انقلاب در خدمات مالی: تحلیل جامع وام‌دهی ترکیبی (Composable Lending)

مقدمه

صنعت بانکداری جهانی در حال تجربه یک تغییر پارادایم اساسی است. مدل‌های سنتی که بر پایه‌ی سیستم‌های یکپارچه و صلب (Monolithic) بنا شده بودند، دیگر توانایی پاسخگویی به نیازهای سریع و متغیر بازار دیجیتال را ندارند. در این میان، «وام‌دهی ترکیبی» یا Composable Lending به عنوان یک راهکار استراتژیک ظهور کرده است که به مؤسسات مالی اجازه می‌دهد تا خدمات وام‌دهی را نه به عنوان یک بسته نرم‌افزاری واحد، بلکه به عنوان مجموعه‌ای از اجزای مستقل و قابل ترکیب ارائه دهند.tradeledger+1​

مفهوم وام‌دهی ترکیبی چیست؟

وام‌دهی ترکیبی به رویکردی در توسعه نرم‌افزار بانکی اشاره دارد که در آن فرآیند وام‌دهی به «بلوک‌های سازنده» (Building Blocks) مجزا تقسیم می‌شود. این بلوک‌ها شامل عملکردهایی مانند احراز هویت مشتری (KYC)، امتیازدهی اعتباری، صدور سند، و مدیریت بازپرداخت هستند.sbs-software+1​

برخلاف سیستم‌های سنتی که در آن‌ها تغییر یک بخش کوچک نیازمند بازنویسی یا تست کل سیستم بود، در معماری ترکیبی، هر جزء (Component) می‌تواند به طور مستقل به‌روزرسانی، جایگزین یا با سیستم‌های دیگر ادغام شود. این اجزا از طریق رابط‌های برنامه‌نویسی کاربردی (API) با یکدیگر ارتباط برقرار می‌کنند و یک اکوسیستم منعطف را شکل می‌دهند.topicus+1​

معماری فنی و اصول چهارگانه

طبق گزارش‌های تحلیلگران صنعت، موفقیت وام‌دهی ترکیبی بر چهار اصل کلیدی استوار است:projectivegroup+1​

1. مدولار بودن (Modularity): هر سرویس (مانند سرویس محاسبه نرخ بهره) کاملاً مستقل عمل می‌کند.

2. کشف‌پذیری (Discovery): اجزا باید به راحتی قابل شناسایی و استفاده مجدد برای محصولات جدید باشند.

3. ارکستراسیون (Orchestration): توانایی ترکیب این اجزا در جریان‌های کاری مختلف برای خلق محصولات جدید بدون کدنویسی پیچیده.

4. خودمختاری (Autonomy): هر جزء باید تاب‌آوری داشته باشد تا خرابی آن کل سیستم را مختل نکند.

مزایای استراتژیک برای بانک‌ها و وام‌دهندگان

1. کاهش زمان عرضه به بازار (Time-to-Market)

یکی از بزرگترین چالش‌های بانک‌های سنتی، زمان طولانی برای راه‌اندازی یک محصول وام جدید است که گاهی تا ۱۸ ماه طول می‌کشد. با استفاده از معماری ترکیبی، بانک‌ها می‌توانند با ترکیب مجدد ماژول‌های موجود، محصولات جدید را در عرض چند هفته راه‌اندازی کنند. گزارش‌ها نشان می‌دهند که این رویکرد می‌تواند زمان توسعه را تا ۸۰ درصد کاهش دهد.backbase+1​

2. بهینه‌سازی هزینه و بازگشت سرمایه

در سیستم‌های قدیمی، بخش عمده‌ای از بودجه فناوری صرف «روشن نگه داشتن چراغ‌ها» و نگهداری سیستم می‌شود. معماری ترکیبی با کاهش وابستگی به یک فروشنده خاص (Vendor Lock-in) و امکان استفاده از بهترین ابزارهای موجود در بازار (Best-of-Breed)، هزینه‌های عملیاتی را کاهش می‌دهد. پیش‌بینی می‌شود مؤسساتی که از این رویکرد استفاده می‌کنند تا سال ۲۰۲۵ رشد درآمدی ۳۰ درصد بیشتر از رقبای سنتی خود داشته باشند.schroders+1​

3. شخصی‌سازی در مقیاس بالا

وام‌دهی ترکیبی به بانک‌ها اجازه می‌دهد تا محصولات را برای بخش‌های خاصی از بازار (Niche Segments) سفارشی کنند. برای مثال، یک بانک می‌تواند موتور ریسک خود را برای وام‌های کشاورزی با موتور متفاوتی که برای وام‌های مسکن استفاده می‌کند، جایگزین کند، بدون اینکه نیاز به تغییر کل زیرساخت بانک باشد.finnate+1​

نتیجه‌گیری

وام‌دهی ترکیبی دیگر یک انتخاب لوکس برای بانک‌ها نیست، بلکه یک ضرورت برای بقا در عصر فین‌تک‌هاست. این معماری با تبدیل بانک از یک «قلعه‌ی بسته» به یک «پلتفرم باز»، امکان نوآوری مداوم را فراهم می‌کند و ریسک‌های ناشی از تغییرات سریع تکنولوژی و قوانین رگولاتوری را مدیریت می‌نماید.akkuro+1​

1. https://www.tradeledger.io/resources/composable-lending-brings-flexibility-to-a-changing-market

2. https://www.backbase.com/blog/adopting-composable-banking-the-complete-guide

3. https://sbs-software.com/insights/what-is-composable-banking/

4. https://topicus.nl/nieuws-en-kennis/topicus-presenteert-akkuro-het-next-generation-composable-banking-platform-dat-een-nieuwe-standaard-zet-in-de-financiele-markt

5. https://www.finnate.ai/resources/the-lending-lego-block-why-composable-architecture-is-the-way-to-future-proof-your-bank

6. https://www.projectivegroup.com/a-story-about-composable-banking-meet-mambu/

7. https://www.oracle.com/nl/financial-services/domain-driven-design-composable-banking/

8. https://www.schroders.com/nl-nl/nl/professionele/inzichten/brave-new-world---creating-a-composable-finance-ecosystem/

9. https://akkuro.com/platform/lending/digital-lending

10. https://akkuro.com/composable-banking