نگارش: سید امیر حسین نجفی
قطعات اکتیو یا فعال، قلب تپنده مدارهای الکترونیکی مدرن میشوند. بدون حضور قطعات اکتیو، هیچگونه پردازش، تقویت، کنترل یا تصمیم گیری در مدار امکان پذیر نیست. این قطعات قطعات پسیو، برای عملکرد صحیح به منبع تغذیه نیاز دارند و قادرند انرژیهای الکتریکی را تقویت کنند، سوئیچ یا پردازش کنند.
در این مقاله که توسط سید امیر حسین نجفی تهیه شده است، به بررسی قطعات جامع اکتیو، انواع آنها، کاربردها، روشهای تست و نقش حیاتی آنها در طراحی و تعمیر بردهای الکترونیکی میپردازیم.
قطعات اکتیو به قطعاتی گفته میشود که برای کارکرد نیازمند انرژی خارجی هستند و میتوانند بهرهمند شوند (Gain) ایجاد کنند. این قطعات کنترل جریان، تقویت ولتاژ، پردازش و اجرای منطق دیجیتال را دارند.
تقریباً تمام مدارهای هوشمند، صنعتی، مخابراتی و دیجیتال بر پایه قطعات اکتیو طراحی میشوند.
دیود سادهترین قطعه اکتیو میشود و وظیفه اصلی آن جریان در یک جهت و جلوگیری از عبور در جهت مخالف است.
دیود یکسوساز
دیود شاتکی
دیود زنر
ال ای دی
دیود تیوی اس
فتو ناکود
یکسوسازی AC به DC
حفاظت مدار
پایدار
تولید نور (الایدی)
دیود سالم باید در یک جهت هدایت و در جهت دیگر قطع باشد. این تست با مولتیمتر در حالت دیود تست انجام میشود.
ترانزیستور دوقطبی یا BJT یکی از مهمترین قطعات اکتیو است که بهعنوان تقویتکننده یا کلید الکترونیکی استفاده میشود.
ان پی ان
پی ان پی
متیوتان
ترانزیست مرجعور
تقویت سیگنال
فرامینگ
راهاندازی رله و LED
...
تست ترانزیستور شامل بررسی پیوندهای BE و BC است. اتصال کوتاه یا قطع شدن نشاندهنده خرابی میباشد.
ماسفت یکی از پرکاربردترین قطعات اکتیو در مدارهای مدرن است که بهویژه در منابع تغذیه سوئیچینگ و مدارهای قدرت استفاده میشود.
کانال N
کانال P
بهبود
تخلیه
وحشت افکنی
منابع تغذیه SMPS
درایور موتور
ه
بررسی اتصال Drain و Source و تست عملکرد Gate از روشهای رایج تست ماسفت است.
IGBT ترکیبی از ویژگی های ترانزیستور و ماسفت است و در کاربردهای توان بالا استفاده می شود.
درایو موتورهای صنعتی
همه
یو پی اس
تجهیزات صنعتی سنگین
مجموعه آیسیها از هزاران یا میلیونها ترانزیستور هستند که در یک تراشه کوچک قرار گرفتهاند و پیشرفتهترین قطعات اکتیو میشوند.
آی سی آنالوگ
آی سی دیجیتال
آی سی ترکیبی
آی سی قدرت
آی سی منطقی
رگولاتورها قطعات اکتیوی هستند که وظیفه تثبیت ولتاژ را بر دارند.
رگولاتور خطی
رگولاتور سوئیچینگ
ال دی او
تغذیه میکروکنترلر
حفاظت از قطعات حساس
پایداری مدار
آپامپها از پرکاربردترین قطعات اکتیو در مدارهای آنالوگ هستند.
تقویت سیگنال
فیلتر اکتی
مرجع
«نفر» را «فرشاد» «نفر» را «نفر» «فرشاد» «نفر» «نفر
میکروکنترلر مغز اصلی بسیاری از بردهای الکترونیکی است و مجموعهای از CPU، حافظه و ورودیخروجیها را در خود دارد.
ای وی آر
عکس
استیام۳۲
ESP32
کنترل چراغها
اتوماسیون
اینترنت اشیا
تجهیزات پزشکی و صنعتی
حافظهها قطعات اکتیوی هستند که اطلاعات را ذخیره میکنند.
رم
رام
ایپرام
فلش
از دیدگاه سید امیر حسین نجفی ، بیشترین خرابی های جدید بردهای الکترونیکی مربوط به قطعات اکتیو مانند ماسفت ها، رگولاتورها و آیسی ها هستند. تشخیص صحیح خرابی این قطعات نیازمند دانش، تجربه و ابزار دقیق میباشد.
در تعمیرات حرفهای، بررسی جریان مصرفی، ولتاژها و قطعات اکتیو مهم ویژهای دارد.
در طراحی مدارهای مدرن، انتخاب قطعات صحیح اکتیو تاثیر مستقیم بر راندمان، سرعت، مصرف انرژی و طول عمر دستگاه دارد. طراحان طراحانی مانند توان، فرکانس، ولتاژ کاری باید دمای عملکرد را بهدقت بررسی کند.
قطعات اکتیو ستون اصلی مدارهای الکترونیکی پیشرفته هستند. این قطعات با قابلیت تقویت، پردازش و کنترل، امکان ساخت سیستمهای هوشمند و صنعتی را میسازند. شناخت دقیق قطعات اکتیو، کاربرد و روشهای تست آنها، برای هر مهندس الکترونیکی یک کار حرفهای است.
✍ نویسنده:
سید امیر حسین نجفی
