سلاطین آشوب

سلاطین آشوب (به انگلیسی : Lords of Chaos ) اسم یک فیلم درام/ترسناکه که در سال ۲۰۱۸ عرضه شد. این فیلم، در مورد وقایعیه که از اواسط دهه ۸۰ تا اوایل دهه ۹۰ میلادی، در صحنه موسیقی متال کشور نروژ رخ میده. در واقع، این فیلم شروع گروه متال Mayhem رو نشون میده و تا کشته شدن اویستن آرسث (Oysten Arseth )، گیتاریست و بنیانگذار این گروه ادامه پیدا میکنه.

در این ویرگول قصد دارم تا حدی در مورد این فیلم صحبت کنم. شاید بشه اسمش رو گذاشت نقد، شاید هم بشه گفت بررسی و بازگو کردن داستان از دید یک علاقمند به این سبک موسیقی! منتها قبلش یک تاریخچه کوتاه از زیرشاخه متال که به «بلک متال» معروف شده رو باید با هم بررسی کنیم!

تاریخچه موسیقی بلک متال

در اوایل دهه ۸۰ میلادی، گروه های موسیقی متال انگلستان دو دسته شدند. گروهی که به خودشون می‌گفتند New Wave of British Heavy Metal (به اختصار NWOBHM ) که شامل گروه هایی می‌شد که از استودیو های گرون قیمت، تجهیزات روز، خواننده های اپرا و ... استفاده می‌کردند (گروه هایی مثل Iron Maiden ) و گروه هایی که فعالیتشون رو به قول خودشون «زیرزمینی» کرده بودند. در اصل، فعالیت «زیرزمینی» به معنای ساخت و ضبط آهنگ در استودیو های خانگی یا ارزان قیمت، ترجیح فضاسازی (Atmosphere ) بر ساختار موسیقایی (Musicality) و همچنین خروج از عُرف موضوعی موسیقی متال (که معمولا صرفا اعتراضات سیاسی اجتماعی بود ولی این گروه اون رو حتی به مسائلی مثل مذهب هم کشونده بودند) بود.

در همین دوران، گروه Venom که ابتدا NWOBHM بود، تصمیم گرفت زیرزمینی بشه و آلبومی به نام Black Metal روانه بازار موسیقی کرد. این آلبوم تاثیر زیادی روی گروه های دیگر گذاشت و اونقدری نگذشت که گروه های Celtic Frost و Mercyful Fate و Sodom و Bathory هم به وجود اومدن که به جز Mercyful Fate باقیشون غیرانگلیسی بودن (علیرغم داشتن متن و محتوای انگلیسی).

در سال ۱۹۸۴ میلادی، چند نوجوان نروژی به نام های اویستن آرسث (Oysten Arseth ) ملقب به «ارونیموس» (Euronymous ) ، کیتیل منهایم (Kjeteil Manheim ) و جورن استوبرود (Jorn Stubberud) گروهی راه انداختند و بخاطر یکی از آهنگهای گروه ونوم، اسم گروه خودشون رو گذاشتند Mayhem . گروه میهم، ابتدا صرفا سعی در کپی کردن استایل ونوم داشت. اما بعدها با پیشرفت این گروه، عوض شدن تعدادی از اعضا و ... ، این گروه تونست «موج دوم بلک متال» یا «بلک متال واقعی نروژی» (به انگلیسی : True Norwegian Black Metal ) رو به وجود بیاره. این گروه بعدها از روش های غیرمتعارفی (مثل استفاده از عکس جسد خواننده بعد از خودکشی برای کاور آلبوم یا پخش شایعاتی پیرامون خوردن مغز خواننده و ... ) برای تبلیغات استفاده می‌کرد که چون در فیلم بهش اشاره شده؛ اینجا بهش اشاره‌ای نمی‌کنم. میهم، چندین سال در اوج بود و بعنوان اولین گروه بلک متال نروژی (که روی گروه های دیگری مثل Old Funeral, Immortal, Emperor و ... تاثیر داشت) همیشه به نوعی «صفحه اول» بود تا این که در سال ۱۹۹۳ بیسیست گروه، وارگ ویکرنس (Varg Vikernes ) گیتاریست گروه رو به قتل رسوند و کمی از این اوج کاسته شد. البته دوباره اعضای قدیمی این گروه جمع شدند و گروه رو احیاء کردند و هنوز هم این گروه موسیقی سر پاست؛ اما بیشترین تاثیرگذاری (بخصوص روی فیلمی که در حال نقد آن هستیم) رو در سالهای ۱۹۸۴ تا ۱۹۹۳ داشته.

عکسی قدیمی از گروه میهم
عکسی قدیمی از گروه میهم

نقد فیلم (با خطر اسپویل!)

فیلم در خانه پدری اویستن آرست شروع میشه. شما صدای نخراشیده Rory Culkin رو می‌شنوید که میگه (البته ایشون انگلیسی میگه ولی من ترجمه کردم!) :

این منم. اویستن آرسث. ممکنه فکر کنید یه نوجوان عادیم ولی نمی‌تونید بیشتر از این اشتباه کنید. من به این دنیا آمدم که آشوب و مرگ و نابودی همراه خودم بیارم

این آغاز به نظر من قوی بود. تقریبا ۳۰ دقیقه اول فیلم به سرعت پیش میره و به شدت خوبه! تشکیل گروه، تمرین های گروه، منتقل شدن به یک ویلا در Ski (شی) نروژ و تمرین بیشتر، ملحق شدن Per Ohlin به گروه. همه چیز تا اینجا به نظر من تعریف دقیقی از واژه «عالی» رو میتونه با خودش داشته باشه.

اما فیلم از دقیقه ۳۰ به بعد بسیار جنجالی میشه. در این حدود، یک «پارتی» به سبک «کله فلزی ها» (ترجمه واژه metalhead) در اون ویلا برگزار میشه که اویستن، خودش و گروهش رو به مردم معرفی کنه. در اینجا جنجالهای زیادی پیش میاد. مثلا وارگ ویکرنس رو یک انسان دست و پا چلفتی نشون میده. به این شکل که وقتی اویستن در حال انتقال بطری های نوشیدنی به حیاط ویلا جهت سرو برای مهمانانه، به اویستن برخورد میکنه و یکی از بطری ها میشکنه. عذرخواهی میکنه و هیچ نشانی از آشنایی بین وارگ و اویستن وجود نداره. در صورتی که وارگ (ایشون هنوز زنده هستند!) در ویدئویی میگه :

من و هارولد (گیتاریست گروه Immortal و یکی از اعضای بنیانگذار Old Funeral ) با هم به شی (ski ) سفر کردیم و دو روز قبل از پارتی، به اویستن و میهم رسیدیم. وقتی که به ویلا رسیدیم در حال صبحانه خوردن بودند و از من پرسیدند که کورن فلکس نرم دوست داری یا خشک؟ من هم گفتم خشک. اولین برخورد من با اویستن اونجا بود و با هم دوست شدیم.

این نشون میده که اون «غریبگی» به نمایش گذاشته شده در فیلم، زیاد هم واقعی نیست. بعد از این پارتی، اولین اجرای «رسمی» میهم رو شاهد هستیم (Live in Jessheim نام آلبومشونه. در شهر یسهایم نروژ اجرا کردند) که خب این اجرا، طبق گفته های درامر فعلی بند (که از اون زمان درامر بند بوده) تا حد زیادی درست بازسازی شده.

بعد از اجرا، شاهد حضور گروه میهم و تعداد زیادی از طرفدارانش در یک رستوران هستیم که دارند در مورد ترند Death metal (شکل تجاری Extreme metal ) حرف میزنند و مسخره‌ش میکنن. در این حین، مسئول رستوران اویستن رو صدا میزنه که سفارشش رو تحویل بگیره. در این لحظه وارگ با اویستن سلام علیک میکنه و خودش رو معرفی میکنه. اویستن اشاره میکنه به بج (badge) گروه Scorpions روی جلیقه وارگ و به شکلی که «نمی‌تونم کسی که اسکورپیونز گوش میده رو جدی بگیرم» از وارگ دور میشه.

البته اینجا هم یک نکته‌ای وجود داره. وارگ خودش مدعیه تا به امروز اسکورپیونز گوش نداده. بعد از اعلام این موضوع، کارگردان فیلم هم اطلاع رسانی کرد که در حقیقت Motley Crue بوده ولی چون گروه Motley Crue اجازه ندادند، ما نیاز داشتیم که یک بند جایگزین کنیم و اسکورپیونز انتخاب شد.

حضور وارگ ویکرنس در اسلو

از اینجای فیلم، میتونم بگم به مسخره ترین شکلی که یک فیلم میتونه پیش بره، پیش میره. اول بیایم از انتخاب ضعیف بازیگر حرف بزنیم :

وارگ ویکرنس (سمت چپ) و ایموری کوهن (سمت راست) در نقش وارگ ویکرنس
وارگ ویکرنس (سمت چپ) و ایموری کوهن (سمت راست) در نقش وارگ ویکرنس

کمی دقت نشون میده که ایموری کوهن، کوچکترین شباهتی به وارگ ویکرنس نداره. هم چاقتره، هم قیافه‌ش بیشتر شبیه اهالی اروپای شرقیه تا اهالی نروژ! بهرحال این موضوع رو می‌شد ازش چشم پوشید اگر باقی فیلم کمی بهتر پیش میرفت.

در فیلم، وارگ رو شخص «خارج از موضوع» نشون دادند. در حالی که قبل از دیدار با میهم، وارگ هم موسیقی متال گوش میداده و هم در گروه Old Funeral گیتاریست بوده. حتی در پروژه Immortal و بعد ها پروژه I (دقیقا حرف i ) هم همکاری میکنه. در واقع وارگ ویکرنس، از پرچمداران موسیقی متال در شهر برگن (Bergen) بوده.

این موضوع رو ازش عبور کنیم، نکته جالب اینجاست که وارگ همراه خودش یک Demo tape به اسلو میاره و پروژه خودش یعنی Burzum (که در زبان Black Speech - زبان اورکها در دنیای میانه - یعنی تاریکی) رو به اویستن معرفی میکنه تا اویستن از طریق رکورد لیبل Deathlike Silence منتشرش کنه. این موضوع بدون دستکاری و مطابق آنچه واقعا اتفاق افتاده، در فیلم روایت میشه.

سوزاندن کلیساها

یکی از مسائلی که معمولا همراه اسم بلک متال مطرح میشه، به آتش کشیدن تعداد زیادی کلیسا در اروپاست. به آتش کشیده شدن کلیساها، بخصوص کلیساهای تاریخی (که معمولا به جای عبادتگاه های کهن نوردیک ساخته شده بودند) توسط وارگ ویکرنس اتفاق افتاد. اما چیزی که در این فیلم اشاره شد «شیطان پرستی» بود ولی طبق گفته وارگ ویکرنس :

همه ما از اسم و نماد های مربوط به شیطان استفاده کردیم. اما این فقط یک نمادگرایی بود. هیچ مجله و خبرنگاری نتونست ثابت کنه ما واقعا شیطان پرستیم. اون فقط یه ایده بود برای بهتر کردن موزیکمون. کلیساها هم به آتش کشیده می‌شدند که نشون بدیم مسیحیت هویت ما رو ازمون گرفته. ما برای اودین (خدای نوردیک) اون کار رو کردیم.

و البته اشاره «شیطان پرستی» اصلی رو وقتی در فیلم شاهدیم که وارگ در حال مصاحبه با یک خبرنگار حرفه‌ایه و میگه «شش صبح روز ششم ژوئن کلیسای فنتاف سوخت. مشخص نیست چرا؟» در صورتی که طبق تاریخ، ششم ژوئن مصادفه با اولین خیزش وایکینگ که در تاریخ ثبت شده. در واقع این کار بیش از آن که به شیطان پرستی مربوط باشه، به بت پرستی نوردیک مربوط میشه.

همچنین در فیلم، دو کلیسا سوزی دیگر نیز نمایش داده میشه. یکی وقتی که اویستن به وارگ پیشنهاد پیوستن به میهم رو میده و بعنوان بیسیست گروه میهم استخدامش میکنه و بار دیگر وقتی که «فاوست» درامر گروه Emperor یک مرد همجنسگرا رو در پارکی به قتل میرسونه. طبق اخبار و آمار تقریبا ۵۰ حمله به کلیساها ثبت شده.

قتل اویستن و اتمام فیلم

در آخرین دقایق این فیلم، شاهد این هستیم که اویستن خطاب به فاوست میگه «من می‌کشمش. با این شوکر فلجش میکنم و بعد شکنجه‌ش میکنم و از تمام این مراحل فیلم می‌گیرم!» فاوست با تعجب پاسخ میده «پدرت رو؟ این حرکت خیلی مریضه لعنتی!» و اویستن پاسخ میده «نه! وارگ رو! اون عوضی داره همه ما رو به فنا میده».

دلیل این کار، این بوده که وارگ با یک مجله مصاحبه میکنه و مدتی هم بخاطرش دستگیر میشه. اما چون پلیس نمیتونه مدرک معتبری برای اثبات جرم پیدا کنه وارگ آزاد میشه.

خبر «تهدید» ارونیموس ، توسط فاوست به یکی از دوستان وارگ (با توجه به ویکی‌پدیا Fenriz از اعضای گروه Darkthrone و با توجه به صفحه رسمی Lords of Chaos در اینستاگرام Snorre از گیتاریست های مهمان در میهم) میرسه. این دوست عزیز هم خبر رو به وارگ میرسونه. وارگ هم سوار اتومبیل میشه، همراه اون دوستش به اسلو میاد و در آپارتمان اویستن، اویستن رو با ۲۳ ضربه چاقو به قتل میرسونه و چند روز بعد دستگیر میشه (البته در واقعیت این چند روز، یک سال بوده!).

نتیجه گیری و نقد کلی

صحنه آغازین فیلم
صحنه آغازین فیلم

در کل، این فیلم فیلم بدی نبود. برای دو ساعت وقت تلف کردن واقعا مناسبه. ولی خب همونطوری که خودشون گفتن این فیلم بر پایه حقایق، دروغ و اتفاقاتی که رخ داده ساخته شده. بخوام جمع بندی کنم میتونم بگم چه چیزهایی در فیلم اضافی بود چه چیزهایی اصلا نبود (که باید می‌بود!).

کاستی های فیلم

  • عدم اشاره به بکگراند موسیقی وارگ ویکرنس (گروه هایی مانند Old Funeral )
  • عدم اشاره به سایر گروه هایی که همزمان با میهم و بارزام به وجود اومدن (Emperor, Gorgoroth و ... ) با توجه به این که قتل مرد همجنسگرا توسط فاوست، به تصویر کشیده شده.
  • عدم اشاره به Darkthrone که بعد از ۱۹۹۱ روی بلک متال حتی از میهم هم بیشتر تاثیر داشتند
  • عدم حضور خواننده های مهمان گروه میهم (Messiah و Maniac )

صحنه ها و داستان های اضافه

  • صحنه های مربوط به زندگی شخصی وارگ ویکرنس
  • صحنه های مربوط به وقت گذرانی اویستن همراه با دختری به نام Ann-Marie (که بسیاری از شاهدان عینی اون دوران، اظهار داشتن که اویستن هیچوقت طی اون ۱۰ سال، دوست‌دختری نداشته)
  • یادآوری مداوم خاطرات مربوط به Dead Ohlin توسط اویستن
  • صحنه های پایانی فیلم (پخش خبر قتل اویستن به زبان های مختلف! و جالب اینجاست که هیچکدوم از اونهایی که در فیلم نمایش داده شده در واقعیت موجود نیستند)

دروغ های فیلم

  • خارج از صحنه بودن وارگ ویکرنس
  • در رابطه بودن اویستن
  • کوتاه کردن موی اویستن (شاهدان عینی میگن که اویستن تا لحظه به قتل رسیدنش موهاش بلند بوده)
  • اشاره به وابستگی اعضای صحنه بلک متال به نئونازی ها (نئونازی ها عموما از ۱۹۹۲ به بعد وارد این صحنه شدند و حتی وارگ با تمام نژادپرستی و تمامیت‌گرایی، ارتباطی با نازیسم نداشته)
  • اشاره به شیطان پرستی (به جز یک نفر - که در سال ۱۹۹۶ فعالیت خودش رو در این صحنه شروع کرده، هیچ کدوم از اعضای این صحنه علنا مدعی شیطان پرست بودن، نبودند.)

آیا این فیلم رو ببینم؟

و در نهایت، این مثنوی هفتاد من سروده شد که بگیم آیا این فیلم رو ببینیم یا خیر. اگر با موسیقی متال غریبه هستید؛ بخصوص این نوع تندروی اون، توصیه شخصی من دیدن مستند های Until the light takes us و A Headbanger's Journey پیش از دیدن این فیلمه. و صد البته گوش کردن موزیک از گروه های Mayhem, Burzum, Emperor و ... . سپس دیدن این فیلم. و در کل، اگر واقعا دو ساعت فیلم متفاوت دوست دارید ببینید، فیلم جالبیه :)



خیلی وقت بود مطلبی ننوشته بودم و این مطلب هم خیلی طولانی شد! اما امیدوارم بخونید و لذت ببرید. امیدوارم هستم که ویرگول سیاست سانسور بخاطر آوردن اسم سبک موسیقی مورد علاقه‌م نداشته باشه و این مطلب حذف نشه.