گالبانوم: صمغ معطر عطرهای مدرن، تلخ و سبز

امروز قصد داریم تا درباره ماده ای ارزشمند بنام گالبانوم که در ایران به باریجه معروف است و در صنعت عطرسازی کاربرد بسیاری دارد مقاله ای کوتاه بنویسیم. گالبانوم گیاهی است که معمولاً در دامنه کوه ها رشد می کند و گاهی ارتفاع آن تا ۴ متر نیز می رسد. این گیاه که معمولاً زرد رنگ می باشد در صنایع عطرسازی، داروسازی و حتی به عنوان چسب از آن استفاده می شود. گالبانوم که در زبان انگلیسی به صورت Galbanum نگارش می شود، گیاهی جدا گلبرگ و شامل ۱۵۰ جنس و در حدود ۳۰۰۰۰ گونه می‌باشند. گالبانوم–Galbanum گیاهی پایا با ساقه ضخیم می باشد و برگ‌هایی به رنگ سبز مایل به خاکستری و پوشیده از تار به طول ۳۰ سانتیمتر دارد؛ رشد گالبانوم–Galbanum به صورت روزت بوده و از سن پنج سالگی به بعد با ایجاد ساقه گل دهنده به مرحله زایشی وارد می شود. گیاه گالبانوم–Galbanum در طول عمر فقط یک بار به گل نشسته و بذر می‌دهد و پس از آن از بین می‌رود. گل‌های گالبانوم–Galbanum زرد و مجتمع به صورت چترهای مرکب و عموماً به صورت دستجات فراهم در قسمت‌های فوقانی ساقه ظاهر می‌گردد. میوه بیضی شکل و دراز گالبانوم–Galbanum به طول ۲/۱۲ تا ۲/۱۵ میلیمتر و عرض ۸/۵ تا ۸/۶ میلیمتر هستند که کناره آن باریک‌تر از نصف قسمت محتوای دانه می‌باشد. از گالبانوم–Galbanum بیشتر به عنوان طعم‌دهنده در محصولات غذائی مانند نوشابه‌های غیرالکلی و فرآورده‌های گوشتی و یا معطرکننده و تثبیت‌کنندۀ عطرها و ادکلنهای مدرن و در فرآورده‌های آرایشی-بهداشتی مورد استفاده قرار می‌گیرد. ترکیبات گالبانوم–Galbanum شامل هیدروکربن‌، کارن و هیدروکربن‌های دیگر مانند میرسن، پاراسیمن، لیمونن، ترپینولن هستند. در همین جا باید اشاره کرد که گالبانوم–Galbanum یک رزین قیر مانند چسبنده است که می توان آنرا با خشک کردن به پودر تبدیل کرد. امروزه و در ایران گالبانوم های تهیه شده برای تهیه اسانس انواع عطرها و ادکلنها به کشور فرانسه ارسال می شوند و خراسان شمالی یکی از اصلی ترین مراکز تهیه گالبانوم–Galbanum در جهان است. تاکنون گالبانوم–Galbanum در عطرهای بسیاری از جمله برند شنل-CHANEL، کارتیر-Cartier و همچنین گرلین-Guerlain مورد استفاده قرار گرفته است. اسانس گالبانوم–Galbanum دارای طراوت متمایزی مانند کاج است که یادآور فضای سبز دلپذیری می باشد؛ رایحه آن به طور مشخص پر نشاط و با طراوت و کمی ترد می باشد. باید اشاره کنیم که گالبانوم–Galbanum به خودی خود و به طور مستقیم و کامل در عطرسازی استفاده نمی شود و بیشتر نُت های گالبانوم با استفاده از مولکول های مصنوعی مانند گالبانوم دکاترین-galbanum decatriene ساخته می شوند. گاهی از مولکول عطر اسپیروگالبانون به شکل خام رقیق نشده که رنگی آناناسی دارد برای تقلید رایحه گالبانوم در بسیاری از فرمول های تولید عطر استفاده می شود. در دوران کنونی، رزین گالبانوم بیشتر در عطرسازی و گاهی در جواهرات استفاده می شود. در جواهرسازی می توان گالبانوم–Galbanum را در چسب بی رنگ مخصوصی که برای تثبیت سنگ های قیمتی استفاده می شود، یافت. اگر طعم واقعی گالبانوم خام را بخواهید، باید گفت این ماده کمیاب که بیشتر در ایران و ترکمنستان یافت می شود، توده ای کم و بیش شفاف و روشن است که با رنگ زرد و یا قهوه ای خود طعمی تلخ، نامطلوب، عجیب و غریب تا حدودی مُشک دار و سبز تند همراه با بوی سقز دارد که وقار از آن می بارد؛ به طور کل رایحه گابانوم یادآور کاج است و به دلیل وجود پینن و لیمونن در این گیاه، مردمان آن را همیشه سبز، بامبوی سبز، سیب سبز، سبز تند توصیف میکنند. روغن گالبانوم-Galbanum با بخار تقطیر می شود تا مایع متحرک شفاف، زرد کم رنگ یا زیتونی به دست آید. با قرار گرفتن در معرض هوا به راحتی رزین می شود. مشخصات رایحه آن به شدّت سبز، قوی، قدرتمند، تیز، علف بریده، برگ جعفری، چای جعفری، برگ های سبز وحشی در زمستان در وادی، خاک، بالزامیک و تازه است. اسانس گالبانوم-Galbanum یک نت اولیه جانبی است که برای عطرساز برای ایجاد یک اثر سبز و همچنین سبز درخشان و سبز آلدهیدی در عطر بسیار ارزشمند است. خلاصه اینکه یک نت که اغلب در عطرسازی برای ایجاد یک اثر سبز تند، تند و تلخ استفاده می شود. از عطرهای امروزی که در آنها گالبانوم استفاده شده می توان به موارد زیر اشاره کرد: ادکلن آزارو دیو مردانه-AZZARO DUO MEN EDT، ادکلن جان وارواتوس آرتیسان بلو-john varvatos ARTISAN BLU EDT، ادکلن روبرتو کاوالی عود ال قصر اینتنس-Roberto Cavalli OUD AL QASR INTENSE EDP، ادکلن مرسدس بنز اسپرت-Mercedes Benz SPORT EDT، ادکلن مرسدس بنز اینتنس-Mercedes Benz INTENSE FOR MEN EDT، ادکلن اس تی دوپونت زنانه-S.T. Dupont pour Femme، ادکلن پارفومز د مارلی لیپیزان-PARFUMS de MARLY LIPPIZAN EDT.