احتمالاً این اسم تا حالا به گوشتون خورده، شایدم بیشتر راجبش بدونید یا اصلاً لینوکس یوزر باشید. به هر حال این پست راجب لینوکسه.
لینوکس چی هست؟
یه سیستمعامله (سیستمعامل باعث میشه شما بتونید با کامپیوتر ارتباط بگیرید و باهاش کار کنید، مثل ویندوز) متنباز (Open Source) هست که با الهام گرفتن از Unix نوشته شده (یونیکس بخونید خودتون) و هسته اصلیش توسط لینوس تروالدز در سال ۱۹۹۱ نوشته شده. 🐧
متنباز؟
منظور از متنباز اینه که دسترسی به کدهای نوشتهشده سیستم برای همه بازه و کاربران میتونن طبق نیازهاشون اون رو شخصیسازی کنن. بر خلاف سیستمعاملی مثل ویندوز که تجاری هست؛ یعنی فقط نسخه کامپایلشده (ترجمه کدها به صفر و یک ماشین) در اختیار کاربر قرار میگیره و کاربر نمیتونه کد رو ببینه یا تغییرش بده.
چرا ساخته شده؟
"فقط برای تفریح" 🎉
این رو تروالدز تو اولین پستش راجب لینوکس گفت، اما نمیدونست همین تفریح موجب برپایی یه انقلاب بزرگ تو کامپیوتر میشه.
چرا لینوکس؟
لینوکس معمولاً با واژههایی مثل امن 🔐، سبک 💨، انعطافپذیر 🔧 و پایدار ⚙️ توصیف میشه.
🔐 امنیتش به خاطر اینه که اگر مثلاً یک آسیبپذیری در سیستم به وجود بیاد بهتر تشخیص داده میشه، چون اوپن سورس هست و اگر دانش فنی داشته باشید میتونید دقیقاً بفهمید چه اتفاقی داره میفته و جلوش رو بگیرید. اما تو سیستمعاملی مثل ویندوز این امکان نیست و اگر همچین اتفاقی بیفته باید منتظر بمونید تا شرکت سازنده وصلههای امنیتیش رو منتشر کنه.
🔑 دلیل بعدی مدل دسترسی کاربرانه؛ دو نوع کاربر داریم تو لینوکس: یکی کاربر معمولی و یکی روت (root) که بالاترین سطح دسترسی رو داره. اگر بخواید کارای خطرناک کنید باید روت باشین.
💨 لینوکس سبکه به چند دلیل:
۱. طراحی ماژولار
۲. از سختافزار بهینهتر استفاده میکنه و اصطلاحاً مدیریت منابع خوبی داره
۳. سرویسهای پسزمینه کمتر باعث میشه لینوکس فقط چیزهایی که واقعاً نیاز هست رو اجرا کنه
🔧 انعطافپذیره چون متنبازه و هر توسعهدهنده طبق نیاز و کاربرد، توزیع رو طراحی میکنه. مثلاً بعضی لینوکسها برای سرور، بعضی برای استفاده شخصی، بعضی واسه دستگاههای کوچیک مثل تلفن و ... ساخته میشن.
⚙️ به خاطر طراحی ماژولارش به طوری که بخشهای مختلف سیستم مستقل از هم کار میکنن باعث میشه تحمل خطا بالاتر بره؛ یعنی اگر یک قسمت به مشکل خورد واسه بقیه مشکلی پیش نیاد و این خودش باعث پایداری میشه! چون امنیت بالایی داره، به مراتب پایداری بالایی هم داره و میتونه با کمترین خطا داخل مراکز حساس مثل دیتاسنترها و زیرساختها کار کنه.
کجا استفاده میشه؟
همین الان که داری این پست رو میخونی اگر گوشیت اندرویده باید بگم داری از لینوکس استفاده میکنی؛ در واقع اندروید داره از هسته لینوکس استفاده میکنه! 📱
۹۰٪ سرورهای دنیا لینوکسی هستند (دلایلش رو بالا گفتم).
جاهایی که امنیت و پایداری خیلی مهمه و خلاصه بگم هرجا قضیه حسابی جدیه از لینوکس استفاده میشه. مثل دیتاسنترهای عظیم، ابرکامپیوترها 💻 و ...
حتی جاهایی که فکرشو نمیکنید مثل تلویزیون 📺، پشت صندلی ماشین 🚗، مخلوطکن 🥤، ساعت هوشمند⌚، کنسول بازی 🎮، حتی فضاپیما و موشک 🚀!
این توزیع که گفتیم چیه؟
ببینید هسته اصلی سیستمعامل که "کرنل" بهش میگن ثابته. اما خب گفتم هر کسی میتونه بیاد سیستم رو اونطور که دوست داره طراحی کنه، بهش برنامه و قابلیت اضافه کنه و اون رو تحت عنوان توزیعی از لینوکس منتشر کنه.
توزیعهای معروفی هست مثل دبیان (Debian)، رد هت (Red Hat)، اوبونتو (Ubuntu) و... هزاران هزار توزیع دیگه.
این فقط یه مقدمه بود از کتاب بزرگ و هیجانانگیز لینوکس که کلی داستان داره. تو پستهای آینده بیشتر باهاش آشنا میشیم... ✨
