تصور کن یک ماشین وجود دارد که میتواند در چند ثانیه به همه سؤالهای تو پاسخ دهد، انشا بنویسد، مسئله حل کند و حتی ایده بدهد. این ماشین همان «هوش مصنوعی» است. ابزار قدرتمندی که میتواند دستیار قدرتمندی برای ما باشد. اما یک سؤال مهم وجود دارد:
اگر هوش مصنوعی به جای ما فکر کند، آیا ما کمکم توانایی فکر کردن خودمان را از دست میدهیم؟
پاسخ این سؤال به یک چیز بستگی دارد:
اینکه ما چگونه از هوش مصنوعی استفاده میکنیم.
مغز انسان شگفتانگیز است. هر بار که فکر میکنیم، سؤال میپرسیم، مسئله حل میکنیم یا ایده میسازیم، در مغز «مسیرهای عصبی» ساخته و تقویت میشوند.
این مسیرها مثل جادههایی هستند که هر چه بیشتر از آنها استفاده کنیم، قویتر و سریعتر میشوند.
اما یک سؤال مهم، اگر فکر نکنیم چه میشود؟
اگر ما ورزش نکنیم عضلات بدنمان ضعیف میشود و مغز هم مثل عضله است و اگر از آن کار کشیده نشود ضعیف میشود.
«اگر میخواهی مغزت ضعیف نشود دست از سؤال پرسیدن برندار.»
یادت باشه سؤال پرسیدن یعنی فعال نگه داشتن مغز.
هوش مصنوعی به تنهایی خطرناک نیست، اما تنبل شدن ذهن خطرناک است.
اگر ما:
بدون فکر پاسخ آماده را کپی کنیم
بدون تحلیل، پاسخ را قبول کنیم
بدون تلاش، از هوش مصنوعی بخواهیم همه کار را انجام دهد
مغز ما عملا تمرین نمیکند، در نتیجه:
قدرت تحلیل ما کاهش مییابد
خلاقیت مغزمان ضعیف میشود
توانایی حل مسئلهمان کم میشود
مغز ما مثل یک ورزشکاری میشود که تمرین نمیکند و همیشه خسته است .
دانستن یعنی داشتن اطلاعات.
فکر کردن یعنی استفاده از اطلاعات.
یک ماشین میتواند اطلاعات زیادی داشته باشد.
اما انسان کسی است که میتواند فکر کند، تحلیل کند و چیز جدید خلق کند.
انسان باید فکر کند، سؤال کند و بررسی کند.
هر بار که ما:
مسئلهای را حل میکنیم
یا تلاش میکنیم که پاسخی برای چالش پیش آمده پیدا کنیم
یا اینکه اشتباه میکنیم و دوباره تلاش میکنیم که با درس گرفتن از اشتباهمان، راهحل جدید پیدا کنیم
و ایده جدید کشف میکنیم
در مغزمان مسیرهای عصبی جدید ساخته میسازیم.
مغز انسان با تلاش رشد میکند و به این فرایند «ذهنیت رشد» میگویند.
ما دو مدل فکر کردن داریم :
سریع
بدون تحلیل
خودکار
عمیق
تحلیلی
منطقی
هوش مصنوعی میتواند فکر سریع را جایگزین کند.
اما فکر آهسته فقط توسط ما ساخته میشود.
و این همان چیزی است که ما به آن احتیاج داریم تا بتوانیم نقادانه فکر کنیم. 💡
حالا بریم سراغ تفکر نقادانه، ما زمانی میتوانیم ادعا کنیم که تفکر نقاد داریم که:
هر چیزی را بدون فکر قبول نکنیم
سؤال بپرسیم
دلیل بخواهیم
بررسی کنیم
مثلاً به جای اینکه بپرسیم:
«پاسخ چیست؟»
بپرسیم:
چرا این پاسخ درست است؟
آیا پاسخ دیگری وجود دارد؟
چگونه به این نتیجه رسیدیم؟
این کار باعث میشود که کارکردهای مغزمان قویتر شود.
هوش مصنوعی باید برای ما مثل:
معلم
مربی
کمککننده
باشد، نه اینکه جایگزین فکرمان باشد و سریع هر پاسخی را از سمت او بپذیریم، بلکه باید فرهنگ استفاده درست از هوش مصنوعی را یاد بگیریم و به نظر بنده ما میتوانيم از هوش مصنوعی جهت:
✔ کمک گرفتن برای یادگیری
✔ پرسیدن توضیح بیشتر
✔ و حتی یادگرفتن گامبهگام موضوعی استفاده کنیم.
استفاده اشتباه از هوش مصنوعی:
✘ کپی کردن بدون فکر
✘ وابسته شدن کامل
✘ توقف تفکر
است که باید از این تله ها فرار کنیم.
دو دانشآموز را تصور کنید:
دانشآموز اول:
پاسخ را از هوش مصنوعی میگیرد و کپی میکند.
دانشآموز دوم:
ابتدا خودش فکر میکند، سپس از هوش مصنوعی برای بررسی بیشتر استفاده میکند.
بعد از یک سال:
دانشآموز دوم بسیار باهوشتر شده است.
چرا؟
چون مغز او تمرین کرده است و مسیرهای عصبی بیشتری ساخته است و فرایند تفکر و استدلال کردن را آموخته است.
این کارها را انجام دهید:
بعد از هوش مصنوعی کمک بگیرید.
فقط پاسخ را قبول نکنید.
ببینید چگونه ساخته شده است.
از هوش مصنوعی فقط کمک بگیرید.
اشتباه کردن باعث رشد مغز میشود.
هوش مصنوعی به خودی خود ما را احمق نمیکند، اما اگر ما فکر کردن را متوقف کنیم، خودمان ذهنمان را ضعیف میکنیم. هوش مصنوعی یک ابزار است، مثل گوشی یا حتی ماشین حساب، این ما هستیم که باید تصمیم بگیریم چگونه از آن استفاده کنیم، یادمان باشد که مغز ما انسانهاقدرتمندترین ابزار جهان است.هر بار که فکر میکنیم:
مغزما قویتر و خلاق تر میشود.
آینده متعلق به کسانی است که فکر میکنند، نه کسانی که فقط پاسخ آماده را کپی و بدون فکر کردن اجرا میکنند.
من مریم غیاثی هستم و به دانشآموزان متوسطه اول کمک میکنم که کار کردن آگاهانه با هوش مصنوعی را یادبگیرند و محتوا تولید کنند، اگر تو هم دوست داری کار کردن با هوش مصنوعی را یاد بگیری و با آن محتوای جذاب تولید کنی مسیر سبز را در رسانه های اجتماعی دنبال کن.
