یوسف پزشکیان، پسر رییس جمهور یک یادداشت در کانال تلگرامش نوشته و درباره وضعیت اینترنت اظهار نظر کرده است. به کلیت محتوای مطلب که در واقع انتقاد از قطع اینترنت به بهانه امنیت است و همچنین این موضوع که انتقاد او از قطع دسترسی مردم به اینترنت در حالی که خودش دسترسی به اینترنت بدون محدودیت دارد و در تلگرام مینویسد دارای تناقض است کاری ندارم. یک نکته در مطالب او توجه مرا به خود جلب کرد.
پزشکیان در متناش دلایلی را برمیشمارد که نهادهای امنیتی به خاطر آن از اتصال مجدد اینترنت خودداری میکنند. در واقع گفتههای او گمانهزنیهای ما درباره هراس حکومت از بازگشایی مجدد اینترنت را اثبات میکند. یکی از دلایلی که او بدان اشاره میکند هراس از بر هم خوردن دوباره آرامش است. یعنی نیروهای امنیتی میترسند پس از بازگرداندن اینترنت، دوباره اعتراضات شعلهور شود!!
یکی دیگر از دلایلی که او در یادداشت خود به آن اشاره میکند «نگرانی نهادهای امنیتی از انتشار تصاویر و ویدئوهای مربوط به اعتراضات هفته گذشته است». این همان بندی است که توجه مرا جلب کرده است. چند نکته را یادآور میشوم.
چرا باید نهادهای امنیتی از بیرون آمدن تصاویرِ بیشتر هراس داشته باشند؟ آیا ممکن است تعداد جان باختگان بیشتر از چیزی باشد که در آمارها و حتی شایعات میشنویم. بیشترین آماری که در خبرها و شایعات غیررسمی از تلفات اعتراضات ذکر شده رقم ۲۰ هزار جان است. اگر به تجربیات گذشته نگاه کنیم در آبان ۹۸، در زمان قطعی اینترنت در خبرها سخن از ۱۵۰۰ کشته به میان آمد و این بالاترین عددی بوده که شنیده شد که در آن زمان، بسیار هولناک بود. ۱۵۰۰ جان فقط در ۳ روز ستانده شد.
اما پس از ۷ تا ۱۰ روز به محض فروکش کردن اعتراضات، اینترنت وصل شد. آن زمان وضعیت دیپلماتیک نظام بسیار حساستر از الان بود و دولت روحانی به خاطر خروج ترامپ از برجام در موضع نسبتا مناسبی در جوامع غربی قرار داشت و بیرون آمدن تصاویر میتوانست لطمه بزرگی به این وجهه و مشروعیت حکومت بزند.
پس آیا فقط موضوع، تعداد کشتهشدگان است؟ در زلزله رودبار و زلزله بم، به طور میانگین ۴۰ هزار انسان جان باختند. یعنی آمار تلفات اعتراضات ایران به اندازه نصف آمار کشته شدگان زلزله است؟ یا از آن بیشتر است؟ این شایعات تا چه اندازه حقیقت دارد؟ و در صورت حقیقت داشتن آیا حکومت از برملا شدن تعداد کشته شدگان هراس دارد؟ این آمار بدون وجود اینترنت هم قابل مستندسازی هست. همچنین در تجربههای گذشته، حکومت هراسی از بیرون آمدن آمار نداشته است.
اگر این نباشد چه چیز دیگری است؟ آیا هراس از میزان خشونت موجود در تصاویر است؟ در اعتراضات آبان ۹۸ و ۱۴۰۱ و حتی ۸۸، شدت خشونت از جانب نیروهای امنیتی (به روایت تصاویر مستندی که مشاهده شد) بسیار تکاندهنده و بینظیر بود. تصاویری که کمتر پیش آمده در چنین حجمی از هیچ کجای دنیا مشاهده کرده باشیم. دستکم از زمانی که گوشیهای دوربین دار ابداع شدهاند.
یعنی ممکن است میزان و شدت خشونت و هولناک بودن تصاویر تا حدی باشد که آنچنان فراتر از تجربههای پیشین است که حتی خود نیروهای امنیتی از آشکار شدن آن هراس دارند؟ آن چه تاکنون شاهد بودیم این بود که حتی پس از بیرون آمدن تصاویر خشونتها در اعتراضات، خود حکومت با تداوم اعدامها، میکوشید رعب و وحشت را در جامعه بگستراند. پس درز این تصاویر از جهتی میتواند به نفع حاکمیت باشد. یعنی به لحاظ منظقی، هراس از شعلهور شدن دوباره اعتراضات، با هراس از آشکار شدن شدت خشونت برعلیه معترضان در تقابل با یکدیگر قرار میگیرد. اتفاقا بازگردانی اینترنت و بیرون آمدن تصاویر از خشونت برعلیه معترضان، میتواند جلوی بروز اعتراضاتی مشابه را دستکم در کوتاه مدت بگیرد.
اگر هم روایت حکومت از خشونت صورت گرفته از جانب تروریستهای مسلح صحیح باشد، که قاعدتا با بازگردانی اینترنت، روایت حکومت سندیت بیشتری مییابد. پس علت هراس حکومت از بیرون آمدن تصاویر از کجا نشات میگیرد؟ چه چیز در تصاویر احتمالی وجود دارد که مشابه آن را پیش از این ندیده بودیم؟ نظر شما چیست؟
