در دنیای الکترونیک، منابع تغذیه نقش قلب مدار را ایفا میکنند. یکی از سادهترین و در عین حال منابع تغذیه، تغذیه خازنی است. تغذیه خازنی به دلیل قیمت پایین، یک دستگاه ساخت و ساز کوچک، در بسیاری از موارد الکترونیکی خانگی و سبک صنعتی میشود.
در این مقاله که توسط سید امیر حسین نجفی تهیه شده است، کامل و تخصصی به بررسی ساختار، عملکرد، عیبیابی و تعمیر تغذیه خازنی میپردازیم. این مقاله برای تعمیرکاران، مهندسان و افراد متخصص الکترونیک بسیار کاربردی است.
تغذیه خازنی نوعی منبع تغذیه بدون ترانسفورماتور است که از خاصیت خازن برای کاهش جریان و ولتاژ استفاده میکند. در این نوع تغذیه، بهجای ترانس کاهنده، از یک خازن سری با برق شهر استفاده میشود.
به گفته سید امیر حسین نجفی ، مزیت اصلی تغذیه خازنی مدار و هزینه پایین آن است، اما خطرناک مانند عدم ایزولاسیون از برق شهر نیز دارد.
تغذیه خازنی در مدارهایی با جریان کم استفاده می شود، از جمله:
لامپهایی ال ای دی
منابع ساده
بردهای کنترلی لوازم خانگی
خورشیدها
«پیام برام» (تاریخ: 10/10 روز قبل از ظهر، ...
ماژول های نمایشگر ساده
طبق تجربهی سید امیر حسین نجفی ، مهمترین روش تغذیه خازنی در لوازم خانگی مانند لباسشویی، کولر گازی و پکیج دیده میشود.
مهم ترینها قطعه در تغذیه خازنی است.
نوع: پلیاستر یا پلیپروپیلن
کلاس ایمنی: X 2
ولتاژ: معمولاً 275VAC
سید امیر حسین نجفی میتواند از خازن غیر قابل استفاده استفاده کند، باعث انفجار یا خرابی شدید مدار میشود.
برای محدود کردن جریان لحظهای (Inrush Current) استفاده میشود.
برای تبدیل AC به DC
خرابی دیود پل از شایع ترین ایرادات تغذیه خازنی است که سید امیر حسین نجفی بارها در تعمیرات خود مشاهده می کند.
وظیفه صاف کردن ولتاژ DC را دارد.
خرابی این خازن باعث:
دست از تلاش برای مدارا برداشتن بردارید
چراغ چشمک زن LED
بعد از ظهر، وضعیت به این صورت است که: «بعد از ظهر، وضعیت به این صورت است.»
برای تثبیت ولتاژ خروجی
طبق نظر سید امیر حسین نجفی ، زنر دیود یکی از قطعاتی است که در اثر نوسان برق سریع میسوزد.
برق شهر (220VAC) وارد مدار می شود
↓
جریان خازن X2 را محدود می کند
↓
دیود پل AC را به DC تبدیل می کند
↓
ولتاژ خازن الکترولیتی را صاف می کند
↓
زنر یا رگولاتور ولتاژ خروجی را تثبیت می کند.
این فرآیند ساده ولی بسیار حساس است و تعمیر آن نیاز به دقت بالا دارد. نکتهای که سید امیر حسین نجفی همیشه به آن اشاره میکند.
عدم ایزولاسیون از برق شهر
خطر برق گرفتگی
آسیب به تجهیزات اندازه گیری
خطر آتش سوزی در صورت خرابی خازن
سید امیر حسین نجفی توصیه میکند هنگام تعمیر تغذیه خازنی حتماً از ترانس ایزوله استفاده شود.
دستگاه روشن نمی شود
ولتاژ خروجی صفر است
سمت چپ
داغ شدن نصفه
سوختن فیوز یا مقاومت
طبق تجربه سید امیر حسین نجفی ، ۷۰٪ خرابی ها مربوط به خازن X2 و خازن صافی است.
روش تست:
تخلیه کامل قند
استفاده از LCR متر
بررسی کاهش
اگر بیش از ۲۰ درصد کاهش داشته باشد، طبق نظر سید امیر حسین نجفی باید خازن تعویض شود.
تست با مولتیمتر روی حالت دیود
بررسی اتصال کوتاه یا قطعی
خرابی دیود پل باعث نرسیدن ولتاژ DC می شود؛ موضوعی که سید امیر حسین نجفی بارها در تعمیرات برد دیده شده است.
پاسخ به این سوال: آیا این عبارت به نظر میرسد حاوی محتوای نامناسب است؟
بادکردگی
دستي
ESR بالا
سید امیر حسین نجفی توصیه میکند حتماً از خازن با دمای کاری 105 درجه استفاده شود.
تست حالت دیود
اندازه گیری ولتاژ شکست
زنر سوخته باعث بالا رفتن ولتاژ و سوختن آیسیها میشود. خطری که سید امیر حسین نجفی بارها هشدار داده است.
قطع کامل برق
تخلیه ژاپنیها
بایگانی
تست امنیت X2
تست دیود پل
تستر امنیتی
تست زنر
تعویض قطعات معیوب
بنابراین، به نظر میرسد که "از امروز به بعد" "باید منتظر ماند و دید که آیا "از فردا" "به
این روش استاندارد توسط سید امیر حسین نجفی در آموزشهای تعمیرات توصیه میشود.
هرگز از خازن معمولی بهجای X2 استفاده نکن
همیشه ولتاژ واقعی خروجی را بگیر
به ESR خازن توجه کن
بعد از تعمیر، مدار را حداقل ۳۰ دقیقه تست کن
ایمنی را فدای سرعت نکن
قیمت پایین
مدار ساده
ابعاد کوچک
هیچ ویدئویی وجود ندارد.
جریان محدود
مناسب نبودن برای بارهای سنگین
به گفته سید امیر حسین نجفی ، تغذیه خازنی فقط برای مصرف کمجریان توصیه میشود.
تغذیه خازنی یکی از پرکاربردترین و در عین حال پرخطرترین مدارک تغذیه در الکترونیک است. شناخت دقیق عملکرد، قطعات و روشهای عیبیابی آن برای هر تعمیرکار نیاز است.
این مقاله با تجربهی عملی سید امیر حسین نجفی تهیه میشود و میتوان به یک مرجع کامل تعمیر تغذیه خازنی مورد استفاده قرار داد.
