ارومیه، با تاریخ کهن و تنوع فرهنگی ویژهای که از همسایگی با کشورهای گفتوگوکننده در منطقه به ارث برده است، یکی از مناطق غنی از سوغات و صنایع دستی خوراکی است. در این مقاله به چند مورد از سوغات معروف این شهر میپردازیم: عرقیات گیاهی، نقل، حلواهای هویج و گردو. این محصولات نه تنها به عنوان خوراکیهای لذیذ شناخته میشوند، بلکه نماد هویت محلی، روحیه مهماننوازی و پیوند با محصولات بومی منطقه هستند.
۱. عرقیات گیاهی: تقاضا و جایگاه فرهنگی
عرقیات گیاهی یکی از نمادهای آشپزی و پزشکی سنتی ارومیه است. این نوشیدنیها با استفاده از آیات مختلف گیاهان طبیعی مانند نعناع، کاسنی، بیدمشک، کاکوتی و گاهی نامهای محلی دیگر تهیه میشود و به صورت وسیع در مهمانیها، مراسم دینی و جشنهای سنتی سرو میگردد.
روش ساخت و مزه: عرقیاتگیاهی معمولاً از تقطیر اسانسهای گیاهی تهیه میشوند یا دمکردههای گیاهی را با آب و گاهی با مقداری شکر یا عسل ترکیب میکنند. طعمها، بسته به ترکیب گیاهان، میتواند بسیار خنک و فرحبخش یا گرم و دارچینی باشد. در ارومیه، ترکیبهای محلی با رایحههای خاص منطقه مانند نومی از گیاهان کوهستانی یا بوتههای خشک اغلب به عنوان یک تجربه عطرگریز وصف میشوند.
کاربردها: این نوشیدنیها به عنوان نوشیدنی خنک در فصلهای گرم و یا به عنوان نوشیدنی آرامبخش در روزهای سرد استفاده میشوند. همچنین در مراسم محلی به عنوان نمادی از سلامت و تندرستی به مهمانان ارائه میشود.
پیوند با طبیعت محلی: گیاهان استفادهشده در عرقیاتهای ارومیه اغلب از دامنههای دریاچه ارومیه و اطراف آن جمعآوری میشوند و این امر به حفظ پیوند با اکوسیستم محلی و حمایت از کشاورزان و گلکاران منطقه کمک میکند.
۲.نقل: تاریخِ سختکوشی و سادگیِ زیبا
نقل، با بافتی نرم و طعمی لطیف، یکی از صنایع خوراکی سنتی ارومیه است که با دستسازهای دقیق و استفاده از برنج باکیفیت یا دانههای محلی آماده میشود. این محصول، به عنوان نمادی از مهمانیهای خانوادگی و مراسم محلی، در بستهبندیهای ساده اما شکیل تعریف میشود و در میان سوغات ارومیه جایگاه ویژهای دارد. نقلهای ما با حفظ رطوبت مطلوب و عطر خاص، به عنوان یکی از گزینههای مناسب برای پذیرایی و هدیه، همواره با رضایت مصرفکنندگان روبهرو میشوند.
انواع نقل ها : نقل گردویی زعفرانی - نقل ابریشمی بیدمشکی - نقل گردویی گل محمدی
۳.حلوای هویج و گردوی ارومیه: دسر سنتی با طعم خاص آذربایجان غربی
حلوای هویج و حلوای گردوی ارومیه یکی از دسرهای شیرین و محبوب منطقه آذربایجان غربی است که با طعم ماندگار و ترکیب مواد ساده اما خوشطعم تهیه میشود.
چه چیزی حلوای هویج و گردوی ارومیه را متمایز میکند؟
مواد اصلی و ترکیب ساده: هویج پخته شده، گردو آسیاب شده، شکر یا شیرینکننده، گلاب یا ماءالورد، روغن یا کره بادامزمینی به عنوان باعثدهنده بافت. برخی نسخ برای غلیظتر شدن از آرد یا نشاسته هم استفاده میکنند.
عطر و طعم بومی: استفاده از گلاب یا ماءالورد، هل یا زعفران در برخی نسخهها، طعمی خوراکی و آرام با یادآور خاطرات خانههای روستا و بازارهای محلی ارومیه میدهد.
بافت نرم و لطیف: اگرچه ممکن است بافت به صورت نسبی سفت باشد، اما بهطور کلی حلوای هویج و گردو باید نرم، خامهای و روان باشد که با همزدن مناسب به دست میآید.
