
چرا قراردادها به دردسر میافتند؟
قراردادها؛ اینبار ساده و دمدست
بسیاری از ما قرارداد را فقط یک کاغذ با امضا و تاریخ میبینیم؛ اما در واقع قرارداد مثل قولی است که شما با دیگری میدهید و جامعه از آن حمایت قانونی میکند. اگر این قول دقیق، آگاهانه و بدون اشتباه نباشد، هم دردسرساز میشود و هم ممکن است شما را پای دعواهای طولانی قضایی بکشاند.
1. اصل اول: قرارداد یعنی اراده آزاد
قرارداد زمانی واقعی است که دو طرف با اراده آزاد بدون اکراه و اجبار آن را امضا کنند. اگر یکی از طرفین مجبور به امضای قرارداد شده باشد، قرارداد از اساس متزلزل میشود و قابل ابطال است. این درسی است که درس حقوق مدنی نیز بارها تأکید میکند: اراده باید واقعی باشد.
مثال :
دو نفر برای مشارکت در ساخت یک آپارتمان توافق میکنند. اگر یکی از طرفین مجبور شده باشد تا قرارداد را امضا کند (مثلاً به خاطر فشار مالی یا تهدید)، دادگاه قرارداد را باطل میکند و خسارت به او میدهد.
2. تنظیم قرارداد دقیق: طلا میشود
قرارداد باید تا جای ممکن روشن، کامل و بیابهام باشد. چند نکته ساده اما مهم:
نام و مشخصات کامل طرفین
موضوع قرارداد با جزئیات و روشن
تعهدات هر طرف به صورت روشن و ملموس
این دقیقنویسی جلوی اختلافهای بعدی را میگیرد و اگر لازم شد، در دادگاه هم قابل تفسیر است.
مثال :
شخصی برای اجاره مغازه با مالک توافق میکند، اما موضوع قرارداد فقط «اجاره مغازه» نوشته میشود و درباره هزینه شارژ، آب و برق یا نحوه پرداخت چیزی قید نمیشود. این باعث میشود در دادگاه طرفین برای هر یک از این موارد دعوا کنند.
3. قراردادهای اجاره و قضیه سرقفلی
در ایران، اگر قرارداد اجاره باشد و جنبه «سرقفلی» داشته باشد (یعنی حق کسب و پیشه)، رسیدگی به اختلاف در صلاحیت دادگاهها دقیقتر و متفاوتتر خواهد بود.
4. ثبت قراردادها؛ یک خبر داغ
اخیراً سازمان ثبت اسناد و املاک کشور اعلام کرده که در جهت افزایش امنیت حقوقی دسترسی به قراردادها و اسناد رسمی، خدمات الکترونیکی را توسعه میدهد تا مردم بتوانند بدون مراجعه حضوری مکرر، به قرارداد و اسناد خود دسترسی داشته باشند و حقوقشان بهتر حفظ شود.
این یعنی اگر قرارداد شما در دفاتر رسمی ثبت شود، دسترسی راحتتر، تأییدیه رسمی حقوقی و امکان پیگیری بهتر در پروندههای قضایی دارد.
مثال :
شخصی قرارداد اجاره خانه را در این سامانه رسمی ثبت میکند و وقتی بعداً موجر نتوانست به تعهدات خود عمل کند، این نسخه رسمی در دادگاه اعتبار بالاتری دارد و رسیدگی سریعتر انجام میشود.
5. آیا قرارداد در کشورهای دیگر هم همینطور است؟
در بسیاری از کشورهای اروپایی و آمریکایی قوانین قراردادها نیز مشابه ایران است: قرارداد باید اراده آزاد و مفاد روشن داشته باشد. اما برخی کشورها نوآوریهایی هم در حقوق قراردادها دارند. مثلاً در فرانسه نوع خاصی از دعوا به نام دعوی پرسشی وجود دارد که شخص میتواند قبل از بروز اختلاف واقعی، سوالاتی درباره وضعیت قرارداد از دادگاه بپرسد تا اطمینان حقوقی بیشتری داشته باشد.
6. ذهنآگاهانه تصمیم بگیر
قرارداد فقط یک متن حقوقی نیست؛ یک تصمیم روانشناختی است. وقتی وارد قرارداد میشوید، مغز شما باید چند سؤال مهم را پاسخ دهد:
آیا به طرف مقابل اعتماد دارم؟
اگر اختلاف پیش بیاید، چه راهکاری دارم؟
آیا واقعاً از نتایج قرارداد آگاه هستم؟
در روانشناسی تصمیمگیری، فشار اجتماعی، اعتماد لحظهای و ترس از از دست دادن فرصت میتواند باعث شود افراد بدون بررسی دقیق قرارداد را امضا کنند و بعد دچار پشیمانی شوند. پس همیشه وقت بگذارید و قرارداد را با دقت بخوانید.
نتیجه می گیریم :
قراردادها پایههای یک زندگی منصفانه و قابل پیشبینی را میسازند.
قرارداد باید با اراده آزاد، دقیق و روشن نوشته شود.
ثبت رسمی قرارداد امنیت حقوقی شما را افزایش میدهد.
در صورت اختلاف، دادگاه مطابق قواعد قراردادها در قانون مدنی و آیین دادرسی عمل میکند.
روانشناسی تصمیمگیری کمک میکند قرارداد را خوب بفهمیم قبل از امضا.
وکیل برای بررسی قرارداد نقش تعیین کننده دارد . وکیل خوب هم می تواند پیشگیری کند هم درمان .
وکیل قرارداد در پردیس
وکیل در بومهن
وکیل ملکی در رودهن و شرق تهران