در محیطهای کاری پرتنش و با محدودیتهای مالی، مانند بسیاری از کسبوکارهای ایرانی امروزی، چالش اصلی مدیران این است که چگونه تیمهای خود را در حالی که حقوقها بهطور قابل توجه افزایش نیافته و حجم کار بسیار بالا است، منسجم، منعطف و با انگیزه نگه دارند.
مدیران اغلب در این شرایط با مشکلاتی مانند بیتجربگی در زمینه رهبری و مدیریت، نبود روشهای انگیزشی غیرمالی و فشارهای بیپایان کاری مواجه میشوند. در این مقاله به بررسی راهکارهای عملی، استراتژیهای اجایل، ابزارهای مدیریتی و تجربههای موفق در کسبوکارهای ایرانی پرداخته میشود تا مدیران بتوانند با استفاده از این روشها تیم خود را به شکلی کارآمد هدایت کنند.
۱.۱ برگزاری جلسات منظم
جلسات کوتاه روزانه (Daily Standup):
برگزاری جلسات کوتاه روزانه به اعضای تیم کمک میکند تا از اهداف روزانه، چالشها و موفقیتهای یکدیگر آگاه شوند. در شرکتهای فناوری و استارتاپهای ایرانی مانند اسنپ، این روش به عنوان ابزاری برای بهبود هماهنگی تیمی و افزایش سرعت واکنش به مشکلات استفاده میشود.
۱.۲ ارتباط باز و شفاف
گوش دادن فعال:
مدیران باید به نظرات و پیشنهادات اعضای تیم گوش دهند و در تصمیمگیریهای گروهی مشارکت داشته باشند. مثلاً در شرکتهای خردهفروشی زنجیرهای مانند برخی از فروشگاههای معتبر ایرانی، مدیران از جلسات ماهانه برای دریافت بازخورد مستقیم از کارکنان استفاده میکنند.
۲.۱ قدردانی و تشکر
تقدیر از موفقیتهای کوچک:
به عنوان مثال، مدیران میتوانند به ازای رسیدن به اهداف کوتاهمدت یا حل مشکلات روزمره، از ایمیلها یا پیامهای تشکر استفاده کنند. حتی در شرکتهایی با بودجه محدود، ارائه گواهیهای تقدیر یا نشانهای افتخار میتواند روحیه کارکنان را بالا ببرد.
۲.۲ تعیین اهداف قابل دسترس و چالشبرانگیز
- اهداف SMART:
تعیین اهداف مشخص، قابل اندازهگیری، دستیافتنی، مرتبط و زمانبندی شده (SMART) باعث میشود اعضای تیم با تمرکز بیشتری به سوی موفقیت حرکت کنند. در شرکتهای تولیدی یا لوازم خانگی، تقسیم اهداف بزرگ به بخشهای کوچکتر و قابل مدیریت به افزایش حس پیشرفت فردی و گروهی کمک میکند.
۲.۳ فرصتهای رشد فردی و حرفهای
برگزاری دورههای آموزشی و کارگاههای توسعه فردی:
در شرایطی که افزایش حقوق عملی نیست، ارائه دورههای آنلاین، کارگاههای آموزشی یا حتی جلسات تبادل دانش میتواند به رشد مهارتهای فردی کارکنان کمک کند. برخی از شرکتهای نوپا و کوچک در ایران از این روش برای ایجاد انگیزه و حفظ استعدادهای خود بهره میبرند.
۳.۱ واگذاری مسئولیت و اختیار تصمیمگیری
اعطای مسئولیتهای مشخص:
مدیران با واگذاری مسئولیتهای مشخص به اعضای تیم، حس مالکیت و تعهد را افزایش میدهند. به عنوان مثال، در استارتاپهای موفق ایرانی، مدیران به کارکنان خود اجازه میدهند تا در تصمیمگیریهای کلیدی مشارکت کنند، که نتیجه آن افزایش انگیزه و هماهنگی تیمی است.
۳.۲ تشکیل تیمهای کاری کوچک
تقسیم کار به تیمهای کوچکتر:
تشکیل تیمهای کوچک با وظایف مشخص میتواند باعث افزایش تعامل، کاهش سردرگمی و تسهیل هماهنگی شود. شرکتهای فروشگاهی زنجیرهای در ایران اغلب از این مدل استفاده میکنند تا هر بخش به صورت مجزا و کارآمد عمل کند.
۳.۳ جلسات تبادل نظر و ایدهپردازی (Brainstorming)
تشکیل جلسات ایدهپردازی:
استفاده از جلسات مداوم برای تبادل نظر و ایدهپردازی به کارکنان این امکان را میدهد که راهکارهای نوآورانه برای حل مسائل پیدا کنند. این روش در شرکتهای فناوری و خردهفروشی موفق در ایران به عنوان یک ابزار کلیدی بهبود کارایی شناخته شده است.
۴.۱ متدولوژیهای اجایل مانند Scrum و Kanban
اجرای متدهای اجایل:
استفاده از چارچوبهایی مانند Scrum یا Kanban به تیمها کمک میکند تا به سرعت تغییرات را مدیریت کرده و در مواجهه با شرایط پرتنش انعطاف نشان دهند. در شرکتهای فناوری ایرانی، این روشها به عنوان رویکردی برای بهبود سرعت و کیفیت اجرای پروژهها شناخته شدهاند.
۴.۲ برگزاری جلسات بازنگری (Retrospective)
بازنگری دورهای:
جلسات بازنگری به تیم اجازه میدهد تا عملکرد خود را بررسی کند، نقاط قوت و ضعف را شناسایی کرده و بهبودهای لازم را اعمال کند. این روش در بسیاری از استارتاپهای موفق در ایران به کار گرفته شده تا از اشتباهات گذشته درس بگیرند.
۵.۱ ابزارهای مدیریت پروژه و ارتباطات
ابزارهایی مانند Slack، Trello و Asana:
استفاده از این ابزارها میتواند به هماهنگی بهتر وظایف، پیگیری پیشرفت پروژه و کاهش سردرگمی در تیم کمک کند. در بسیاری از شرکتهای نوین ایرانی، این ابزارها به عنوان یک راهکار اساسی جهت بهبود کارایی تیمی معرفی شدهاند.
۵.۲ اتوماسیون فرآیندها
اتوماسیون وظایف تکراری:
شناسایی فرآیندهایی که میتوانند با استفاده از اتوماسیون ساده شوند، به کاهش بار کاری کارکنان کمک میکند. به عنوان مثال، استفاده از نرمافزارهای اتوماسیون برای پیگیری سفارشات یا مدیریت موجودی در فروشگاههای زنجیرهای میتواند بار اداری را کاهش دهد.
۶.۱ بهبود فضای فیزیکی و روحیهبخش
فضای کاری دوستانه:
ایجاد محیطی که کارکنان احساس امنیت و رضایت داشته باشند، حتی در شرایط پرتنش، بسیار مهم است. استفاده از نورپردازی مناسب، فضاهای استراحت و حتی برنامههای ورزشی یا تفریحی گروهی میتواند تأثیر مثبتی داشته باشد.
۶.۲ تشویق به تعادل بین کار و زندگی
برنامههای انعطافپذیر:
حتی در شرایط کاری پر فشار، ارائه زمانهای استراحت منظم، امکان کار از راه دور یا برنامههای کوچک تفریحی گروهی میتواند به کاهش استرس و افزایش انگیزه کمک کند.
در محیطهای کاری پرتنش با حقوق پایین و حجم بالای کار، مدیران باید به جای تمرکز صرف بر افزایش دستمزد یا کاهش بار کاری، از روشهای غیرمالی بهره بگیرند تا تیم خود را منسجم، اجایل و با انگیزه نگه دارند. ایجاد فرهنگ ارتباطی قوی، استفاده از روشهای اجایل، تقویت همکاری تیمی، به کارگیری فناوریهای نوین و فراهم ساختن فضای کاری مثبت، از جمله راهکارهایی هستند که میتوانند در این شرایط به موفقیت تیم کمک کنند.
به عنوان مثال، در شرکتهای نوین ایرانی مانند اسنپ یا برخی استارتاپهای موفق، مدیران از جلسات روزانه، واگذاری مسئولیتها، استفاده از ابزارهای مدیریت پروژه و برگزاری دورههای آموزشی بهره بردهاند تا با وجود فشارهای کاری، تیمهایشان را منسجم و با انگیزه نگه دارند. این روشها نشان میدهند که با خلاقیت و استفاده از راهکارهای غیرمالی، میتوان حتی در شرایط سخت اقتصادی و مدیریتی، به بهبود عملکرد تیم دست یافت.
در نهایت، موفقیت در مدیریت و رهبری در کسبوکارهای سریع و پرتنش بستگی به توانایی مدیر در ایجاد فضایی مثبت، تشویق به مشارکت و استفاده از ابزارهای مدرن برای بهبود هماهنگی و کاهش استرس دارد. مدیران با اتخاذ رویکردهای یاد شده میتوانند تیمهای خود را به گونهای هدایت کنند که در مواجهه با چالشهای اقتصادی و پر فشار، همچنان به سمت اهداف سازمان حرکت کنند.
فربد مستوفی
مدیر مارکتینگ، تبلیغات و برند
