۲۵ نشانه مهم ADHD در خانه و مدرسه
کودکان پرانرژی و بازیگوش همیشه توجه اطرافیان را به خود جلب میکنند؛ اما گاهی میزان فعالیت، بیقراری و عدم تمرکز کودک فراتر از حد طبیعی است. در چنین شرایطی بسیاری از والدین این سؤال را مطرح میکنند که آیا فرزندشان دچار بیش فعالی است یا صرفاً کودک پرجنبوجوشی محسوب میشود؟
اختلال بیش فعالی و نقص توجه (ADHD) یکی از شایعترین اختلالات دوران کودکی است که میتواند بر عملکرد تحصیلی، روابط اجتماعی و زندگی روزمره کودک تأثیر بگذارد. تشخیص زودهنگام و مراجعه به متخصص، نقش مهمی در کنترل علائم و بهبود کیفیت زندگی کودک دارد.
در مرکز مشاوره آویژه، یکی از دغدغههای رایج والدین، شناخت نشانهها و خصوصیات کودکان بیش فعال است. در این مقاله به بررسی کامل علائم ADHD در خانه، مدرسه و سنین مختلف میپردازیم.
بیش فعالی یا ADHD نوعی اختلال عصبی-رشدی است که با سه ویژگی اصلی شناخته میشود:
بیش فعالی (Hyperactivity)
تکانشگری (Impulsivity)
نقص توجه (Inattention)
همه کودکان بیش فعال تمام علائم را با شدت یکسان نشان نمیدهند. برخی بیشتر مشکل تمرکز دارند و برخی دیگر بیش از حد پرتحرک یا تکانشی هستند.
یکی از شناختهشدهترین خصوصیات کودکان بیش فعال، تحرک زیاد است.
این کودکان معمولاً:
مدام در حال حرکت هستند.
نمیتوانند برای مدت طولانی آرام بنشینند.
دائماً موقعیت خود را تغییر میدهند.
از در و دیوار بالا میروند.
در موقعیتهایی که نیاز به آرامش دارند بیقرار میشوند.
کودکان مبتلا به ADHD معمولاً در حفظ توجه دچار مشکل هستند.
نشانههای آن شامل:
حواسپرتی مکرر
فراموش کردن کارها
نیمهکاره رها کردن فعالیتها
گم کردن وسایل
ناتوانی در دنبال کردن دستورالعملها
این کودکان معمولاً قبل از فکر کردن عمل میکنند.
برای مثال:
بدون فکر پاسخ میدهند.
وسط حرف دیگران میپرند.
منتظر نوبت نمیمانند.
تصمیمهای ناگهانی میگیرند.
حتی زمانی که روی صندلی نشستهاند:
پاهای خود را تکان میدهند.
با دستها بازی میکنند.
روی صندلی جابهجا میشوند.
برخی کودکان بیش فعال:
زیاد حرف میزنند.
موضوع صحبت را سریع تغییر میدهند.
به دیگران فرصت صحبت نمیدهند.
در مکالمه مرتباً دخالت میکنند.
والدین معمولاً اولین افرادی هستند که علائم را مشاهده میکنند.
اتاق خود را مرتب نکند.
وسایلش را گم کند.
دستورات را فراموش کند.
کارها را نیمهتمام رها کند.
هنگام غذا خوردن مدام از جا بلند شود.
در انجام تکالیف مشکل داشته باشد.
برای خوابیدن مقاومت نشان دهد.
علائم ADHD اغلب در محیط مدرسه آشکارتر میشوند.
سر کلاس تمرکز کافی نداشته باشند.
تکالیف را ناقص انجام دهند.
وسایل مدرسه را جا بگذارند.
بدون اجازه صحبت کنند.
در رعایت قوانین کلاس مشکل داشته باشند.
هنگام نشستن بیقرار باشند.
اشتباهات ناشی از بیدقتی داشته باشند.
کودکان مبتلا به ADHD گاهی در برقراری ارتباط با همسالان دچار چالش میشوند.
زیرا ممکن است:
وسط بازی قوانین را رعایت نکنند.
منتظر نوبت خود نمانند.
ناخواسته مزاحم دیگران شوند.
به دلیل تکانشگری باعث ناراحتی دوستان خود شوند.
البته این رفتارها معمولاً عمدی نیستند و ناشی از دشواری در کنترل تکانهها هستند.
تشخیص قطعی ADHD در سنین پایین دشوار است؛ زیرا بسیاری از رفتارهای کودکان خردسال شبیه علائم بیش فعالی هستند.
با این حال برخی نشانهها میتوانند نیاز به ارزیابی تخصصی را نشان دهند:
بیقراری شدید نسبت به همسالان
ناتوانی در تمرکز روی بازی
رفتارهای تکانشی زیاد
مشکل در پیروی از قوانین ساده
فعالیت بسیار بیشتر از کودکان همسن
تشخیص نهایی باید توسط روانپزشک کودک یا متخصص سلامت روان انجام شود.
یکی از مهمترین سؤالات والدین همین موضوع است.
در شرایط خاص میتواند رفتار خود را کنترل کند.
در محیطهای مختلف عملکرد متفاوتی دارد.
با افزایش سن آرامتر میشود.
علائم در بیشتر محیطها دیده میشوند.
کنترل رفتار برای او دشوار است.
علائم بر تحصیل و روابط اجتماعی تأثیر میگذارند.
اگر علائم زیر به مدت طولانی وجود دارند:
بیقراری شدید
افت تحصیلی
مشکلات ارتباطی
تکانشگری زیاد
عدم تمرکز مداوم
بهتر است برای ارزیابی تخصصی اقدام کنید.
تشخیص زودهنگام میتواند از بروز مشکلات تحصیلی، اجتماعی و عاطفی در آینده جلوگیری کند.
تنبل خطاب کردن کودک
مقایسه با سایر کودکان
تنبیه مداوم
برچسب زدن به کودک
انتظار رفتار کاملاً طبیعی بدون درمان
این رفتارها میتوانند اعتماد به نفس کودک را کاهش دهند.
خیر. بسیاری از کودکان صرفاً پرانرژی و بازیگوش هستند و ADHD ندارند.
علائم معمولاً قبل از ۱۲ سالگی ظاهر میشوند، اما تشخیص دقیق نیازمند ارزیابی تخصصی است.
بیش فعالی قابل مدیریت است و با ترکیبی از آموزش والدین، رفتاردرمانی، مداخلات آموزشی و در برخی موارد دارودرمانی میتوان علائم را کنترل کرد.
بله. بیش فعالی ارتباط مستقیمی با هوش ندارد و بسیاری از کودکان مبتلا به ADHD هوش طبیعی یا حتی بالاتر از میانگین دارند.
شناخت خصوصیات کودکان بیش فعال به والدین کمک میکند تا تفاوت میان بازیگوشی طبیعی و علائم اختلال ADHD را بهتر درک کنند. بیقراری، نقص توجه، تکانشگری، فراموشکاری و دشواری در رعایت قوانین از مهمترین نشانههای این اختلال هستند. با این حال تشخیص قطعی تنها توسط متخصص امکانپذیر است.
در مرکز مشاوره آویژه، مشاوران کودک و متخصصان روانشناسی آمادهاند تا در زمینه ارزیابی، تشخیص و درمان اختلال بیش فعالی و نقص توجه، والدین را همراهی کنند. هرچه مداخله زودتر آغاز شود، احتمال موفقیت کودک در مدرسه، روابط اجتماعی و زندگی آینده بیشتر خواهد بود.
منبع: مشاوره خانواده
