ده اصل کاربردپذیری نیلسن برای طراحی رابط کاربری

این ده اصل (Heuristics) در سال ۱۹۹۴ توسط یاکوب نیلسن معرفی شد و از آن زمان به عنوان پایه‌ای‌ترین راهنماهای ارزیابی کاربردپذیری رابط‌های کاربری شناخته می‌شوند.

۱. نمایش وضعیت سیستم (Visibility of System Status)

سیستم باید همیشه کاربر را از آنچه اتفاق می‌افتد باخبر کند، از طریق بازخورد مناسب و به‌موقع.

مثال: وقتی روی دکمه‌ای کلیک می‌کنی، باید فیدبک ببینی (مثل تغییر رنگ یا پیام "در حال بارگذاری").

۲. تطابق بین سیستم و دنیای واقعی (Match Between System and the Real World)

سیستم باید به زبان و مفاهیمی صحبت کند که کاربران در زندگی واقعی با آن آشنا هستند. به جای اصطلاحات فنی، از واژه‌های طبیعی استفاده کن.

مثال: به جای «ذخیره فایل»، بنویس «Save» و آیکون آشنا (مثل فلاپی‌دیسک) استفاده کن.

۳. کنترل و آزادی برای کاربر (User Control and Freedom)

کاربران باید بتوانند به‌راحتی اشتباهات را اصلاح کنند. عملکردهایی مانند Undo و Redo باید در دسترس باشند.

مثال: دکمه «بازگشت» یا «لغو» در هر مرحله از فرم.

۴. ثبات و استانداردها (Consistency and Standards)

کاربر نباید نگران این باشد که یک کلمه یا عملکرد چه معنی‌ای دارد. اصطلاحات، نمادها و عملکردها باید در سراسر سیستم ثابت باشند.

مثال: اگر در یک صفحه آیکون «سطل زباله» برای حذف استفاده شده، در جای دیگر هم از همین آیکون استفاده کن.

۵. پیشگیری از خطا (Error Prevention)

طراحی باید طوری باشد که احتمال خطا را از ابتدا کاهش دهد. پیشگیری بهتر از رفع خطاست.

مثال: قبل از ارسال فرم، پیام تأیید بفرست. فیلدها را بررسی کن که خالی نباشند یا فرمت اشتباه نداشته باشند.

۶. شناسایی بهتر از یادآوری (Recognition Rather Than Recall)

کاربر نباید مجبور باشد چیزی را به خاطر بسپارد. اطلاعات لازم باید قابل مشاهده یا به راحتی در دسترس باشند.

مثال: در فرم‌ها، فیلدهایی که کاربر قبلاً پر کرده، حفظ شود. دکمه‌ها با عملکرد واضح باشند.

۷. انعطاف‌پذیری و کارایی (Flexibility and Efficiency of Use)

سیستم باید هم برای کاربران تازه‌کار و هم حرفه‌ای مناسب باشد. میانبرها و قابلیت‌های پیشرفته برای کاربران باتجربه مفید است.

مثال: کلیدهای میانبر برای کاربران حرفه‌ای در کنار منوهای گرافیکی برای مبتدی‌ها.

۸. طراحی زیباشناختی و مینیمال (Aesthetic and Minimalist Design)

رابط نباید حاوی اطلاعات اضافی یا غیرضروری باشد. هر واحد اطلاعات باید مفید باشد.

مثال: حذف بنرهای بی‌فایده، پیام‌های تکراری، و عناصر تزئینی اضافی.

۹. کمک به تشخیص خطا و بازیابی (Help Users Recognize, Diagnose, and Recover from Errors)

پیغام‌های خطا باید به زبان ساده، دقیق و دارای راه‌حل باشند.

مثال: به جای "خطای 0x0d5"، بنویس "رمز عبور اشتباه است. لطفاً دوباره امتحان کنید."

۱۰. راهنما و مستندات (Help and Documentation)

اگرچه سیستم باید بدون نیاز به راهنما قابل استفاده باشد، اما ارائه کمک و مستندات ساده و قابل جستجو، ضروری است.

مثال: راهنمای سریع، بخش سؤالات متداول، یا سیستم راهنمای درون‌برنامه‌ای.

ترجمه کامل از مقاله اصلی 10 Usability Heuristics for User Interface Design نوشته‌ی Jakob Nielsen از Nielsen Norman Group