جرم توهین و فحاشی (آپدیت ۱۴۰۴–۱۴۰۵)
جرم توهین (که عموماً با عنوان فحاشی یا استعمال الفاظ رکیک شناخته میشود) یکی از جرایم علیه حیثیت و کرامت اشخاص است که در فصل هتک حرمت اشخاص کتاب پنجم – تعزیرات قانون مجازات اسلامی مورد جرمانگاری قرار گرفته است.
مبنای قانونی و مجازات توهین ساده ماده ۶۰۸ ق.م.ا – تعزیرات
ماده ۶۰۸ قانون مجازات اسلامی (اصلاحی پس از قانون کاهش مجازات حبس تعزیری ۱۳۹۹ و تعدیلات بعدی هیئت وزیران در خرداد ۱۴۰۳):
توهین به افراد از قبیل فحاشی و استعمال الفاظ رکیک، چنانچه موجب حد قذف نباشد، مستوجب جزای نقدی درجه شش خواهد بود.
جزای نقدی درجه شش (ماده ۱۹ ق.م.ا – اصلاحی ۱۴۰۳):
از ۲۰۰ میلیون ریال (۲۰ میلیون تومان) تا ۸۰۰ میلیون ریال (۸۰ میلیون تومان).
میزان دقیق توسط قاضی و با توجه به شدت توهین، سابقه متهم، وضعیت شاکی و عرف قضایی تعیین میشود. شلاق تعزیری از این جرم حذف شده و تنها مجازات مالی باقی مانده است.
تفاوت با قذف:
اگر توهین به حد نسبت دادن زنا یا لوا برسد (قذف – مواد ۲۴۵ تا ۲۶۰ ق.م.ا)، حد شرعی ۸۰ ضربه شلاق اعمال میشود و جنبه تعزیری ندارد. اکثر فحاشیهای ناموسی در فضای مجازی به دلیل عدم احراز شرایط حد (مانند علم قاضی به صحت یا شرایط خاص) به عنوان توهین ساده رسیدگی میشوند.
توهین در فضای مجازی و قانون جرایم رایانهای
توهین در پلتفرمهای دیجیتال (اینستاگرام، تلگرام، واتساپ، توئیتر و ...) دقیقاً مشمول ماده ۶۰۸ است. قانون جرایم رایانهای (مصوب ۱۳۸۸) در مواد ۱۶ و ۱۷ به تشدید مجازات در صورت استفاده از سیستمهای رایانهای اشاره دارد، اما در عمل برای توهین ساده، دادگاهها عمدتاً به همان مجازات درجه شش اکتفا میکنند مگر اینکه همراه با نشر اکاذیب، تهدید یا هتک حرمت خصوصی (مواد ۷۴۴–۷۴۵) باشد .
مراحل دقیق شکایت (۱۴۰۴–۱۴۰۵)
۱. ثبتنام و احراز هویت در سامانه ثنا (adliran.ir) – الزامی.
۲. تنظیم و ثبت شکواییه در یکی از دفاتر خدمات الکترونیک قضایی (حضوری یا آنلاین).
مشخصات شاکی و متهم (در صورت مجهولبودن، ذکر «مجهولالهویه» با ذکر پلتفرم و آیدی).
شرح دقیق واقعه + استناد به ماده ۶۰۸ ق.م.ا.
- ضمیمه ادله (اسکرینشات با تاریخ/ساعت، فایل صوتی/تصویری، پرینت چت، شهادت شهود).
۳. ارجاع پرونده:
- در تهران → دادسرای ویژه جرایم رایانهای (ناحیه ۳۱).
- در سایر استانها → دادسرای عمومی و انقلاب یا دادسرای جرایم رایانهای استان.
۴. تحقیقات مقدماتی: استعلام از پلیس فتا (شناسایی متهم از طریق IP، شماره، ایمیل و ...) + احضار طرفین.
۵. صدور کیفرخواست → ارجاع به دادگاه کیفری دو (در موارد ساده).
۶. رسیدگی دادگاه: معمولاً یک یا دو جلسه + صدور حکم (قابل تجدیدنظر).
هزینه دادرسی: حدود ۲–۵ درصد از حداقل جزای نقدی (کمتر از ۱ میلیون تومان در اکثر موارد).
نمونههای واقعی آرای قضایی (برگرفته از رویه ۱۴۰۳–۱۴۰۴)
- توهین ناموسی در دایرکت اینستاگرام → محکومیت به پرداخت ۴۵ میلیون تومان جزای نقدی + الزام به عذرخواهی کتبی (دادگاه کیفری دو تهران).
-فحاشی مکرر در گروه تلگرامی خانوادگی → شناسایی متهم توسط پلیس فتا + حکم ۶۰ میلیون تومان جزای نقدی .
- ارسال پیامکهای توهینآمیز شبانه → محکومیت به ۳۰ میلیون تومان + تعلیق بخشی از مجازات مشروط به عدم تکرار
