند.
