مراحل کلی نظارت بر تاسیسات برقی ساختمان‌ها

پیشگفتار :

وظیفه ناظر ساختمان نظارت بر انطباق ساختمان با مشخصات مندرج در پروانه نقشه‌ها و محاسبات فنی ضمیمه نقشه‌ها است. بنابراین از مهندس ناظر انتظار می‌رود قبل از به عهده گرفتن مسیولیت مهم نظارت، با مقررات ملی ساختمان و همچنین تاسیسات برقی ساختمان آشنایی کافی را داشته باشد. قبل از شروع به کار اجرای تاسیسات برقی در هر پروژه ساختمانی، باید نقشه مصوب تایید شده توسط سازمان نظام مهندسی در اختیار مهندس ناظر قرار گیرد. مهندس ناظر برق با مطالعه دقیق نقشه، چنانچه مغایرتی را در طراحی تاسیسات برقی با مقررات ملی ساختمان مشاهده نماید وظیفه دارد که این مغایرت را به اطلاع طراح جهت اصلاح برساند.

به طور کلی مهندس ناظر برق در چندین مرحله باید از ساختمان بازدید داشته باشد که در ادامه به این مراحل اشاره خواهیم کرد اما این قاعده کلی نمی‌باشد و مهندس ناظر در هر زمان دیگری که نیاز به بررسی، اخطار و تست تاسیسات داشته باشد باید در محل حضور داشته باشد.

بازدید اول : آشنایی با مالک و مجری و بررسی حریم شبکه برق

در اولین مرحله از بازدید ساختمان که در زمان شروع عملیات خاکبرداری انجام می‌شود، مهندس ناظر برق باید حریم شبکه برق را به منظور ایجاد فاصله‌ای ایمن از ساختمان برای جلوگیری از برق‌گرفتگی و ایجاد خسارت و صدمات به افراد، ساختمان و غیره بررسی نماید و این فاصله در طول عملیات ساختمانی و وجود ماشین‌آلات و داربستها در محل نیز بررسی گردد. مهندس ناظر ضمن آشنایی با مالک و مجری، دستورالعمل‌های مربوط به ارت موقت و تابلو برق موقت (کارگاهی) و همچنین راهنمایی‌های لازم در خصوص درخواست دیماند و کنتور موقت از شرکت توزیع نیروی برق را در اختیار مجری قرار خواهد داد. برای اجرای صحیح سیستم ارت، بهتر است مقاومت ویژه خاک محل اندازه‌گیری شود.

بازدید دوم : ارت موقت و تابلو برق کارگاهی

در این مرحله از اجرای ارت موقت و تابلو برق کارگاهی بازدید کرده و تمام نکات ایمنی مربوط به سیم کشی اتاق نگهبانی، نحوه اتصال شینه ارت تابلو به ارت موقت و کلیدهای موجود در تابلو برق کارگاهی از جمله کلید RCD مورد بازدید قرار گیرد. ضمنا کلیه کابلها باید در ارتفاع 2.5 متری نصب شوند و در کف کارگاه بصورت آزاد رها نشوند.

بازدید سوم : همبندی و ارت همراه با پی

در این مرحله که زمان گودبرداری و بستن فوانداسیون است بهترین زمان برای اجرای سیستم ارت و سپس همبندی است. بهتر است سیستم ارت با حضور ناظر انجام گیرد. اجرای همبندی ‍زمانی صورت می‌گیرد که آرماتوربندی کف ساختمان و ستونها انجام شده باشد و هنوز عملیات بتن‌ریزی صورت نگرفته است. با توجه به اینکه معمولا مجریان و برقکاران اطلاعات کافی در مورد اجرای همبندی ندارند بهتر است ناظر برق در زمان اجرای همبندی در محل ساختمان حضور داشته باشد تا ضمن نظارت بر حسن اجرای همبندی اصلی، مشکلات و سوالات پیش آمده از طرف مجری یا برقکار را برطرف نماید.

بازدید چهارم : بررسی خرید تجهیزات استاندارد و با کیفیت

برای اجرای تاسیسات برقی در داخل ساختمان، پس از مرحله دیوارچینی تا نصب تجهیزاتی مانند کلید و پریز و برقدار کردن آنها مراحل مختلفی وجود دارد که از جمله آنها می‌توان به خط تراز، علامت‌گذاری، شیارزنی، لوله و قوطی‌گذاری، مسریابی رایزرهای مربوط به سیستم برق، اعلام حریق، تلفن و آنتن، سیم‌کشی و نصب تجهیزات اشاره کرد. بنابراین این مرحله از اجرای ساختمان از جهت دقت و کیفیت کار از اهمیت بالایی برخوردار است. مهندس ناظر باید علاوه بر اینکه دستورالعمل جامعی در خصوص اجرای تاسیسات برقی در داخل ساختمان تهیه کند، باید با ادوات و تجهیزات استاندارد و با کیفیت نیز آشنایی داشته باشد و قبل از شروع به کار این مراحل، دستورالعمل و لیست تجهیزات استاندارد را در اختیار برقکار قرار دهد و پس از خرید تجهیزات توسط مالک یا برقکار بازدیدی از آنها داشته باشد.

بازدید پنجم : شیارزنی، لوله گذاری و قوطی گذاری

در این مرحله از اجرای عملیات شیارزنی، مسیریابی رایزرها، لوله گذاری و قوطی گذاری بازدید کرده. شیارزنی حتما توسط دستگاه فرز و بصورت عمودی اجرا شود. لوله های استفاده شده، لوله‌های استاندارد و غیرخودسوز باشد که قبلا در زمان خرید توسط مالک یا برقکار از طرف ناظر برق تایید شده باشد. ضمنا استفاده از لوله خرطومی پلاستیکی غیر استاندارد ممنوع میباشد و در صورت غیرخودسوز بودن، استفاده به صورت توکار در مصالح مجاز می‌باشد.

بازدید ششم : سیم کشی

بعد از تایید نحوه اجرای لوله‌گذاری، مرحله اجرای سیم‌کشی آغاز می‌شود. دقت شود که سیم‌ها و کابل‌ها از نوع استاندارد بوده، رنگبندی و سایز سیم‌ها برای روشنایی و پریزها مطابق با مبحث سیزدهم مقررات ملی ساختمان انجام شود. جهت اتصالات بین سیم‌ها از ترمینال استفاده شود و استفاده از نوار چسب برق در این خصوص ممنوع می‌باشد. سیم کشی مربوط به اعلام حریق، تلفن و آنتن نیز مطابق با استانداردهای و قوانین مبحث سیزدهم و سوم انجام شود.

بازدید هفتم : نصب تجهیزات

بعد از اجرای سیم کشی و هدایت آنها به سمت جایگاه مربوط به آنها تمامی اتصالات باید بررسی گردد. از جمله :

· اتصالات صحیح سیم‌ها به کلیدها و پریزهای موجود

· اتصالات صحیح سیم‌ها به کلیدهای مینیاتوری و بررسی آمپراژها آنها

· اتصالات کلید RCD

· اتصالات از شینه نول و ارت جعبه فیوز موجود در داخل واحدها

· بازدید از چیدمان کلیدهای مینیاتوری داخل جعبه فیوزها و آمپراژ آنها

· اتصالات سیم همبندی اصلی و اضافی و همبندی آسانسور به ارت باکس

· اتصالات تلفن، دوربین مداربسته، آنتن، اعلام حریق

· اتصالات سیم‌های حفاظتی واحدها به شینه ارت تابلو کنتوری

· اتصالات تابلو برق ، تابلو فرمان و ارت آسانسور

· لیبل گذاری بر روی کلیدهای مینیاتوری موجود در جعبه فیوزها

· لیبل گذاری بر روی سیم‌های متصل به شینه‌های نول و ارت تابلو کنتوری

· و سایر اتصالات دیگر

بازدید هشتم : رفع ایرادات احتمالی و تست

در این مرحله که بازدید نهایی محسوب می‌شود چنانچه معایب احتمالی وجود داشته که رفع نشده است مورد بررسی قرار می‌گیرد. همچنین می‌توان تست‌هایی را جهت کارکرد صحیح تجهیزات و سایر المانهای به کار رفته انجام داد. لازم به ذکر است که ناظر وظیفه‌ای جهت تست و آزمون تاسیسات برقی ندارد ولی می‌تواند از مالک و مجری درخواست کند تست‌های مبحث سیزده را توسط افراد و شرکت‌های مجاز و صاحب صلاحیت انجام دهند و نتایج مستند را جهت ضبط در پرونده ساختمان ارایه دهند.

از جمله این تستها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد :

· بررسی و تست پیوستگی همبندی ساختمان

· تست سیستم اعلام حریق

· تست امپدانس حلقه

· عملکرد کلید جریان باقیمانده

· اندازه گیری مقاوت چاه ارت

و ...