وان (Van)، شهری زیبا در شرق ترکیه و در نزدیکی مرز ایران، به دلیل عدم نیاز به ویزا (تا ۹۰ روز)، هزینههای مناسب و جاذبههای متنوع، به یکی از محبوبترین مقاصد برای ایرانیان تبدیل شده است. این شهر که به "مروارید شرق" شهرت دارد، ترکیبی بینظیر از تاریخ کهن، طبیعت بکر و مراکز خرید مدرن را ارائه میدهد. اگر شما هم قصد یک سفر خاطرهانگیز و اقتصادی را دارید، این راهنمای کامل شما را قدم به قدم همراهی میکند.
قدمت شهر به حدود ۵۰۰۰ سال قبل از میلاد میرسد. در قرن ۹ پیش از میلاد، پایتخت پادشاهی اورارتو بوده و قلعه معروف وان یادگار آن دوران است. زمانی بخشی از ایران در دوره هخامنشیان بوده و کتیبهای از خشایارشا در آنجا وجود دارد.
مردم و جمعیت:
استان وان بیش از ۱.۱ میلیون نفر و خود شهر حدود ۶۰۰,۰۰۰ نفر جمعیت دارد. بیشتر مردم کُرد هستند و به زبان کردی کرمانجی صحبت میکنند، اما زبان رسمی ترکی است.
پیش از حرکت، این موارد را حتما آماده کنید تا در مرز معطل نشوید:
🛂 پاسپورت: باید حداقل ۶ ماه اعتبار داشته باشد.
🧾 عوارض خروج از کشور: حتماً به صورت آنلاین و از قبل پرداخت کنید.
💵 واحد پول: لیر ترکیه همراه داشته باشید، هرچند میتوانید در وان از صرافیها نیز استفاده کنید.
🗣️ زبان: زبان رسمی ترکی استانبولی است. یادگیری چند عبارت کلیدی سفرتان را آسانتر میکند.
🧳 محدودیت بار: مجاز به حمل ۲۰ کیلوگرم بار هستید. سبک سفر کنید تا برای خریدها فضای کافی داشته باشید.
⏰ زمان محلی: وان یک ساعت و نیم از تهران عقبتر است.
🆘 شمارههای اضطراری: پلیس (۱۵۵)، آمبولانس (۱۱۲) و آتشنشانی (۱۱۰).
از آنجا که هیچ پرواز مستقیمی از شهرهای ایران به وان وجود ندارد، سفر زمینی تنها راه پیش روی شماست که به چهار شکل اصلی امکانپذیر است:
۱. سفر با تورهای زمینی (اتوبوس): این روش، متداولترین، اقتصادیترین و راحتترین گزینه است. اتوبوسهای VIP معمولاً شبانه از ترمینالهای اصلی (مانند ترمینال غرب تهران) حرکت کرده و پس از طی مسافتی حدود ۱۱ تا ۱۲ ساعت به شهر خوی در آذربایجان غربی میرسند. در آنجا، ترانسفر مرزی (که معمولاً ون یا تاکسی است و هزینه آن در پکیج تور لحاظ شده) مسافران را به مرز رازی و پس از انجام امور گمرکی، مستقیماً به هتلشان در وان میرساند.
۲. سفر با قطار تهران-وان: این گزینه، تجربهای رمانتیک و لذتبخش است که خود مسیر را به بخشی از جاذبه سفر تبدیل میکند. این قطار که طبق برنامه نوروز ۱۴۰۴ در روزهای یکشنبه و چهارشنبه از تهران حرکت میکند، پس از حدود ۲۴ ساعت به وان میرسد. هزینه آن در سال ۱۴۰۴ حدود ۱ میلیون و ۸۵۰ هزار تومان برای هر نفر تخمین زده شده است. کنترل گذرنامه و تشریفات گمرکی در ایستگاه مرزی رازی انجام میشود.
۳. سفر با وسایل نقلیه عمومی (بدون تور): این روش برای کسانی که به دنبال سفر سریعتر و با برنامه زمانی شخصی هستند، مناسب است. کافی است بلیط اتوبوس به مقصد شهر خوی را تهیه کنید. از ترمینال خوی، تاکسیها و ونهای متعددی شما را به مرز رازی میرسانند. پس از عبور از مرز، با ونهای ترکیهای (دلموش) که با هزینهای حدود ۲۰۰ لیر برای هر نفر شما را به مرکز شهر وان میرسانند، به مسیر خود ادامه دهید.
۴. سفر با ماشین شخصی: این روش با وجود اینکه آزادی عمل بینظیری به شما میدهد، اما به دلیل مراحل اداری پیچیده و هزینههای بالا، کمتر توصیه میشود. شما نیازمند کاپوتاژ کردن خودرو، دریافت پلاک و گواهینامه بینالمللی و خرید بیمه خودرو برای خاک ترکیه هستید. علاوه بر این، هزینه سوخت (بنزین) در ترکیه بسیار گران است که این روش را به پرهزینهترین گزینه تبدیل میکند.
مرز رازی (خوی): این مرز با فاصله تنها ۱۰۰ کیلومتری (حدود ۱.۵ ساعت) تا وان، نزدیکترین و بهترین گزینه است. این مرز پرترددترین گذرگاه برای گردشگران ایرانی است. در گذشته ساعت کاری محدودی داشت اما اکنون به صورت ۲۴ ساعته فعال است.
مرز بازرگان (ماکو): این مرز نیز ۲۴ ساعته است اما با فاصله ۲۰۶ کیلومتری (حدود ۳ ساعت) از وان، گزینه دوم محسوب میشود. به دلیل تردد کامیونهای ترانزیتی، معمولاً شلوغتر است.
مرز سرو (ارومیه): این مرز هم ۲۴ ساعته و در فاصله ۲۲۸ کیلومتری وان قرار دارد.
کجا اقامت کنیم؟ بهترین نقطه برای اقامت در وان، خیابان جمهوریت (Cumhuriyet Caddesi) است. این خیابان به عنوان قلب تپنده شهر، میزبان اکثر مراکز خرید، رستورانها، کافهها و ایستگاههای حمل و نقل عمومی است. هتلهای ۵ ستاره مانند Doubletree by Hilton (با منظره دریاچه) و Elite World Van گزینههای لوکس هستند. هتلهای ۳ و ۴ ستاره محبوب و اقتصادی مانند Royal Berk Hotel، Resmina Hotel و Dimet Park Hotel نیز خدمات عالی با قیمت مناسب ارائه میدهند. برای سفرهای بسیار کمهزینه، هاستل Van Backpackers Hostel نیز گزینه خوبی است.
در وان چه بخریم؟ وان یک بهشت واقعی برای عاشقان خرید است. مرکز خرید اصلی شهر وان مال (Van AVM) در خیابان جمهوریت قرار دارد و شعبههای بزرگی از برندهای ترک مانند LC Waikiki، Koton و Flo را در خود جای داده است. برای خرید لوازم آرایشی، فروشگاههای زنجیرهای Gratis و Eve بهترین قیمتها و تنوع را دارند. مهمترین رویداد خرید سال، جشنواره خرید وان (Van Shopping Fest) است که هر سال از ۱۵ تا ۲۹ مارس (همزمان با نوروز) با تخفیفهای استثنایی برگزار میشود.
چه چیزهایی ببینیم؟ وان فراتر از یک مقصد خرید است. قلعه وان، یادگار دوران اورارتویی، به همراه کتیبه ۲۵۰۰ ساله خشایارشا بر فراز صخرهای در نزدیکی آن، از نمادهای تاریخی شهر هستند. سفر با قایق در دریاچه وان و بازدید از جزیره آکدامار و کلیسای صلیب مقدس تجربهای فراموشنشدنی است. از دیگر جاذبهها میتوان به موزه وان، خانه گربههای وان (محل نگهداری از نژاد مشهور گربه با چشمان دو رنگ)، آبشار زیبای مرادیه و کوچه چتری رنگارنگ اشاره کرد.
فرهنگ غذایی وان خود به تنهایی یک جاذبه گردشگری است. مشهورترین تجربه، صبحانه جهانی وان (Van Kahvaltısı) است؛ میزی باشکوه شامل دهها نوع پنیر محلی، کره، سرشیر، مربا، زیتون و نانهای تازه. در کنار آن، حتماً آدانا کباب، لاهماجون (پیتزای ترکی) و پیده را امتحان کنید و برای دسر، خود را به یک کونفه یا باقلوای داغ مهمان کنید. رستورانهای Halil Ibrahim Sofrasi و Kervansaray غذاهای باکیفیت با قیمت مناسب ارائه میدهند.
برآورد هزینهها (سال ۱۴۰۴): وان شهری اقتصادی است. هزینه حمل و نقل درونشهری با دلموش (مینیبوس) بسیار ارزان است. برای هر وعده غذا بودجهای بین ۱۵ تا ۱۰۰ لیر کافی است. هزینه تور ۳ روزه نیز به طور میانگین حدود ۱۵ میلیون تومان برآورد میشود.
بهترین زمان سفر: برای لذت بردن از آب و هوای عالی، اواخر بهار تا اوایل پاییز بهترین زمان است. اما برای کسانی که هدف اصلیشان خرید ارزان است، فصل زمستان به دلیل حراجهای کریسمس و خلوتی شهر، ایدهآل است؛ در این فصل قیمت هتلها تقریباً نصف میشود.
وان به سه دلیل اصلی برای ایرانیان بسیار محبوب است:
بدون نیاز به ویزا: برای سفر تا ۹۰ روز به ترکیه فقط به پاسپورت با حداقل ۶ ماه اعتبار نیاز دارید.
سفر اقتصادی و ارزان: به دلیل نزدیکی به مرز (فاصله مرز رازی تا وان فقط ۱۰۰ کیلومتر است)، هزینههای حمل و نقل بسیار پایین است.
مرکز خرید عالی: وان پر از مراکز خرید مدرن و فروشگاههای برندهای معتبر است که به خصوص در فصل حراج، فرصت خریدی بینظیر را فراهم میکنند.
هزینه نهایی بستگی به سبک سفر شما دارد، اما به طور کلی:
هزینه پایه سفر: رفت و برگشت با اتوبوس + ترانسفر مرزی + عوارض خروج، برای هر نفر حدود ۲.۵ میلیون تومان است.
هزینه اقامت: هتلها از شبی ۱ میلیون تومان شروع میشوند. یک تور کامل ۳ روزه نیز حدود ۱۰ میلیون تومان هزینه دارد.
هزینه غذا: هر وعده غذا در رستورانهای متوسط بین ۲۵۰ تا ۵۰۰ هزار تومان هزینه دارد (یا ۱۵ تا ۵۰ لیر در رستورانهای ارزانتر).
حمل و نقل شهری: استفاده از دلموش (مینیبوس) با کرایههایی از ۲ لیر بسیار ارزانتر از تاکسی است.
برای خرید و حراج: آخر تابستان، آخر زمستان (تخفیفات کریسمس) و ایام جشنواره خرید وان (همزمان با نوروز).
برای طبیعتگردی و آبوهوای عالی: اواخر بهار (اردیبهشت و خرداد) و اوایل پاییز (شهریور و مهر).
اتوبوس (پیشنهاد متداول): اقتصادیترین روش (حدود ۱۲-۱۳ ساعت تا خوی).
قطار تهران-وان: تجربهای لذتبخش اما طولانیتر (۲۴-۲۷ ساعت) و گرانتر (حدود ۱ میلیون و ۸۵۰ هزار تومان).
وسایل نقلیه عمومی (بدون تور): سریعترین راه برای مسافران مستقل.
ماشین شخصی: پرهزینهترین و پردردسرترین روش.
مرز رازی (خوی): بهترین و نزدیکترین گزینه است. بر اساس آخرین تغییرات در سال ۱۴۰۴، این مرز به صورت ۲۴ ساعته (شبانه روزی) فعال است و حدود ۱۰۰ کیلومتر تا وان فاصله دارد.
مرزهای دیگر: مرز بازرگان (ماکو) و مرز سرو (ارومیه) نیز ۲۴ ساعته هستند اما فاصله بیشتری تا وان دارند.
شما فقط به پاسپورت با حداقل ۶ ماه اعتبار نیاز دارید. برای سفر تا ۹۰ روز به ترکیه نیازی به ویزا نیست.
بردن مواد غذایی: همراه داشتن برخی مواد اولیه مانند برنج میتواند به کاهش هزینه خورد و خوراک کمک کند.
بردن سیگار: هر مسافر مجاز است ۳ باکس سیگار همراه داشته باشد که برخی مسافران آن را برای تأمین بخشی از هزینههای سفر میفروشند.
تاریخی: قلعه وان، کتیبه خشایارشا، جزیره آکدامار و کلیسای صلیب مقدس.
طبیعی: دریاچه وان، آبشار مرادیه و بام وان.
تفریحات: خیابان جمهوریت (خرید)، خانه گربههای وان، کوچه چتری و پارک آبی.
صبحانه وان (Van Kahvaltısı) معروفترین تجربه غذایی شهر است. علاوه بر آن، انواع کباب، پیده و لاهماجون را امتحان کنید. رستورانهای پیشنهادی شامل خلیل ابراهیم سوفراسی، کروانسرای و باک هله باک یوسف کُناک (برای صبحانه) هستند.
