اینکودر به معنای کد گذر می باشد، به این معنی که به وسیله ی مکانیسم الکترومکانیکی خود حرکت یک جسم را به یک سیگنال الکتریکی تبدیل می کند. انکودر با توجه به تعریف مشخصه های متفاوت سیگنال می تواند به کد آنالوگ یا دیجیتال تبدیل شود.
در نهایت این کد در وسیله ی دیگری به نام دیکودر، با توجه به نیاز مورد نظر به تعداد دوران مورد نظر یا سرعت زاویه ای، تبدیل می شود. اینکودرها بر اساس عملکرد و ساختمان داخلی و همچنین خروجی سیگنال به چند دسته تقسیم می شوند :
انکودر نسبی (Relative Encoders)
انکودر افزایشی (Incrimental Encoder)
انکودر مطلق (Absolute Encoders)
انکودر مغناطیسی (Magnetic Encoders)

انکودر نوعی سنسور است که موقعیت، سرعت یا تعداد پالسها را اندازهگیری میکند. این سنسورها در طیف گستردهای از کاربردها، از جمله صنعت، رباتیک و وسایل نقلیه استفاده میشوند. انکودرها با تبدیل حرکت مکانیکی به سیگنالهای الکتریکی عمل میکنند.
این سیگنالها را میتوان توسط کنترلرها یا کامپیوترها برای اندازهگیری دقیق موقعیت، سرعت یا تعداد پالسها استفاده کرد. انکودرها به دو دسته کلی انکودرهای افزایشی (Incremental Encoders) و انکودرهای مطلق (Absolute Encoders) تقسیم میشوند اما در دسته بندی دقیق تر می توان به مواردی که در ادامه آورده شده است اشاره کرد.
انکودر نسبی: این مدل از انکودرها موقعیت نسبی جسم را نسبت به موقعیت اولیه آن اندازه می گیرند.
انکودر افزایشی: مکانیزم عملکرد این گونه از انکودرها بدین صورت است که تا زمانی که اینکودر در حال حرکت است در خروجی شاهد سیگنال و پالس هستیم که برای اندازه گیری سرعت و موقعیت تعداد این پالس ها در کنترلر باید شمارش شود.
انکودر مطلق: این مدل از انکودرها بدین صورت عمل می کنند که در هر نقطه و موقعیتی که قرار می گیرند سیگنالی را برای کنترلر ارسال کرده که نتیجه ی آن سیگنال نشاندهنده ی همان موقعیت می باشد.
انکودر مغناطیسی: این انکودرها همانند اینکودرهای افزایشی عمل کرده با این تفاوت که برای تولید پالس مورد نظر از اثر هال استفاده می کنند. امروزه انکودرهای دیجیتال به طور گسترده مورد استفاده قرار میگیرند و با توجه به سرعتی که دارند قطاری از پالس ها را تولید می کنند از این رو انتخاب رمز گذار مناسب با درک نقش رمزگذار در سیستم کنترل حرکت آغاز می شود.

انکودر (Encoder) یک دستگاه الکترومکانیکی است که وظیفه تبدیل حرکت مکانیکی به سیگنالهای الکتریکی را بر عهده دارد. این سیگنالها میتوانند برای تعیین موقعیت، سرعت، و جهت حرکت اجسام استفاده شوند.
انکودرها در صنایع مختلفی مانند اتوماسیون صنعتی، رباتیک، سیستمهای کنترل حرکت و حتی تجهیزات پزشکی کاربرد دارند. آنها به افزایش دقت و کنترل در فرآیندهای تولید و عملیاتهای صنعتی کمک میکنند و نقش مهمیدر بهبود کارایی و کیفیت محصولات ایفا میکنند.