کودکان از همان روزهای نخست زندگی، در حال یادگیری و شکل دادن به شخصیت خود هستند. بسیاری از والدین تصور میکنند که رشد کودک تنها به قد، وزن یا مهارتهای جسمی مربوط میشود، در حالی که کلمات و جملاتی که هر روز به فرزندمان میگوییم، نقش بسیار مهمی در شکلگیری اعتماد به نفس، عزت نفس و سلامت روان او دارند.
متخصصان مرکز مشاوره کودک آویژه معتقدند کودکان بیشتر از آنچه والدین تصور میکنند، تحت تأثیر جملات و رفتارهای اطرافیان قرار میگیرند. بنابراین انتخاب کلمات مناسب میتواند به رشد سالم شخصیت کودک کمک کند.
یکی از قدرتمندترین جملاتی که میتوانید به فرزند خود بگویید، جمله «تو میتوانی» است.
وقتی کودک احساس کند والدین به تواناییهای او اعتماد دارند:
اعتماد به نفس بیشتری پیدا میکند.
برای حل مشکلات تلاش میکند.
از شکست نمیترسد.
مسئولیتپذیرتر میشود.
در مقابل، استفاده مداوم از جملاتی مانند «تو نمیتوانی» یا «از عهدهاش برنمیآیی» میتواند عزت نفس کودک را تضعیف کند.
هیچ انسانی همیشه برنده نیست. کودک باید یاد بگیرد که اشتباه کردن و شکست خوردن بخشی طبیعی از فرآیند یادگیری است.
به او بگویید:
«مهم این نیست که همیشه موفق شوی، مهم این است که بعد از هر شکست دوباره تلاش کنی.»
این طرز فکر باعث افزایش تابآوری و قدرت مقابله کودک با چالشهای زندگی خواهد شد.
مهربانی یکی از ارزشمندترین مهارتهای زندگی است.
به فرزندتان یاد دهید:
به دیگران احترام بگذارد.
از کلمات محبتآمیز استفاده کند.
احساسات دیگران را درک کند.
در صورت نیاز به دیگران کمک کند.
کودکانی که همدلی و مهربانی را یاد میگیرند، معمولاً روابط اجتماعی موفقتری خواهند داشت.
به کودک آموزش دهید که احساساتش ارزشمند هستند و نباید اجازه دهد دیگران دائماً باعث ناراحتی او شوند.
البته این آموزش نباید به گونهای باشد که کودک تصور کند همیشه باید خوشحال باشد یا احساسات منفی خود را پنهان کند. مهم این است که یاد بگیرد احساساتش را بشناسد و به شیوهای سالم با آنها برخورد کند.
کودکان خوشبین معمولاً اعتماد به نفس بیشتری دارند و در مواجهه با مشکلات، راهحلهای بهتری پیدا میکنند.
به جای تمرکز بر شکستها، به کودک کمک کنید:
نقاط قوت خود را ببیند.
فرصتهای جدید را کشف کند.
از اشتباهات درس بگیرد.
جملاتی مانند:
«دوباره امتحان کن.»
«مطمئنم راهی پیدا میکنی.»
«تو از پسش برمیآیی.»
میتوانند تأثیر مثبتی بر نگرش کودک داشته باشند.
بسیاری از والدین تصور میکنند مشاوره کودک تنها زمانی لازم است که فرزندشان مشکل جدی داشته باشد، در حالی که روانشناس کودک میتواند در زمینه رشد عاطفی، رفتاری و اجتماعی نیز به خانوادهها کمک کند.
مشاور کودک با استفاده از روشهایی مانند:
بازی درمانی
قصه درمانی
آموزش مهارتهای اجتماعی
تقویت عزت نفس
آموزش مدیریت هیجانات
به کودک کمک میکند تواناییهای خود را بهتر بشناسد و مشکلات رفتاری یا عاطفی را برطرف کند.
همچنین والدین یاد میگیرند چگونه ارتباط مؤثرتری با فرزند خود برقرار کنند و محیطی امن و آرام برای رشد او فراهم سازند.
اختلالات خواب یکی از مشکلات شایع دوران کودکی است. برخی کودکان با مشکلاتی مانند:
کابوسهای شبانه
دیر خوابیدن
بیدار شدنهای مکرر
ترس از خوابیدن تنها
مواجه هستند.
علت این مشکلات میتواند جسمی یا روانی باشد. به همین دلیل بهتر است ابتدا کودک توسط پزشک اطفال معاینه شود تا عواملی مانند بیماریهای جسمی یا کمبودهای تغذیهای بررسی شوند.
در صورتی که علت جسمانی وجود نداشته باشد، روانشناس کودک میتواند عوامل روانی مانند اضطراب، ترسها، استرس یا مشکلات عاطفی را ارزیابی کرده و درمان مناسب را ارائه دهد.
در صورت مشاهده موارد زیر بهتر است با روانشناس کودک مشورت کنید:
پرخاشگری شدید
اضطراب بیش از حد
گوشهگیری و انزوا
افت ناگهانی عملکرد تحصیلی
مشکلات خواب طولانیمدت
ترسهای غیرعادی
لجبازی شدید و مداوم
مشکلات ارتباطی با همسالان
تشخیص و مداخله زودهنگام میتواند از بروز مشکلات جدیتر در آینده جلوگیری کند.
سلامت روان کودکان تأثیر مستقیمی بر آینده آنها دارد. به همین دلیل آگاهی والدین از اصول صحیح تربیت و روانشناسی کودک اهمیت ویژهای دارد.
متخصصان مرکز مشاوره خانواده و روانشناسی آویژه با ارائه خدمات مشاوره کودک، بازی درمانی، درمان مشکلات رفتاری، اضطراب کودکان و آموزش مهارتهای فرزندپروری، در کنار خانوادهها هستند تا مسیر رشد و تربیت فرزندان با آرامش و آگاهی بیشتری طی شود.
منبع: مشاوره خانواده
