رمزارز نوعی دارایی دیجیتال است که با رمزنگاری محافظت میشود؛ به همین دلیل جعل آن ناممکن است. پول رایج مثل ریال و دلار توسط بانک مرکزی و نهادهای مشابه کنترل میشود، درحالیکه ارزهای دیجیتال مثل بیتکوین روی یک شبکه غیرمتمرکز کار میکنند و به هیچ نهاد واسطهای نیاز ندارند. در یک سیستم غیرمتمرکز، هیچ مدیر یا مالک واحدی وجود ندارد. به همین دلیل اطلاعات مربوط به تراکنشها در میان تمام کاربران یا کامپیوترهای حاضر در شبکه به اشتراک گذاشته میشود. برای یادگیری بیشتر درباره انواع رمزارزها و نحوه کار آنها، با ما همراه شوید.
رمزارزها بهطورکلی به دودسته کوین و توکن تقسیم میشوند. تفاوت اصلی آنها این است که کوینها بلاکچین مستقل خود را دارند، درحالیکه توکنها روی بلاکچینهای موجود ساخته میشوند. این تمایز در ساختار، کاربردهای متفاوتی را برای آنها به وجود میآورد.
کوینها ارزهای دیجیتالی هستند که هر کدام بر روی بلاکچین مخصوص به خودشان ساخته شدهاند. برای ایجاد یک کوین جدید، لازم است یک بلاکچین مستقل از صفر طراحی و برنامهنویسی شود، کاری که هم زمانبر است و هم هزینه بالایی دارد. با این وجود اکثر کوینها فقط بهعنوان ابزاری برای نگهداری ارزش و انجام معاملات استفاده میشوند، البته بعضی از آنها، مانند اتریوم، کاربردهای بسیار بیشتری دارند.
در مقابل، توکنها روی بلاکچینهای موجود (مانند اتریوم یا بایننس اسمارت چین) و با استفاده از استانداردهای تعریفشدهای مثل ERC-20 ایجاد میشوند. به همین دلیل، ساخت توکن بسیار سریعتر و کمهزینهتر از ساخت یک کوین است. همچنین کاربردهای توکنها فقط به پرداخت خلاصه نمیشود؛ آنها میتوانند به روشهای مختلفی مورداستفاده قرار گیرند.
این دیدگاه وجود دارد که کوینها، بهویژه بیتکوین، اهداف فنی و بلندمدتی را دنبال میکنند، درحالیکه توکنها اغلب باهدف سودآوری سریع توسعه یافتهاند. بااینحال، بهجای اینکه ارزش رمزارز را با داشتن بلاکچین مستقل بسنجیم، باید به کاربردیبودن، اکوسیستم فعال و میزانپذیرش آن توجه کنیم.
در حوزه ارزهای دیجیتال، کوینها به دستههای متفاوتی تقسیم میشوند که هر کدام کارکردها و خصوصیات مخصوص به خود را دارند. این دستهبندی باعث میشود که ماهیت و هدف هر رمزارز بهتر شناخته شود.
بیتکوین، اولین و شناختهشدهترین ارز دیجیتال جهان، باهدف ایجاد یک سیستم پرداخت غیرمتمرکز طراحی شد تا افراد بتوانند مستقیماً با هم معامله کنند. این ارز دیجیتال با استفاده از فرایند اثبات کار، تراکنشهای خود را تأیید میکند. در این فرایند، انجام محاسبات پیچیده و پرهزینه، باعث ایجاد امنیت و پایداری در شبکه میشود. امنیت بالا، غیرمتمرکز بودن و عرضه محدود، سه ویژگی اصلی هستند که ارزش بیتکوین را تعیین میکنند.
بهتمامی رمزارزهای موجود در بازار، غیر از بیتکوین، آلتکوین گفته میشود. توسعهدهندگان این کوینها معمولاً به دنبال رفع کاستیها یا افزودن قابلیتهای جدیدی هستند که بیتکوین آنها را ندارد.
ارزش استیبلکوینها برخلاف سایر رمزارزها، ثابت میماند؛ چرا که به داراییهای پایداری مثل دلار یا طلا متکی هستند. این رمزارزها برای مقابله با نوسانات شدید بازار کریپتو طراحی شدهاند و به کاربران امکان میدهند تا ارزش سرمایه خود را حفظ کنند. تتر (USDT) و دای (DAI) از محبوبترین استیبلکوینها هستند.
میمکوینها، ارزهای دیجیتالی هستند که بر اساس ترندهای فضای مجازی به وجود آمدهاند. ارزش آنها بهشدت به پشتیبانی جامعه کاربری و موجهای رسانهای بستگی دارد که همین موضوع باعث نوسانات قیمتی شدید آنها میشود. با اما باید گفت که برخی از میمکوینها باگذشت زمان به سمت کاربردهای واقعی و جدی حرکت کردهاند.
وقتی وارد بازار ارزهای دیجیتال میشویم، با واژه "توکن" زیاد مواجه خواهیم شد. اما همه توکنها یکسان نیستند؛ برخی ابزار استفاده از یک سرویس هستند، برخی برای تصمیمگیری جمعی ساخته شدهاند و بعضی دیگر نشاندهنده مالکیت واقعیاند.
این توکنها به دارندگان خود اجازه میدهند که از یک محصول یا خدمات ویژه در یک پلتفرم استفاده کنند و در واقع، عملکرد آنها شبیه به یک کوپن دیجیتال است. ازآنجاییکه مالک توکن هیچ سهمی در پروژه ندارد و تنها اجازه استفاده از یک سرویس خاص را پیدا میکند، این توکنها در دسته اوراق بهادار قرار نمیگیرند. برای مثال، توکن Basic Attention Token به کاربران مرورگر بریو اجازه میدهد تبلیغات را مشاهده کرده و در ازای آن پاداش دریافت کنند.
دارندگان این توکنها میتوانند در تصمیمگیریهای مربوط به آینده یک پروژه غیرمتمرکز مشارکت کنند. حق رأی و ارائه پیشنهاد برای تغییرات در پروتکل، از جمله کاربردهای اصلی آنها به شمار میرود.
این توکنها بهعنوان یک سند دیجیتال عمل میکنند که ثابت میکند شما مالک یک دارایی واقعی مانند اوراق قرضه، سهام یا حتی املاک و مستغلات هستید. به همین دلیل، این توکنها تحت قوانین اوراق بهادار قرار میگیرند و دارندگان آنها از حقوقی مشابه سهامداران برخوردارند.
NFTها توکنهای منحصربهفردی هستند که قابلتعویض نیستند و مالکیت یک دارایی دیجیتال یا فیزیکی را نشان میدهند. هر NFT دارای یک امضای دیجیتال منحصربهفرد است که امکان کپیکردن آن را غیرممکن میکند و مالکیت آن به طور شفاف روی بلاکچین قابلردیابی است. NFTها در حوزههایی مانند هنر دیجیتال، بازی و متاورس محبوبیت زیادی پیدا کردهاند.
دستهبندی توکنها کاملاً مجزا نیست و همپوشانیهای زیادی وجود دارد. برای مثال، یک NFT میتواند بهعنوان یک توکن اوراق بهادار نیز عمل کند اگر نشاندهنده مالکیت یک دارایی باارزش مالی باشد. همچنین، توکنهای حاکمیتی و کاربردی اغلب در پروژههای وب 3 و متاورس با هم ترکیب میشوند.
باوجود نوسانات قیمت، برخی رمزارزها به دلیل ویژگیهای فنی خود، برای استفاده در پرداختهای روزمره مناسب هستند. سرعت بالا و کارمزد پایین، از مهمترین ویژگیهای این دسته از رمزارزها به شمار میرود. این رمزارزها معمولاً برای پرداختهای خرد و بینالمللی استفاده میشوند.
لایتکوین (Litecoin): لایتکوین به دلیل سرعت بالا و کارمزد پایین تراکنشها، برای پرداختهای خرد بسیار مناسب است. این کوین که یکی از قدیمیترین آلتکوینهاست، بهعنوان یک راهحل کارآمد برای تراکنشهای روزانه شناخته میشود.
ریپل (Ripple - XRP): ریپل با روش اختصاصی خود برای تأیید تراکنشها، امکان انتقال پول با سرعت بالا و کارمزد بسیار پایین را فراهم میکند. این ویژگی باعث شده که برای ارسال و دریافت پول در سطح بینالمللی، یک راهحل سریع و مقرونبهصرفه باشد.
نانو (Nano): نانو از ساختار منحصربهفردی استفاده میکند که به آن امکان میدهد تراکنشها را بهصورت فوری و بدون کارمزد پردازش کند. این ویژگی، نانو را به یک رمزارز مناسب برای پرداختهای روزمره و انتقالات کوچک تبدیل کرده است.
بسیاری از رمزارزهایی که برای "ترید روزانه" مناسب هستند، لزوماً برای پرداختهای روزمره ایدهآل نیستند. علت این تفاوت در نیازهای متفاوت کاربران است. تریدرها به حجم معاملات بالا و نوسان قابلپیشبینی احتیاج دارند، در مقابل کاربران عادی در استفاده روزمره بیشتر بهسرعت، کارمزد ناچیز و پایداری ارزش پول اهمیت میدهند.
پرایوسیکوینها، باهدف پنهانکردن جزئیات تراکنشها مانند فرستنده، گیرنده و مبلغ ایجاد شدهاند. این ویژگی به کاربران امکان میدهد تا تراکنشهای خود را بهصورت کاملاً ناشناس انجام دهند.
تراکنشهای مونرو بهصورت پیشفرض و غیرقابلردیابی هستند. این رمزارز از فناوریهایی مانند امضای حلقهای برای ناشناس ماندن کامل استفاده میکند، بهطوریکه هیچ شخص یا نهادی قادر به پیگیری تراکنشها نیست.
زیکش به کاربران این امکان را میدهد که خصوصیبودن تراکنشهای خود را انتخاب کنند که این ویژگی آن را از مونرو متمایز میکند. زیکش همچنین با ارائه یک کلید خصوصی به نام ViewKey به کاربران اجازه میدهد در صورت نیاز، تراکنشهای مخفی خود را برای نهادهای نظارتی شفافسازی کنند.
دولتها و نهادهای امنیتی به دلیل ویژگی ناشناس بودن پرایوسیکوینها، از استفاده احتمالی آنها در فعالیتهای غیرقانونی مثل پولشویی ابراز نگرانی کردهاند. این وضعیت باعث شده تا پرایوسیکوینها از نظر قانونی تحتفشار قرار بگیرند و صرافیها نیز برای آنها محدودیتهایی ایجاد کنند. بااینحال، راهحلهای میانی مانند ViewKey در زیکش نشاندهنده تلاشی برای ایجاد تعادل میان حریم خصوصی کاربران و امکان نظارت قانونی است.
این رمزارزها صرفاً یک وسیله برای مبادلات مالی نیستند، بلکه آنها بستری فراهم میکنند که کاربران بتوانند مستقیماً در اداره و توسعه اقتصادهای دیجیتالی نقش داشته باشند.
1. وب 3 (Web3): اینترنت نسل جدیدی است که کنترل دادهها را از شرکتهای بزرگ به دست کاربران بازمیگرداند. توکنها در وب 3 برای اعطای مالکیت، حاکمیت و پرداخت در برنامههای غیرمتمرکز استفاده میشوند.
2. متاورس (Metaverse): متاورس یک دنیای مجازی مشترک است که کاربران میتوانند در آن تعامل داشته، بازی کرده و داراییهای دیجیتال را خریدوفروش کنند. توکنهای متاورسی برای پرداخت هزینه زمین، آیتمها و خدمات درون بازی استفاده میشوند.
توکنها به کاربران امکان میدهند تا از طریق توکنهای حاکمیتی در مدیریت پلتفرم سهیم باشند و از طریق NFTها مالک داراییهای منحصربهفرد شوند. این پدیده، ارزش توکنها را فراتر از سفتهبازی مالی برده و به یک ارزش کاربردی واقعی تبدیل کرده است.
هیچ رمزارزی برای همه مناسب نیست؛ انتخاب درست به هدف و تحمل ریسک شما بستگی دارد. برای ذخیره ارزش و سرمایهگذاری بلندمدت، رمزارزهایی مانند بیتکوین که امنیت و شبکهای مطمئن دارند، پیشنهاد میشوند. همچنین اگر قصد دارید با رمزارزها پرداخت یا انتقال پول انجام دهید، رمزارزهایی مانند لایتکوین، ریپل و استیبلکوینها به دلیل سرعت بالا و کارمزد کم، انتخابهای مناسبی هستند. در نهایت، هیچ سرمایهگذاری بدون دانش کافی نباید انجام شود. نوسانات بازار کریپتو بالاست و آشنایی با دستهبندیهای مختلف ارزهای دیجیتال، اولین قدم برای گرفتن یک تصمیم آگاهانه و درست است.
